تۇركىستان وبلىسىنا قاراستى بادام يندۋستريالىق ايماعىندا مەتالل قۇياتىن ءوندىرىس ورنى ورنالاسسا, مەگاپوليستەگى كاسىپورىندا ونىمدەر نەگىزگى ەكى تسەحتا وندىرىلەدى.
2014 جىلى سالىنعان ءبىرىنشى تسەحتا ۇڭعىماعا ارنالعان باتىرمالى سورعىلار شىعارىلادى. اگرەگاتتىڭ ەلەكتر قوزعالتقىشىن كومپانيا شەتەلدەن ساتىپ السا, قالعان بولشەگىن ءوزى جاسايدى. مۇنداي سورعىلار ۋران وندىرىسىندە قولدانىلادى. ولاردىڭ كومەگىمەن ۋران ءوندىرىلىپ, قىشقىلدى سۇيىقتىق تاسىمالدانادى. سورعى وتە بەرىك بولاتتان قۇيىلعان. باستاپقىدا وسى ءونىمدى شىعارۋ ارقىلى كاسىپورىن باسقا دا سورعىلاردىڭ تەحنولوگياسىن مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك الدى. ماسەلەن, سورعىنىڭ تاعى ءبىر تۇرىندە دوڭگەلەك پايدالانىلادى.
ول اينالعان كەزدە سۋ 150 مەتر بيىكتىككە كوتەرىلەدى. بۇل تەحنيكانىڭ سىرتقى قاڭقاسىن زاۋىت ءوزى بولات نەمەسە شويىننان قۇيسا, اينالما دوڭگەلەكتى دالمە-ءدال دانەكەرلەۋ تەحنولوگياسى بويىنشا قۇراستىرادى. ەندىگى جەردە جاسالىپ بولعان دايىن ونىمدەر تسەحتاعى سىناق قۇرىلعىسىندا ساپاسى مەن دۇرىستىعى جاعىنان باقىلاۋدان وتەدى.
مۇنداي كولەمى ۇلكەن سىناق قۇرىلعىسى بۇكىل ەل بويىنشا تەك وسى كاسىپورىندا بار. ونىمدەر سىرتقا جىبەرىلمەس بۇرىن شىنايى جاعدايدا سىناقتان وتكىزىلىپ, تەحنيكالىق سيپاتتاماسى ستاندارتقا ساي ەكەندىگى قۇجاتپەن بەكىتىلەدى. زاۋىت ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, سورعى اگرەگاتىن جاساۋ شىن مانىندە وتە كۇردەلى تەحنولوگيالىق جۇمىستى تالاپ ەتەدى. ءبىر ءونىمدى قۇراستىرىپ شىعارۋ ءۇشىن ون مىڭ ءىس اتقارىلادى. سونىمەن بىرگە, بۇل تسەحتا كونسولدى, ەكى جاقتى ارەكەتتى, قۇبىرشەكتى سورعىلار دا وندىرىلەدى. سوراپتى قوندىرعىلار نەگىزىنەن قۇيمالى ونىمدەر بولعاندىقتان كاسىپورىن بارلىعىن تولىق ءوزى شىعارۋدى ماقسات تۇتقاندىقتان مەتال قۇيۋ ءوندىرىسىن ىسكە قوسادى. سونىڭ ناتيجەسىندە قازىر كومپانيا سورعىلاردىڭ سىزباسىن ءوزى جاسايدى, قاڭقاسىن مەتالدان ءوزى قۇيادى, ونى مەحانيكالىق وڭدەۋدەن وتكىزەدى, ءسويتىپ ءارى قارايعى قۇراستىرۋ جۇمىستارىن تولىق ءوزى اتقارادى. بۇل ءوز كەزەگىندە ءونىمنىڭ باعاسى مەن ساپاسىنا وڭ اسەرىن تيگىزىپ وتىر.
العاشقىدا كومپانيا سورعىلاردى جوندەۋ جۇمىستارىمەن اينالىسۋدان باستاعان. كەيىن كەلە ونىڭ ءوندىرىسىن مەڭگەرىپ, دايىن ءونىم شىعارۋعا دەن قويعان. دەگەنمەن كاسىپورىن ءالى كۇنگە دەيىن سورعى اگرەگاتتارىنا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋدى ۇزبەي جالعاستىرىپ كەلەدى. جوعارىدا ايتىلعانداي, كومپانيا ءبىرىنشى سەرۆيستىك قىزمەتتەن تۇسكەن پايدانى ۇنەمدەپ, كەيىن ول اقشاعا باتىرمالى سورعى ءوندىرىسىن اشقان. ونىڭ دا تابىسىن قۇرتپاي, سورعى قوندىرعىسىنىڭ باسقا تەحنولوگيالارىنا ينۆەستيتسيالاعان. 2003 جىلى قۇرىلعان كومپانيا بىرنەشە جىل ىشىندە اياعىنا تۇرىپ, 2012 جىلى ءوزىنىڭ جەكە كەڭسەسىن اشتى. اراعا ەكى-ءۇش جىل سالىپ ءوندىرىس تسەحتارىن ىسكە قوستى. ال 2016 جىلى مەتال قۇيۋ كاسىپورنى پايدالانۋعا بەرىلەدى. وسىلايشا, كومپانيا بىرتە-بىرتە كەڭەيىپ, قازاقستانداعى سورعى قوندىرعىلارى نارىعىن تۇتاستاي باعىندىرىپ كەلەدى.
كاسىپورىننىڭ نەگىزىن قالاۋشى ۋاليحان احمەتوۆ كوپ جىل ەۋروپادا ءدال وسى سالا بويىنشا بىلىكتى مامان بولىپ جۇمىس ىستەگەن. سودان بارىپ ءوز ەلىمىزدە وسى تەحنولوگيانى دامىتۋ نيەتىندە وتاندىق وندىرىسكە بەت بۇرعان.
سورعى قوندىرعىلارى ىشكى نارىقتا كەڭ سۇرانىسقا يە. ويتكەنى ول تەك وندىرىستە عانا ەمەس, تۇرمىستىڭ ءارتۇرلى سالاسىندا جاپپاي قولدانىلادى. اسىرەسە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق قۇرىلىس سالاسىندا سورعىلاردىڭ كومەگى قاتتى قاجەت.
سىرتتان كەلەتىن تۇرمىستىق ماقساتتاعى سورعىلارمەن باسەكەلەسۋ ەلىمىزدە قيىن بولعاندىقتان كاسىپورىن ونداي ونىمدەر شىعارۋدان باس تارتىپ, قازىر تولىق وندىرىستە قولدانىلاتىن سورعىلار جاساۋعا كوشكەن. ءونىمدى ۋاقىتىندا جەتكىزۋ, سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ جانە ساپا جاعىنان ۇلكەن سەنىمگە يە بولعان كومپانيا بۇگىندە «قازاتومونەركاسىپ» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ ۋران وندىرىسىنە قاجەتتى تەحنولوگيالىق قۇرىلعىلارمەن جابدىقتاۋشى سەرىكتەستەرىنىڭ بىرىنە اينالدى. مۇنىمەن قوسا كاسىپورىن تاۋ-كەن ونەركاسىبى مەن جىلۋ ەلەكتر ستانسالارىنا دا كەرەكتى سورعى قوندىرعىلارىن جاساي باستادى. وسى كۇندە سەرىكتەستىك «قازمۇنايگاز», Eurasian Resources Group, «قازاقمىس كورپوراتسياسى», «سامۇرىق-ەنەرگو» سەكىلدى الپاۋىت كومپانيالارمەن ارىپتەستىك بايلانىس ورناتقان. ءتىپتى ۇندىستانداعى «قۇدانقۇلام» مەن تۇركياداعى «اققۋيۋ» اتوم ەلەكتر ستانسالارىن سالقىنداتۋ ءۇشىن شىمكەنتتە شىعارىلعان وتاندىق سورعى اگرەگاتتارى پايدالانىلعان. ءونىمنىڭ ساپاسىن كوزبەن كورۋ ءۇشىن تۇركيادان ارنايى كەلگەن ساراپشىلار كومپانيانىڭ سورعى وندىرىسىندەگى تەحنولوگيالارى مەن ساپاسىنا وتە جوعارى باعاسىن بەرىپ كەتىپتى.
ءبىر ايتا كەتەرلىگى, كومپانيا كايدزەن تەحنولوگياسى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. جاپونيادان كەلگەن بۇل تەحنولوگيا ءوندىرىستى جۇيەلەۋگە, تارتىپكە كەلتىرۋگە, تازالىققا شاقىرادى. جان-جاعى تاپ-تۇيناقتاي, جيناقى, ءار زات ءوز ورنىندا تۇرعان كاسىپورىندا ەڭبەك ونىمدىلىگى دە جوعارى بولادى. قازاقستاندا ەڭ جاڭا ءوندىرىس ورنى سانالاتىن سەرىكتەستىكتىڭ مەتال قۇيۋ كاسىپورنىندا وسى تەحنولوگيانىڭ ىقپالى ايىرىقشا سەزىلەدى. كۇنىنە ەكى رەت تازالىق جۇمىستارى جۇرەتىندىكتەن ءوندىرىس وشاعى ءاردايىم مۇنتازداي تازا بولىپ تۇرادى. ءتىپتى ول مەتال قۇيىلاتىن زاۋىتقا دا ۇقسامايدى. ءوز كەزەگىندە كومپانيانىڭ ەسكى سورعى قوندىرعىلارى مەتاللۋرگيا كاسىپورنىنا قاجەتتى شيكىزاتقا پايدالانىلادى. بۇل ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنىنىڭ الداعى ۋاقىتتا تومەن بولۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزەدى.
كاسىپورىنداعى باستى پروبلەما – كادر تاپشىلىعى. زاۋىتتىڭ جاۋاپتى وكىلىنىڭ ءبىرى نارگيزا ارتىقوۆانىڭ ايتۋىنشا, وندىرىستەگى زاماناۋي قوندىرعىلارمەن جۇمىس ىستەي الاتىن ماماندار وتە از كورىنەدى. وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن كومپانيا ەلىمىزدەگى تەحنيكالىق ماماندىقتارعا وقىتاتىن بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ارىپتەستىك بايلانىس ورناتىپ, دۋالدى وقىتۋ جۇيەسى بويىنشا ستۋدەنتتەردى وندىرىستىك ءىس-تاجىريبەدەن وتكىزىپ جاتىر. ءوز سوزىندە جاۋاپتى وكىل مەملەكەت كەلەشەكتە ماشينا قۇراستىرۋ سالاسىن جەتىك بىلەتىن ماماندار دايارلاۋعا كوڭىل بولسە دەگەن ءوتىنىشىن ءبىلدىردى. ويتكەنى كاسىپورىن ءدال وسى سالانى يگەرگەن بىلىكتى مامانداردى قازاقستان بويىنشا تاپپاي وتىر.
«ماشينا قۇراستىرۋ ونەركاسىبى – وتاندىق ءوندىرىستىڭ نەگىزى. ونسىز تەحنولوگيالىق پروگرەستىڭ جۇزەگە اسۋى مۇمكىن ەمەس. مەملەكەتتىڭ وسى ماسەلەنى ويلايتىن كەزى كەلدى. ءبىز قاشانعى شەتەلدىك ماماندارعا مۇقتاج بولا بەرەمىز. ءوندىرىستى ۇلكەيتىپ, قۇلاشىمىزدى كەڭگە سەرمەيىن دەسەك, كادر تاپشىلىعى قولبايلاۋ بولىپ وتىر», دەدى ن.ارتىقوۆا.
شىمكەنت
