مەن قانىش يمانتاي ۇلىن ومىرىمدە ءبىر-اق رەت قانا كوردىم. بۇل 1956 جىلى بولاتىن. پاۆلودار وبلىسى ماي اۋدانىنا قاراستى كيروۆ اتىنداعى كەڭشار ديرەكتورى, اكەم جولتاي بايعازى ۇلى سەگىزىنشى سىنىپقا كوشكەن سوڭ, مەنى الماتىداعى اپامنىڭ قولىنا جىبەردى. قالادا قازاق مەكتەبىن ىزدەپ, سارساڭعا تۇستىك. سويتسەك, استانادا سول كەزدە س.كيروۆ اتىنداعى جالعىز عانا قازاق مەكتەبى بار ەكەن.
بۇل مەكتەپتىڭ ماتەريالدىق جاعدايى قازاق كسر وقۋ-ءبىلىم مينيسترلىگى مەن الماتى قالالىق وقۋ-ءبىلىم باسقارماسىنىڭ نازارىندا بولدى. اپتا سايىن مەكتەپ باسشىلىعى ەسىمدەرى ەلگە تانىمال جازۋشىلارمەن, ارتىستەرمەن, عالىمدارمەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىراتىن. ەڭ العاشقى كەزدەسۋىمىز زاڭعار جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆپەن, سودان كەيىن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, كورنەكتى عالىم مالىك عابدۋللينمەن بولدى. وسى ەكى كەزدەسۋدەن كەيىن مۇعالىمدەرىمىز سۇراقتارىمىزدى مۇقيات ويلانىپ بارىپ قويۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتتى. اسىرەسە عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى, اكادەميك قانىش ساتباەۆقا قوياتىن ساۋالدارىڭدى جان-جاقتى ويلانىڭدار دەدى. وقۋشىنىڭ ءبارىن قىزىقتىرعان قانىش يمانتاي ۇلىنىڭ اكادەميك دەگەن اتاعى ەدى. «اكادەميك دەگەن قانداي بولادى ەكەن؟», دەپ ويلادىق. عىلىم تۋرالى تۇسىنىگىمىز شامالى بولعان سوڭ, قانداي سۇراق قويارىمىزدى دا بىلمەي, ابدەن ابدىرادىق. ءماجىلىس زالىنا كىرگەن تاريح ءپانىنىڭ مۇعالىمى ءاليا اپاي: «ال بالالار, تىنىشتالىڭدار, قانىش كوكەلەرىڭ كەلدى, زالعا كىرگەندە تۇگەلدەي تۇرەگەپ, قول شاپالاقتاپ, قانىش يمانتاي ۇلىن قوشەمەتتەپ قارسى الىڭدار», دەپ ەسكەرتۋى مۇڭ ەدى, ەسىكتەن مەكتەپ ديرەكتورىمەن بىرگە قانىش ساتباەۆ تا كىرىپ كەلدى.
بويشاڭ كەلگەن قانىش كوكەمىزگە قويۋ شاشى دا, ۇستىندەگى كيىمى دە جاراسىپ تۇر. بىردەن قاتاردا وتىرعان وقۋشىلاردىڭ اراسىنان ءوتىپ بارا جاتىپ, كەيبىرەۋلەرىنىڭ جانىنا بوگەلىپ, باسىنان سيپادى. انىق, بايىپتى سويلەيدى ەكەن. ءسوز اراسىندا ماقال-ماتەل قوسىپ وتىردى. كەزدەسۋدە عالىم قازاقستان ايماعىندا قانداي قازبا بايلىق بار, ونىڭ قاي مولشەردە ەكەنىن جاتقا بىلەتىنىن اڭعارتتى.
كەزدەسۋ ەكى جارىم ساعاتقا سوزىلدى. قانىش يمانتاي ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, ءبىز قازبا بايلىققا ەڭ باي رەسپۋبليكا ەكەنبىز. ونىڭ كوبى ءالى يگەرىلمەي جاتىر. ول ءۇشىن ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىندا قاجەتتى زاۋىت-كومبينات سالۋ كەرەك. ءوندىرىس ورىندارىنا قاجەتتى ماماندار دايارلاۋ دا قاجەت. «سەندەردىڭ كوبىڭ ەلىمىزدەگى ءوندىرىس ورىندارىنا قاجەتتى ماماندىق الۋلارىڭ كەرەك. تابيعي بايلىقتى يگەرە ءبىلۋ بىلىكتى ماماندارعا بايلانىستى. سەندەردىڭ سونداي مامان بولاتىندارىڭا سەنەمىن. مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى جۇمابەك تاشەنەۆ ءۇش جوعارى تەحنيكالىق وقۋ ورنىن اشۋ جونىندە قاۋلىعا قول قويدى. الماتى مەن قاراعاندىدا پوليتەحنيكالىق ينستيتۋت, پاۆلوداردا يندۋستريالدى ينستيتۋت اشىلادى. وندىرىسكە قاجەتتى ينجەنەر ماماندىعىن قالاعاندارىڭا جول اشىق. مەكتەپ بىتىرەمىن دەۋشىلەرگە ءسات-ساپار تىلەيمىن!», دەپ عالىم ءسوزىن اياقتادى. سۇراق قويعان بالالاردىڭ قاسىنا بارىپ, قاي جاقتان كەلگەنىن, مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ قانداي ماماندىق العىسى كەلەتىنىن سۇراپ, ءتيىستى كەڭەسىن دە بەردى. جوعارىدا اتالعان ينستيتۋتتاردى بىتىرىسىمەن سول اراداعى ونەركاسىپ ورىندارىندا جۇمىس ىستەيتىندەرگە بىردەن جاتاقحانا بەرىلەتىنىن, وتباسى جاعدايىنا بايلانىستى پاتەر الۋعا بولاتىنىن ايتتى.
وسىلايشا, ۋاقىتتىڭ قالايشا وتكەنىن دە بايقاماي قالدىق. قانىش اعا ساعاتىنا قاراپ: – ال بالالار, سەندەرمەن كەزدەسۋ ماعان دا قىزىقتى بولدى. ءبىزدىڭ بالا كەزىمىزدە وسىنداي ەڭسەلى عيمارات بولعان جوق. ساباق بەرەتىن ءبىلىمدى مۇعالىمدەر ول كەزدە تاپشى ەدى. سەندەرگە ءدارىس بەرەتىن ۇستازداردىڭ كوبى جوعارى ءبىلىمدى ماماندار. بۇل قانداي ماقتانىش! سوندىقتان وسىنداي مۇمكىندىكتى ءتيىمدى پايدالانىڭدار, بولاشاق سەندەردىڭ قولدارىڭدا, ونى ۋىستارىڭنان شىعارىپ الماڭدار. بارشاڭا ءسات-ساپار تىلەيمىن!, – دەپ جىلى قوشتاستى.
سودان بەرى قانشا ۋاقىت وتسە دە, قانىش اعامىزدىڭ كەلىستى كەلبەتى مەن تاعىلىمدى ءسوزى جادىمىزدان شىققان ەمەس. ۇلىلىق ۇلىعا عانا جاراسادى دەمەكشى, اكادەميك قانىش ساتباەۆتىڭ قالدىرعان ولشەۋسىز مۇراسى ۇلگى-ونەگە رەتىندە ۇرپاقتان-ۇرپاققا رۋحاني ازىق بولىپ جالعاسا بەرەتىنى ءسوزسىز.
قانىش ساتباەۆ الپىس بەس جىل ءومىرىنىڭ 45 جىلىندا ەلىمىزدە گەولوگيا, تاريح, مادەنيەت جانە عىلىم سالالارىندا نوبەل سىيلىعىنىڭ دەڭگەيىنە دەيىن جاڭالىقتار اشىپ, الىپ دالا سارىارقانى زەرتتەۋگە ارنادى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس باستالعاندا وق-دارىگە قاجەتتى شيكىزات پەن زاۋىتتار فاشيستەر باسىپ العان اۋماقتا قالدى. وسىنداي قيىن-قىستاۋ ساتتە ەل باسشىسى ي.ستالين عالىم رەتىندە ەسىمى كەڭەس وداعىنا تانىمال ق.ساتباەۆقا قازاقستاندا وق-دارىگە قاجەتتى قورعاسىن, مىس, باسقا شيكىزاتتىڭ كوزىن تاۋىپ, ونى وندىرەتىن زاۋىتتى قىسقا مەرزىمدە ىسكە قوسۋدى تاپسىردى. جەزقازعان وڭىرىندە مۇنداي زاۋىت عالىمنىڭ جانكەشتى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا ىسكە قوسىلىپ, ءاربىر جاۋعا اتىلاتىن وقتىڭ سەگىزى ەلىمىزدە جاسالدى.
عالىم قازاقستاننىڭ شيكىزاتقا باي ولكە ەكەنىن انىقتاپ, ونىڭ عىلىمىن الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرۋ ءۇشىن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارى رەسپۋبليكا استاناسى الماتىدا عىلىم اكادەمياسىنىڭ عيماراتىن سالدىرۋعا ۇيىتقى بولدى. اكادەميكتىڭ بۇل باستاماسىن سول جىلدارداعى قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى جۇماباي شاياحمەتوۆ قولدادى.
* * *
ءبىر كۇنى قازاق تەلەۆيدەنيەسى مەن راديوسى جۋرناليستەرىنىڭ بىرلەسكەن لەزدەمەسىندە كوميتەت توراعاسى كامال سمايىلوۆ قازاق كسر ۇكىمەتىنىڭ ق.ساتباەۆتىڭ 90 جىلدىعىنا بايلانىستى كولەمدى ءىس-شارالار بەلگىلەگەنىن, سوعان وراي اكادەميكتىڭ ءومىرىن, عىلىمي ەڭبەكتەرىن جانە ازاماتتىعىن جان-جاقتى كورسەتۋ كەرەك ەكەنىن مىندەتتەدى. ىزدەنىس بارىسىندا العاشقى جولىققانىم – قانىش ساتباەۆتان كەيىن قازاق كسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى بولعان كورنەكتى عالىم, ەلىمىزدە ەنەرگەتيكا ءىلىمىن زەرتتەپ, ونى جوعارى دەڭگەيگە كوتەرگەن شاپىق شوكين ەدى. ول – عىلىم اكادەمياسىنىڭ قازاق عىلىمي زەرتتەۋ ەنەرگەتيكا ينستيتۋتىنىڭ نەگىزىن قالاعان تۇلعا, قانىش يمانتاي ۇلىنىڭ سەنىمدى ءىزباسارلارىنىڭ ءبىرى. ش.شوكيننىڭ باسشىلىعىمەن شىعىس قازاقستان وبلىسىندا بۇقتىرما گرەس-ءى سالىندى, ەرتىس-قاراعاندى كانالىنىڭ جوباسى جاسالدى. وسى ماڭىزدى نىساندار قازىر ەل ەكونوميكاسىنىڭ باستى بۋىندارىنىڭ بىرىنە اينالدى.
شاپىق اعامىزبەن ۇيىندە كەزدەستىك. جازۋ ۇستەلىنىڭ ءۇستى كىتاپ پەن گازەت-جۋرنالعا تولى ەكەن. ءوزىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەستەلىك جازۋدى قولعا العان كورىنەدى.
– مەيرام, سەن قانىش تۋرالى جازام دەگەننەن كەيىن عانا كەزدەسۋگە كەلىستىم. ايتپەسە, ۋاقىتتى قالاي بولسا سولاي ءراسۋا ەتۋگە زاۋقىم جوق. قازىر جۋرناليستەر مەن جازۋشىلار قانىش اعانىڭ عىلىمي ەڭبەگى تۋرالى جەتكىلىكتى جازىپ جاتىر. قانەكەڭ تۋرالى جازباعاندا, باسقا قاي عالىمدى جازباقپىز؟ ءبارىن ايت تا, ءبىرىن ايت دەگەندەي, مەن ساعان قانەكەڭنىڭ ادامي جانە ازاماتتىق بەينەسىن سيپاتتايتىن ءبىر مىسال ايتايىن.
قانىش يمانتاي ۇلى ومىردەن وزعاننان كەيىن, اكادەميانىڭ جارعىسىنا سايكەس ونىڭ پرەزيدەنتىن سايلاۋ ءوتتى. سايلاۋ ناتيجەسىندە پرەزيدەنت بولىپ سايلاندىم. قازاق كسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى لاۋازىمىنا سايكەس كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى بولۋعا ءتيىس. قانىش يمانتاي ۇلى تەك دەپۋتات قانا ەمەس, سونىمەن بىرگە جوعارعى كەڭەستىڭ عىلىم-ءبىلىم كوميتەتىنىڭ توراعاسى قىزمەتىن اتقارعان ەدى. مەن دەپۋتات بولعاننان كەيىن كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەلەگاتسياسى كانادا پارلامەنتىنىڭ شاقىرۋىمەن سول ەلگە باردىق.
كانادانىڭ استاناسى وتتاۆاداعى ءزاۋلىم الاڭ لەنينگرادتاعى رەۆوليۋتسيا الاڭىنا ۇقسايدى ەكەن. الاڭدى اسىقپاي ارالاپ جۇرگەندە, كەنەت قارسى الدىمنان الاسا بويلى ادام شىعا كەلىپ, شالا-شارپى ورىس تىلىندە:
– ءسىز قازاقستاننان كەلدىڭىز بە؟ – دەپ سۇرادى.
– ءيا, قازاقستاننانمىن.
– ءسىز ساتباەۆتى بىلەسىز بە؟ ونىڭ جاعدايى قالاي؟
– ول قايتىس بولدى...
وسىلاي دەۋىم مۇڭ ەكەن, الگى ازامات ەڭىرەپ جىلاي باستادى. جاي جىلاماي, قانەكەڭدى جوقتاعانداي, داۋىسىن شىعارىپ جىلاۋى مەنى ىڭعايسىز جاعدايعا قالدىرعانداي بولدى. اينالاداعى ادامدار بىزگە نازار اۋدارا باستادى. الگى ازاماتتى ارەڭ دەگەندە تىنىشتاندىرىپ, ءوزى تۋرالى سۇرادىم.
سويتسەم, ول ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا تۇتقىنعا تۇسكەن جاپون سولداتى بولىپ شىقتى. عىلىم اكادەمياسىنىڭ عيماراتىن سالعانداردىڭ ءبىرى ەكەن. قانىش يمانتاي ۇلى سول جىلدارى جۇمىسقا كەلىسىمەن كۇندەلىكتى ادەتىمەن قۇرىلىس بارىسىمەن تانىسىپ, تۇتقىنداعى جاپون سولداتتارىمەن سويلەسىپ, قال-جاعدايلارىن ءبىلىپ تۇرعان. وسىنداي ادامگەرشىلىگىنە ءتانتى بولعان جاپون سولداتتارىنىڭ كوڭىلىندە قانىش يمانتاي ۇلىنىڭ ادامي قاسيەتى بەرىك ورىن العانىنىڭ كۋاسى بولدىم دەپ شاپىق اعامىز وتتاۆاداعى كەزدەسۋدى ەسىنە الدى.
* * *
ونەگەلى ءومىرى كوپكە ۇلگى بولعان, ولشەۋسىز ەڭبەگىمەن, اقىل-پاراساتىمەن حالقىنىڭ قۇرمەتىنە بولەنگەن قانىش يمانتاي ۇلىنىڭ ومىرىندەگى جارقىن مىسال جەتەرلىك. اسىرەسە دوستارىنا شەكسىز ادالدىق, ۋادەسىنە بەرىكتىك تەكتىلىگىنەن بولار. اكادەميكتىڭ دارىندى شاكىرتى شاحماردان ەسەنوۆتىڭ دە ەسكە تۇسىرەر ەستەلىگى از ەمەس. مەن شاحماردان اعامەن قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى بولعان كەزىندە جولىققان ەدىم.
– كسرو جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمىنىڭ كەزەكتى سەسسياسىنا قانىش يمانتاي ۇلىمەن ماسكەۋگە بىرگە باردىم. سامولەتتەن تۇسكەن سوڭ ءبىز «موسكۆا» قوناقۇيىنە ورنالاستىق. قانەكەڭ دوسى, كسرو ورتا ماشينا جاساۋ ءمينيسترى, عالىم ەفيم پاۆلوۆيچ سلاۆسكيگە دەرەۋ تەلەفون سوقتى. قابىلداۋ بولمەسىندەگى قىز ونىڭ مينيستر قىزمەتىنەن بوساعانىن ايتتى. اڭ-تاڭ بولعان قانەكەڭ سلاۆسكيدىڭ پاتەرىنە سوعىپ ەدى, تەلەفون كوتەرگەن ەفيم پاۆلوۆيچ ماردىمدى جاۋاپ بەرمەي, تۇتقانى قويا سالدى.
– شاحماردان, تەز ماشينا شاقىرت, سلاۆسكيدىڭ ۇيىنە بارامىز.
ەفيم پاۆلوۆيچ سلاۆسكي – ەلدەگى اتوم ەنەرگەتيكاسى مەن يادرولىق قارۋدى زەرتتەۋدەگى زور ەڭبەگى ءۇشىن ەكى مارتە سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتانعان تەڭدەسسىز عالىم. قانىش يمانتاي ۇلىمەن كسرو عىلىم اكادەمياسىنىڭ كونفەرەنتسياسىندا تانىسىپ, ساتباەۆتىڭ عالىمدىعىنا ءتانتى بولعان, ونىڭ سان-سالالى باستامالارىن قولداعان تۇلعا ەدى.
شوپىرىمىز بۇل جەرگە بۇرىن دا كەلگەن بولۋى كەرەك, تەز جەتتىك. قانىش ءۇيدىڭ ءۇشىنشى قاباتىنا كوتەرىلىپ, تەمىر ەسىكتىڭ قوڭىراۋىن باستى. ارجاعىنان اكادەميكتىڭ قارلىققان داۋسى ەستىلدى.
– بۇل كىم؟
– ەفيم پاۆلوۆيچ, مەن قانىشپىن, ەسىكتى اشىڭىز.
– ەسىكتى اشقان ەفيم پاۆلوۆيچ: – ماعان كوڭىل ايتۋعا كەلدىڭ بە؟ – دەپ سۇرادى.
– كەيىن كەكەتەرسىز. ەفيم پاۆلوۆيچ, نە بولعانىن باستان-اياق ايتىپ بەرىڭىز.
قانەكەڭ اقساقالدىڭ بۇلتاقتاعانىنا ەرىك بەرمەي, بىردەن سوزگە تارتتى.
سلاۆسكيدىڭ سوزىنە قاراعاندا, ول ىسساپارمەن قازاقستانداعى فورت-شەۆچەنكوعا كەلگەن. ماقساتى – كاسپي تەڭىزىنىڭ اششى سۋىن تۇششىتۋعا اتوم قوندىرعىسىن سىناقتان وتكىزۋ. كۇننىڭ ىستىعىنا شىداي الماعان ەفيم پاۆلوۆيچ تەڭىز جاعاسىنا كەلىپ, بولار-بولماس كۇركە جاساتىپ, سۋعا شومىلعان. سونى بايقاعان كەيبىر پىسىقايلار ورتالىق پارتيا كوميتەتىنە «ىسساپارمەن كەلگەن مينيستر سلاۆسكي جاس كەلىنشەكپەن بىرگە تەڭىز جاعاسىندا دەمالىپ جاتىر» دەپ جازىپ جىبەرگەن. دومالاق ارىزدىڭ قىسقاشا ءمانىسى وسى. ەفيم ءپاۆلوۆيچتى مۇقيات تىڭداعان قانەكەڭ:
– ەفيم پاۆلوۆيچ, مەنى مۇقيات تىڭداڭىز. ەشقايدا شىقپاڭىز, ەشكىمگە ەسىك اشپاڭىز. مەن قازىر كرەملگە بارامىن, شۇعىل تۇردە نيكيتا سەرگەەۆيچ حرۋششەۆتىڭ قابىلداۋىنا جازىلامىن.
الىپ ۇشىپ قانەكەڭ ەكەۋمىز كرەملگە جەتتىك. قانىش يمانتاي ۇلىنىڭ دەپۋتاتتىق كۋالىگى مەن اكادەميك دەگەن اتاعى وسى تۇستا كوپ ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن شەشۋگە سەپتىگىن تيگىزدى. حرۋششەۆتىڭ كومەكشىلەرى ءىستىڭ ءمان-جايىن انىقتاعان سوڭ, قانەكەڭ ەكەۋمىز ورتالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى حرۋششەۆتىڭ قابىلداۋ بولمەسىنە كەلدىك.
ن.حرۋششەۆ كوپ كۇتتىرمەي, قانىش ساتباەۆتى قابىلدادى. كەزدەسۋ جارتى ساعاتتان ارتىق ۋاقىت الدى. كەزدەسۋدەن شىققان قانەكەڭ:
– شاحماردان, مىنالاردىڭ بۋفەتىندە ءبارى بار. ءبىر ارميان كونياگىن, ءبىزدىڭ اپورتتى مولىنان جانە ەفيم ءپاۆلوۆيچتىڭ ايەلىنە جاقسى شوكولاد الارسىڭ, – دەدى.
قانەكەڭ تاپسىرعان زاتتاردى الىسىمەن, سلاۆسكيدىڭ ۇيىنە تارتتىق. ءبىزدىڭ قايتىپ كەلگەنىمىزدى سەزگەن ەفيم پاۆلوۆيچ ەسىكتى تەز اشتى. قولىمىزداعى زاتتاردى كورگەن ەفيم پاۆلوۆيچ:
– قانىش, مەنىڭ جانازاما داستارقان جايايىن دەدىڭ بە؟
– ءيا, قىمباتتى ەفيم پاۆلوۆيچ, ءۇش كۇننەن كەيىن كسرو جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمىنىڭ سىزگە سوتسياليستىك ەڭبەك ەرىنىڭ ءۇشىنشى جۇلدىزىن بەرۋ تۋرالى جارلىعى شىعادى. ال بىرنەشە كۇننەن كەيىن ءسىز ەلدىڭ ورتا ماشينا جاساۋ ءمينيسترى لاۋازىمىنا قايتادان وتىراسىز. داستارقان سونىڭ قۇرمەتىنە ارنالعان.
ەفيم پاۆلوۆيچ ساتباەۆتىڭ سەبەپسىز ازىلدەمەيتىنىن جاقسى بىلەتىن. سودان دا بولار, ول قانىشتى قۇشاقتاي الىپ, كەمسەڭدەپ جىلاپ جىبەردى. شىنىندا دا, ەفيم سلاۆسكي مينيستر قىزمەتىنە قايتا تاعايىندالىپ, جوعارى اتاققا دا يە بولدى.
قانىش يمانتاي ۇلىن بىلەتىن زامانداستارىنىڭ ايتۋىنشا, ول – قانداي ماسەلەنى قولعا السا, العان بەتىنەن قايتپايتىن, سونىڭ ناتيجەسىنە جەتپەيىنشە تىنىم تاپپايتىن باتىل تۇلعا ەدى.
اكادەميك – بۇكىل سانالى دا ساليقالى عۇمىرىن تۋعان ەلى مەن تۋعان جەرىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە, گۇلدەنۋىنە ارناپ, سول جولدا ايانباي ەڭبەك ەتكەن, ءوز باقىتىن ادال ەڭبەگىنەن تاپقان ونەگەلى ءومىر يەسى. ۇلى تۇلعانىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولى, اتقارعان يگى ىستەرى, بويىنداعى ادامي بولمىس-ءبىتىمى, بەكزاتتىعى, ازاماتتىعى, ادامگەرشىلىگى, ادىلدىگى مەن ادالدىعى, پاراسات-پايىمى مەن قايراتكەرلىگى تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ جاس ۇرپاعىنا ماڭگىلىك ۇلگى-ونەگە بولىپ قالا بەرمەك.
مەيرام بايعازين,
قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى
