جاستار جاڭاشىلدىعىنىڭ نەگىزى

­­­ولار – بىرلىك جانە ىنتىماق, ادىلدىك جانە جاۋاپكەرشىلىك, زاڭ جانە ءتارتىپ, ەڭبەكقورلىق جانە كا­سىبي بىلىكتىلىك, جاسامپازدىق جانە جاڭا­شىلدىق. بۇل قۇندىلىقتاردى پرە­زيدەنت سىرتتان الىپ, وزگەلەردىڭ جولىن كورسەتىپ وتىرعان جوق. ولار ءتول تاري­حىمىز, مادەنيەتىمىز بەن بولا­شاققا ۇمتىلىسىمىزعا نەگىزدەلگەن.

بۇگىنگى قوعام – «مىڭمەن جالعىز الىسقان» ابايدىڭ زامانى ەمەس. حال­قىمىز – بۇعاۋدان بوسانعان, ەركىن­دىگى بار, تاۋەلسىز ەل. قارىشتاپ دامى­عان تەحنولوگيا, ينتەرنەت ءبىر ساتتە الەمدى الاقانىڭىزعا اكەلىپ وتىر. ءۇشىنشى قۇرىلتايدا پرەزيدەنت: ء«بىزدىڭ الدىمىزدا ءۇش ايرىق جول تۇر: قۇلدىراۋ, توقىراۋ نەمەسە ورلەۋ. ءبىز ءاردايىم ورلەۋدى تاڭدايمىز. اري­نە, ورگە شىعۋ وڭاي ەمەس. تالاي قيىندىق تۋىنداۋى مۇمكىن. سوعان قاراماستان تەك العا ۇمتىلۋىمىز كەرەك» دەپ, ەل بولاشاعىنا اپارار جولدى انىق كورسەتىپ بەردى. ەندىگى جول – ادال جولعا ءتۇسىپ, مەملەكەتىمىزدىڭ كوسەگەسىن كوگەرتۋ.

پرەزيدەنت ۇسىنعان قۇندىلىقتار جۇيەسى قوعامداعى بارشا جۇرتقا – ەل باسقارعاندار, ەڭبەككەرلەر, ۇس­تاز, شاكىرت پەن اتا-انالارعا دا باعىت-باعدار بولا الادى. ەڭ باستىسى, ادال نيەت, وتانشىلدىق جۇرەك, تازا نامىس. ءار ادام ءوز ورنىندا, ءوز قىزمەتىندە ادال ازامات بولسا, ياعني اباي ايتقان­داي «نۇرلى اقىل, ىستىق قايرات, جىلى جۇرەكتىڭ» يەسى بولىپ, ءار ءىسىن ادى­لەتكە سىناتسا, ەلىمىز الداعى ون جىلدا-اق بيىكتەردى باعىندىرىپ, ەڭسەسى بيىك بولادى. جاستارىمىزدىڭ ۇلەسى كوپ ءارى قازىرگى بۋىن وتە تالانتتى, كرەاتيۆتى جانە جاسامپازدىققا قۇشتار.

بۇل ءۋاجدى ويدان شىعارىپ وتىر­عان جوقپىن. سەبەبى سەنىم ءبىل­دى­رىپ وتىرعان جاستاردىڭ ورتاسىندامىن. ۋنيۆەرسيتەت – جاستاردى با­لالىقتان دانالىققا اپاراتىن ۇلكەن جول, ۇلى كوپىر. ستۋدەنتتىك ءومىر جاستاردى ءوز بەتىنشە ءومىر سۇرۋگە ۇيرەتەدى. ساباق جۇكتەمەلەرى دە ارتادى. جاڭا ورتا, جاڭا تۇرمىس... ءبىرىنشى وقۋ جىلى ستۋدەنت­تەرگە اۋىر بولىپ, ءۇيىن ساعىنىپ, وقۋدى تاستاپ كەتەتىندەرى دە بار. ال كەيبىرەۋلەرى «ەركىندىك دەگەن وسى ەكەن» دەپ, تۇبىندە وپىق جەگىزەر جولعا ءتۇسىپ جاتادى. وقۋعا تۇسكەن ءار بالا بىزگە – ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمىنا, وقىتۋشى-پروفەسسورلارعا امانات, تۇپتەپ كەلگەندە مەملەكەتتىڭ اماناتى. ال اماناتقا قيانات جاساماۋ – پارىز. الدىندا ايتقان ء«ار ادام ءوز ورنىندا ادال ء(بىلىمدى, مەيىرىمدى, تاربيەلى) بولسا» دەگەن قاعيدامىز وسى جەردە قاجەت.

«اكادەميالىق ادالدىق» – نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تيتۋلى. بۇل – بۇگىندە قوعام مويىنداعان شىن­دىق. وسى شىندىق ستۋدەنتتەردىڭ بو­يىندا ادالدىق, ادامگەرشىلىك, وزىنە دەگەن سەنىمدىلىك, ۇستازعا دەگەن قۇرمەتتى قالىپتاستىرادى. شە­تەلدىك پروفەسسورلاردىڭ ءبىر ەرەك­شەلىگى – ستۋدەنتتەردىڭ ىزدەنىپ, ءوز بەتىنشە جۇمىس ىستەۋىنە, عىلىمي دەرەك كوزدەردى قولدانۋ مادەنيەتىنە ۇيرەتەتىندىگى. سونىڭ ارقاسىندا بۇگىنگى كۇنى وقىتۋشى عالىم-پرو­فەس­سورلاردىڭ عانا ەمەس, نۋ ستۋ­دەنت­تەرىنىڭ دە عىلىمي ەڭبەكتەرى الەمدىك رەيتينگى جوعارى جۋرنالداردان جارىق كورىپ جاتىر. ونىڭ دالەلى 2023 جىلى وقۋ ورداسى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ الەمدىك ۇزدىك 30 پايىزىنىڭ قاتارىنا ەندى («Times Higher Education World Universities Ranking» رەيتينگىنە العاش رەت ەندى).

ۋنيۆەرسيتەتتە كىتاپحانا تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيدى. مۇندا كى­تاپ قورىنىڭ, قولجازبالاردىڭ تسيفر­لىق, ەلەكتروندىق تۇرلەرى دە جەت­كىلىكتى.

ۋنيۆەرسيتەت اشىلعان كۇننەن باستاپ ستۋدەنتتەردىڭ بويىندا ۇلت­تىق سەزىمدى قالىپتاستىرىپ, قۇن­دى­لىقتاردى سىڭىرۋگە, ەلىمىزدىڭ باي مادەني مۇراسىن ءتۇسىنۋ مەن باعالاۋدى تە­رەڭدەتۋگە, ادىلدىك پەن ادالدىق قا­عي­داتتارىن باعا­لاي­تىن ادال كوش­باس­شىلاردى قالىپ­تاس­تى­رۋعا ار­نالعان مادەني ءىس-شارا­لاردى – حا­لىقارالىق سيمپوزيۋم, كونفەرەنتسيا, ءتۇرلى تاقىرىپتاعى جوبا, جارىس, شىعارماشىلىق باي­قاۋ وتكىزىپ كەلەدى. ستۋدەنتتەردىڭ بو­يىنداعى ونەردى اشۋ, بولماسا بار ونە­رىن دامىتۋ, دوستىق, جولداستىق قارىم-قاتىناستىڭ كۇشەيۋىنە, ەل بولاشاعىنا دەگەن سەنىمىنىڭ ارتۋى­نا, ەڭ باستىسى تۋعان ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىنىڭ ارتۋىنا كومەك­تە­سەدى.

نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنە بيىل ون ءتورت جىل. بۇل كوپ ۋاقىت ەمەس, بىراق وقۋ ورداسىنىڭ العاشقى تۇلەك­تەرىنىڭ كوبى ماگيسترلىك, دوك­تور­لىق ءبىلىمىن الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك ۋني­ۆەرسيتەتتەرىندە جالعاستىرىپ, ابىرويمەن ءبىتىرىپ, بۇگىندە ەڭبەك نارىعىنا ارالاستى.

قۇرىلتايدا پرەزيدەنت ەڭبەك­قورلىق پەن كاسىبي بىلىكتىلىكتى ما­ڭىز­دى قۇندىلىعىمىز دەپ: ء«وز كاسىبىن وتە جاقسى بىلەتىن, وعان ابدەن بەرىلگەن, ەڭبەكقور ادام عانا تابىسقا جەتە الادى. مەن مەملەكەت باسشىسى رەتىندە ازاماتتاردىڭ, اسىرەسە جاستاردىڭ كوزى اشىق, دۇنيەتانىمى كەڭ بولعانىن قالايمىن... بالا ەسەيگەن سوڭ قاناتتانىپ, ۇيادان ۇشۋعا ءتيىس. باسقا ايماقتاردا, ءتىپتى شەتەلدە ءبىلىم الۋى قاجەت. وزگە جۇرتتىڭ قالاي ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىن كورگەنى ابزال. سونداي-اق قاي جەردە وزىنە جانە ەلىنە پايداسى تيسە, سول جەرگە بارىپ ەڭبەك ەتۋى كەرەك», دەگەن ويى ارقىلى جاستار ارەكەتىنىڭ بەرەكەتى بار ەكەنىن انىق ءتۇسىندىردى. ەندەشە, قانداي وقۋ ورنىنىڭ ابىرويى دا, بەدەلى دە – ونىڭ تۇلەكتەرى. ۋاقىت بەزبەنى ءبارىن دە ولشەيدى, ەكشەيدى. بولاشاقتا عىلىمدا, ەڭبەك مايدانىندا بولسىن حالىقارالىق ءبىلىم ورداسىنان ۇشقان تۇلەكتەر بيىكتى باعىندىرارى انىق.

گۇلتاس قۇرمانباي,

نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى ۇلتتىق مادەنيەت ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, پروفەسسور