كوللاجداردى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل ,«EQ»
يپپوتەراپيا ەمىن الۋشىلاردىڭ قاتارى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. باس قالانىڭ وزىندە 7 مىڭنان اسا ەرەكشە بالا تىركەۋدە تۇر. ولاردىڭ ىشىندە مىڭعا جۋىق بالانىڭ دياگنوزىنا ساي يپپوتەراپيامەن ەمدەۋ قاجەت. تسيفرلاندىرۋ باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋ ارقىلى «ارعىماق» ات-سپورتتىق ساۋىقتىرۋ كەشەنى ماماندارى يپپوتەراپيا ەمىن الاتىن جاندارعا كورسەتىلەر قىزمەتتى نىعايتپاق. ازاماتتار الدىمەن ارنايى پلاتفورماعا ەرەكشە بالانىڭ جەكە دەرەگىن ەنگىزىپ, ءوتىنىشىن جولدايدى. ورتالىق قىزمەتكەرلەرى ءۇش كۇن ىشىندە جاۋاپ قايتارادى.
كەشەندە جۋاس, مىنىسكە بەيىمدەلگەن 20-عا جۋىق ات بار. ءار كەلگەن بالانى 20 مينۋت سەيىلگە شىعارىپ يپپوتەراپەۆت-رەابيليتولوگ ماماندار تىكەلەي قاداعالاپ, جاتتىعۋ جۇرگىزەدى. يپپوتەراپيالىق ەم ات ۇستىندە جۇزەگە اساتىندىقتان الدىمەن ساقتىق تالاپتارى قاتاڭ ساقتالادى. تسەرەبرالدى سال اۋرۋى, اۋتيزم, تىرەك-قيمىل اپپاراتى زاقىمدانعان, باس-مي جاراقاتىن العان جاندارعا ارنالعان ەم-دومدى جۇرگىزۋدە يپپوتەراپەۆت-رەابيليتولوگ مامانداردىڭ ەڭبەگى ەرەن. ءار بالانىڭ اينالاسىندا ەكى-ۇشتەن باقىلاۋ جاساپ بىرگە جۇرەدى.
ەلىمىزدە 2019 جىلى ەرەكشە جاندارعا لايىقتالىپ ات سپورتىنان يپپوتەراپيا بىرىڭعاي جۇيەسى ازىرلەندى. نەۆرولوگيالىق, وزگە دە اقاۋلىعى بار بالالار مەن ەرەسەكتەردىڭ ەمىنە شيپا دارىتۋ باعىتىندا جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى.
يپپوتەراپيا ەمىن الۋشىلار «ارعىماق» ات-سپورتتىق ساۋىقتىرۋ كەشەنىنە اپتاسىنا ەكى مارتە قاتىنايدى. استانا قالاسىنىڭ تۇرعىنى كاميلا رايىمقۇلوۆا ۇلىنىڭ باسىنا جاسالعان وپەراتسيادان كەيىن اياعى جانسىزدانىپ سال بولىپ قالعانىن, ەم-دوم الۋدا يپپوتەراپيانىڭ كوپ پايداسى تيگەنىن ايتتى.
ء«بىز استانا قالاسىنداعى «جانسايا» الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنان ەستىپ بىلدىك. امىرگە بىردەن ۇنادى. شيپاسى دا دارىپ جاتىر. ات ۇستىندە بالانىڭ قۇرىسقان دەنە مۇشەسى تۇگەل قوزعالادى, تارتىلىپ جانسىزدانعان بۇلشىق ەتتەرى دە يكەمگە كەلەدى. العاشىندا اتتان قورقىپ جۋىماي قويا ما دەپ كۇماندانىپ ەدىم, كەرىسىنشە, يپپوتەراپەۆت-رەابيليتولوگ دارىگەرلەردىڭ باعىتتاۋىمەن تەز بەيىمدەلىپ الدى. جول-كولىك اپاتىنان كەيىن بالامىزدىڭ جانسىزدانعان اياعى دا يكەمگە كەلىپ, جەر باسىپ جۇرەتىن بولدى. تۇراقتى كەلىپ ەم الىپ جۇرگەنىمىزگە التى ايدان استى, ناتيجەسى كوڭىل قۋانتارلىق. ات ۇستىندەگى سەرۋەن ناۋقاستىڭ فيزيكالىق الەۋەتىن ارتتىرىپ قانا قويمايدى, مورالدىق تۇرعىدان دا قاناتتاندىرادى. ميىنا جاسالعان وپەراتسيادان سوڭ اياعى جانسىزدانىپ جۇرە الماي قالعان ۇلىمدى يپپوتەراپيا ەمى قادام باسا الاتىن دارەجەگە جەتكىزدى. ارينە, باسقا دا كەشەندى ەم الۋدىڭ اسەرىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. مۇندا كوبىنەسە تىرەك-قيمىل اپپاراتى زاقىمدانعان, تۋمىسىنان سال اۋرۋمەن سىرقاتتاناتىن بالالار كەلەدى. ولاردى رەابيليتولوگ ماماندار اتقا مىنگىزىپ سەرۋەندەتىپ, ءتۇرلى جاتتىعۋ جاساتۋ ارقىلى شيراتادى. ءامىر ارنايى تىركەۋدە تۇرعاندىقتان دارىگەرلەردىڭ دە ۇنەمى باقىلاۋىندا. يپپوتەراپيا ەمىن العالى وڭ ناتيجە بولعانىنا اق جەلەڭدىلەر دە تاڭدانىپ وتىر. مۇندا دا باس رەابيليتولوگ ايگۇل حايروللاقىزى ءوزى دە ۇنەمى تەكسەرىپ, قاداعالايدى. بالام ءجيى كەلگەندى, اتقا ۇزاق ۋاقىت مىنگەندى قالايدى. ءتىپتى كەيدە تىزگىندى دە ءوز قولىنا العىسى كەلەتىنىن ايتادى, بىراق مامانداردىڭ قاتاڭ باقىلاۋىندا بولعاندىقتان, ەركىمەن جۇرۋىنە ازىرگە رۇقسات جوق. «ارعىماق» ات-سپورتتىق ساۋىقتىرۋ كەشەنىنىڭ ماماندارى كەلەشەكتە جاتتىعۋدىڭ ۋاقىتىن ۇلعايتسا, تاماشا بولار ەدى», دەيدى ك.رايىمقۇلوۆا.
ورتالىقتاعى ماماندار يپپوتەراپياعا مىنىلەتىن اتتاردى ارنايى ازىرلەپ, الدىمەن جۋاسىتىپ, مىنەز-قۇلقىن باقىلايدى. ەرەكشە بالالار مىنەتىندىكتەن ۇرىكپەيتىن, ەرسى مىنەز تانىتپايتىن جۋاس بولۋى قاتاڭ تالاپ ەتىلەدى. جەمشوبىن بەرەدى, كۇندەلىكتى جاتتىعۋعا دايىندايدى.
«يپپوتەراپيا ەمىن الۋعا كەلگەن ەرەكشە بالالاردى بىردەن اتقا مىنگىزبەيمىز. بىلىكتى رەابيليتولوگ دارىگەر مامان ارنايى تەكسەرۋدەن وتكىزەدى, مەديتسينالىق دياگنوزىن دا سارالايدى», دەدى ورتالىقتىڭ يپپوتەراپيا ەمى بويىنشا نۇسقاۋشىسى ءامينا ەسينا.
«ارعىماق» ات-سپورتتىق ساۋىقتىرۋ كەشەنىندەگى ءمىنىس اتتارىنىڭ وزىندىك ستاندارتى بولادى. تىم شوقتىقتى, ەسىك پەن توردەي اسا ءىرى بولماۋى كەرەك, ارقالى ارعىماق تا يپپوتەراپياعا قولايلى ەمەس. ەرەكشە بالالاردىڭ تىرەك-قيمىل اپپاراتىن نىعايتۋعا سەپتەسەتىن يپپوتەراپيا ەمىن الۋشىلارعا ارنالعان ءمىنىس اتتارى جاتتىعۋعا ۇيرەنگەن.
انيمالوتەراپيانىڭ يگىلىكتى ارناسى سانالاتىن يپپوتەراپيا – جىلقى جانۋارىنان بولىنەتىن ءبيوورىستى ناۋقاستىڭ ەمىنە دارىتۋعا باعىتتايتىن دانەكەر سالا. ەجەلگى ەللادا ەلىندە گيپپوكرات مەلانحوليا اۋرۋىن اتقا ءمىنىپ ەمدەۋدەن اسقان داۋاسى جوق دەپ بايلام سالعانىن تاپسىرلەيدى عالىمدار. تۋعانىنا بيىل 103 جىل تولعان دانيالىق سپورتشى ليس حارتەلدىڭ سال اۋرۋىن يپپوتەراپيامەن ەڭسەرىپ, كاسىبي سپورتتا ەكى وليمپيادانىڭ كۇمىس مەدالىن جەڭگەن ەرلىگى اڭىزداي ايتىلادى. 23 جاسىندا پوليوميەليت (ج ۇلىننىڭ سال اۋرۋى) كەسەلىنە شالدىعىپ, توسەككە تاڭىلعان حارتەلدى اياققا تۇرعىزعان دا ات ۇستىندە العان ەمى ەدى. 1952 جىلى فينليانديا استاناسى حەلسينكيدە وتكەن جازعى وليمپيا ويىندارىندا دات قىزى ليس حارتەل ات سپورتىنان كۇمىس مەدال يەلەندى. وسى ەرلىگىن اراعا ءتورت جىل سالىپ تاعى قايتالاپ, 1956 جىلى وليمپيا ويىندارىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتاندى.
دەمەك ەرەكشە بالالاردىڭ الدىندا دا ەشقانداي كەدەرگى جوق. تاعدىردىڭ تالقىسىندا پەشەنەسىنە جازىلعان سىناققا سىنبايتىن رۋحى بيىك جاندار اتقا ءمىنىپ ەمدەلىپ ءجۇر. ولار ءۇشىن جانسىز اياعىن يپپوتەراپيا ارقاسىندا اپىل-تابىل باسىپ, قۇرىسقان قولىن جازىپ, استىنداعى اتىن ءوزى تىزگىندەۋى دە ەرلىككە پارا-پار ءىس.
