كاسىپكەر باستاپقىدا مەيرامحانا, تۋريزم, قۇرىلىس بيزنەسىن ءبىراز ۋاقىت زەرتتەپ كورىپتى. ويلانا كەلە باستاۋى قيىن بولسا دا, باسەكە از ءوندىرىس سالاسىنا توقتالدى. قازىر وبلىس ورتالىعىنىڭ ىرگەسىندەگى ماحامبەتوۆ اۋلىندا ورىن تەپكەن كاسىپورىندا ەكى اۋىسىمدا 15 ادام جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ دەنى – وسى اۋىل جاستارى.
عالىم پرەكەشوۆ سالانى زەرتتەۋدى كىتاپحانادان باستاپتى. ءتۇرلى ەڭبەكتى پاراقتاعان, ءىستىڭ كوزىن بىلەتىن ماماندار ىزدەگەن. سوندا بايقاعانى, كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا قازاقستاندا كاسكا شىعارىلماعان ەكەن. وسىلايشا, «NP-Consulting» سەرىكتەستىگى وسى سالاعا تۇڭعىش تۇرەن سالدى. جاڭاشىل جوبانى جۇرگىزۋگە «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ» قورى قولداۋ كورسەتتى.
كاسىپورىندا باسى ارتىق قويمادا تۇرعان ءونىم جوق. ويتكەنى بۇلار تەك تاپسىرىسپەن جۇمىس ىستەيدى. شيكىزاتتى دا رەسەيدەن سوعان شاقتاپ الدىرادى. جىلىنا ءۇش جىلدىق كەپىلدىكپەن 30–35 مىڭ كاسكا شىعارادى. سونىمەن قاتار بۇلار ءوندىرىپ جاتقان 19 ليترلىك بوتەلكە قاقپاعىن قىزىلوردادان بولەك, اتىراۋ, اقتوبە, اتىراۋ, باتىس قازاقستان وبلىستارىنان ارنايى الاتىندار بار.
«قوندىرعىلاردى قىتايدان, تەحنولوگيانى گەرمانيادان الامىز. ۇزاق زەرتتەۋدەن كەيىن ءوندىرىستى وسى ەكى ەلدىڭ تاجىريبەسىنە نەگىزدەدىم. ءونىمدى تاپسىرىسقا ساي شىعاراتىن «مەرسەدەس دەملەر» زاۋىتىندا تاجىريبەدەن ءوتىپ, مەنەدجمەنتتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنگەنىم ءىستى جۇرگىزۋگە كوپ پايداسىن تيگىزدى. ءوندىرىستى ۇيلەستىرۋ ءبىزدىڭ كوزىمىز ۇيرەنگەن مۇناي مەن كۇرىش سالاسىن باسقارۋدان باسقاشا. بۇل جەردە قالتاڭدى قاعىپ, ءونىمدى كوپتەپ ءوندىرىپ, الۋشى ىزدەپ جۇرسەڭ, سالىعىڭ, جۇمىسشىلارعا بەرەتىن جالاقىڭ تولەنبەي قالادى. ال ءونىمىڭدى ساتا الماساڭ, امالسىز بانكروت بولاسىڭ», دەيدى كاسىپكەر.
بۇلاردىڭ ونىمىنە العاش تاپسىرىس بەرگەن جەرگىلىكتى «اي-دان مۇناي» كومپانياسى بولدى. قازىر «قازگەرمۇناي» بك سەرىكتەستىگىمەن جۇمىس ىستەپ كەلەدى. وسى كۇنى قىزىلوردا كاسكاسىنا «قازاقستان تەمىرجولى» ۇك» اق, «قازمۇنايگاز» ۇك» اق, «قازاقتەلەكوم» اق ەنشىلەس سەرىكتەستىكتەرى, ەنەرگەتيكالىق كومپانيالار, ءىرى جىلۋ ورتالىقتارى, اتىراۋ, ماڭعىستاۋ وبلىستارىنداعى مۇناي وندىرىسىمەن اينالىساتىن مەكەمەلەر تاپسىرىس بەرەدى.
قازىر بۇل سالادا رەسەيدىڭ اتى وزىپ تۇر. اسىرەسە كىشكەنتاي عانا سۋكسۋن قالاسىنداعى «روسومز» كومپانياسىنىڭ قورعانىسقا ارنالعان كاسكالارى, كوزىلدىرىكتەرىنىڭ ساپاسىن الەم مويىندايدى. وڭىردە تىڭ ءوندىرىستى قولعا العان عالىم پرەشەكوۆ بىزدە دە وسىنداي جاعداي جاساۋعا ابدەن بولاتىنىن ايتادى. بىلتىر اتىراۋدا پلاستيك ونىمدەر شيكىزاتىن شىعاراتىن زاۋىت اشىلدى. كاسىپكەر بۇل ءوندىرىس سالاعا سەرپىن بەرەتىنىنە سەنەدى.
سالاداعى سالماقتى ماسەلە – جەڭىل ونەركاسىپ مامانى جوقتىڭ قاسى. كاسىپكەر ءىستى باستاردا وزىمىزدەن ءبىر-ەكى جاستى ىرىكتەپ, قىتايدان مامان الدىرىپتى. سول ەلدە تۋعان ءبىر قانداستى ءتىلماش رەتىندە جالداپ, جۇمىستى باستاپ كەتەدى. ون شاقتى كۇننەن كەيىن ءبىزدىڭ جاستاردىڭ ۇيرەنگەنى شامالى ەكەنىن, ال سىرتتان كەلگەن باۋرىمىز كەرەكتى تەتىكتى قوسىپ, جۇمىس ىستەيتىن جاعدايعا جەتىپ قالعانىن بايقايدى. سول كۇننەن باستاپ اۋدارماشى-ينجەنەر بولىپ جۇمىسقا تۇرعان.
ىسكەر جىگىت مامان دايارلايتىن وقۋ ورىندارىن ءوندىرىستى بىلەتىندەر نەمەسە ءبىر كاسىپتىڭ يەسى باسقارۋى كەرەك دەگەن ۇسىنىس ايتادى. وسى كۇنى توكار, دانەكەرلەۋشى, فرەزەرشى سەكىلدى بولاشاق كاسىپ يەلەرىن پەداگوگيكالىق, تەحنيكالىق ءبىلىمى بار, بىراق ءوندىرىستى كورمەگەندەردىڭ وقىتىپ جاتقانى اقىلعا سىيمايدى. بالانىڭ ءبىلىمىن تاجىريبەمەن ۇشتاستىرماي, جىلىنا ميللياردتاپ قارجى بولسەك تە, ەشتەڭە ۇتپايمىز.
«قىتاي, تۇركيا, گەرمانيا مەن رەسەيدە وندىرىستىك ايماقتاردى قالىپتاستىرۋ بىزدەگىدەن مۇلدەم باسقا. بىزدە جەر بەرۋدەن بولەك, مەملەكەت جوباعا سايكەس تسەحىن سالىپ, بەلگىلى ءبىر ۋاقىت ارالىعىندا كاسىپكەرگە سالىقتان جەڭىلدىك جاساعانى ءجون. كەسىمدى مەرزىم بىتكەندە سالىعىن كوتەرسە, اياعىنا تۇرىپ كەتكەن كاسىپورىن قينالماس ەدى. ستاتيستيكا بويىنشا وندىرىسكە سالعان اقشا 5 جىلدان كەيىن قايتادى. وسىدان دا باستاپقىدا قۇرال-جابدىق الۋ ءۇشىن تومەن پايىزبەن نەسيە بەرۋدى ويلاستىرعان دۇرىس. مامان دايارلاۋدا ءوندىرىستىڭ ءار سالاسىنداعى قاجەتتىلىكتى ەسكەرۋ كەرەك. بىزگە تەك قوندىرعىنى قوسۋ, اجىراتۋدان بولەك, ونىڭ جۇمىسىن باقىلاپ, شيكىزاتتار تەحنولوگياسىن بىلەتىن ينجەنەرلەر قاجەت. قازىر ءبىز سولاردى جان-جاقتان ىزدەۋگە ءماجبۇرمىز. كەزىندە رەسەيدەن مامان دايارلاۋ باستاماسى كوتەرىلگەندە قۋانا-قۋانا ۇسىنىس بەرگەنبىز. سول كۇيى اياقسىز قالدى», دەيدى عالىم مارات ۇلى.
ءوندىرىس ۋاقىت سۇرانىسىنا ىلەسىپ وتىرماسا, كوشتەن قالادى. قۇرىلىس قىزاتىن جاز ايلارىندا جۇرتتىڭ كوبى ەدەن مەن قابىرعا پليتالارىن تەگىستەۋ جۇيەسىنە ارنالعان كىشكەنتاي عانا پلاستيك زاتتى ىزدەپ تابانىنان توزادى. بىزگە ۆەلوسيپەد ويلاپ تابۋدىڭ قاجەتى جوق, وسىنداي دۇنيەلەردى كوبىرەك شىعارۋ كەرەك. بوتەلكە تاپشىلىعىنان وزىمىزدە شىعاتىن سۋ دا قىمبات. بۇل – ويلاندىراتىن ماسەلە. وسىنى زەرتتەگەن كاسىپكەر جاقىندا قىتايدان كىشكەنتاي تۇتىكشەنى جارتى, ءبىر ليترلىك بوتەلكەگە اينالدىراتىن تاعى ءبىر قوندىرعى الدىردى. اماندىق بولسا, الداعى ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىنا قاراي ول ءوندىرىستى دە ىسكە قوسادى.
قىزىلوردا
