27 ناۋرىزدا وبلىستىق توتەنشە جاعداي دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى قاسىم قايرات باق وكىلدەرىمەن كەزدەستى. تجد باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قىزىل سۋ قۇرساۋىندا قالعان ەلدى مەكەندەردە ويپاڭ جەرگە ورنالاسقان تۇرعىن ۇيلەرگە سۋ كىرىپ كەتكەن.
«وكىنىشكە قاراي, كەيبىر ەلدى مەكەندەرمەن بايلانىس ناشار. ول جاقتا مەنىڭ ورىنباسارىم, جەدەل شتاب, توتەنشە جاعداي دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى بارلاۋ, قۇتقارۋ, ەۆاكۋاتسيالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. سۋ باسىپ قالعان ايماقتا 13 قىستاۋدا 13 شارۋا قوجالىعى وتىر. تۇندە ۇقك بولگەن تىكۇشاقپەن 13 ادامدى ەۆاكۋاتسيالاپ, امان-ەسەن جەزقازعان قالاسىنا جەتكىزدىك. بۇگىن تۇندە قايتا جاڭبىر جاۋىپ, سۋ دەڭگەيى تاعى كوتەرىلۋى مۇمكىن. سوندىقتان سۋ باسىپ قالعان ەكىدىڭ, قىزىل جۇلدىز اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارىن ەۆاكۋاتسيالاۋدى كوزدەپ وتىرمىز. بۇگىنگى تاڭداعى باستى ماقسات – قىزىل سۋدان تونگەن قاۋىپتەن ادامداردىڭ ءومىرىن اراشالاپ قالۋ. ال سۋ باسىپ قالعان اۋلانىڭ, سۋ كىرگەن ءۇيدىڭ سانى, بۇدان وزگە دە شىعىنداردى كەيىن ەسەپتەيمىز. تاعى قايتالاپ ايتامىن, قازىرگى ۋاقىتتا ەڭ الدىمەن تۇرعىندارعا ءتونىپ تۇرعان قاۋىپتىڭ بەتىن قايتارۋ كەرەك. سوندىقتان قازىر ويپاڭ جەرلەردە تۇرعان اۋىل تۇرعىندارىن ۇشاقپەن, قايىقپەن, جول تالعامايتىن قۋاتتى كولىكتەرمەن ەۆاكۋاتسيالاۋعا كۇش سالىپ جاتىرمىز», دەدى ق.قاسىم.
سينوپتيك-ماماندار مۇنداي الاپات تاسقىننىڭ 1990 جىلدان بەرى بولماعانىن ايتادى. بيىل قىس بويى تۇسكەن قاردىڭ مولشەرى جىلداعىدان ەكى ەسە كوپ بولدى. مۇنىڭ سىرتىندا, ەرىگەن قار سۋىنىڭ ءبىرازىن جىلدا جەر ءسىڭدىرىپ الاتىن. الايدا, وتكەن كۇز جاۋىن-شاشىندى بولعاندىقتان, توپىراق قاباتىنا تەرەڭدىگى جارتى مەتردەن ءبىر مەترگە دەيىن جەتەتىن توڭ بايلانىپ قالعان. سوندىقتان ەرىگەن قار سۋى بيىل جىلداعىداي جەرگە ءسىڭىپ كەتپەي, ەلدى مەكەندەرگە قاراي اققان. ارقالىق قالاسىنا قاراستى اۋىلدار مەن امانگەلدى, جانگەلدين اۋداندارىنىڭ حالقى نەگىزىنەن مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. سوندىقتان بۇل وڭىردەگى ەلدى مەكەندەردىڭ ءبارى شارۋاشىلىقتىڭ قولايىنا قاراي وزەندەرگە جاقىن جاعالاۋلاردا وتىر. ۇشى-قيىرسىز دالادان جىلىسىپ اققان سۋدىڭ اۋىلدى الىستان اينالىپ وتپەي, ەلدى مەكەندەرگە ءبىر كۇننىڭ ىشىندە باسا-كوكتەپ كىرىپ جاتقانىنىڭ باستى سەبەبى – وسى.
«سۋ تاسقىنى بولىپ جاتقان وڭىردە كۇن-ءتۇن دەمەي قۇتقارۋشىلار جۇمىس ىستەپ جاتىر. ولاردىڭ ىشىندە قوستاناي وبلىستىق تج دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, توتەنشە جاعداي مينيسترلىگىنە قاراستى قاراعاندىداعى №52859-ءشى اسكەري ءبولىمىنىڭ 50 ساربازى, 60 تەحنيكاسى, قۋاتتى موتوسورعى, قايىقتارى بار قىزىلوردا وبلىستىق توتەنشە جاعداي دەپاترامەنتىنىڭ 31 قىزمەتكەرى بار. وبلىس اكىمى دە جەدەل شتابپەن بىرگە اپات ايماعىندا ءجۇر. قىزىل سۋعا قارسى كۇرەس شارالارىنا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن تجد كۇشتەرىنەن قۇرالعان 642 ادام, 240 تەحنيكا جۇمىلدىرىلدى», دەدى قايرات قاسىم.
ويانعان دالادان قوزعالعان قىزىل سۋ, اسىرەسە, ارقالىق وڭىرىندەگى ەلدى مەكەندەر مەن امانكەلدى اۋدانىنا قيىن ءتيىپ وتىر. جانگەلدين اۋدانىندا اۆتوكولىك جولدارىن ءار جەردەن سۋ جىرىپ كەتىپ, جول قاتىناسى قيىنداپ جاتىر. ال ارقالىقتىڭ ماڭايىنداعى قىزىل جۇلدىز, ەكىدىڭ اۋىلدارى سۋ ورتاسىندا قالىپ قويعان. قىزىل جۇلدىزدا 185, ەكىدىڭدە 240 ادام تۇرادى.
«اتالعان ەلدى مەكەندەردەگى كەيبىر تۇرعىندار مالىن, مۇلكىن ويلاپ ەۆاكۋاتسيالاۋعا كەلىسىم بەرمەۋى مۇمكىن. بىراق ءبىز بارىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, تۇرعىنداردىڭ ءبارىن قاۋىپسىز جەرگە شىعارۋعا دايىنبىز. ويتكەنى تۇندە سۋدىڭ دەڭگەيى ەكى ساعاتتىڭ ىشىندە ەكى مەترگە كوتەرىلگەن. كەيبىر ۇيلەرگە سۋ كىرىپ كەتتى. سوندىقتان اتالعان ەكى اۋىلدىڭ حالقىن الدىن الا كوشىرۋ جۇمىستارىن قولعا الىپ جاتىرمىز», دەدى وبلىستىق تجد باسشىسى.
وبلىستىق تجد وكىلدەرى ارقالىق قالاسىنا قاراستى نوۆىي, رودينا, سەۆەرنىي, داچنىي ەلدى مەكەندەرىندەگى 12 جەكە تۇرعىن ءۇي مەن 20 اۋلادان 14 مىڭ تەكشە مەتردەن استام ەرىگەن قار سۋى سورعىتىلعانىن حابارلاعان. الايدا جەرگىلىكتى تۇرعىندار قارعىن سۋعا قۇتقارۋشىلاردىڭ قايراتى جەتىڭكىرەمەي جاتقانىن ايتادى.
«ارقالىقتىڭ جانىنداعى جەر ءۇيى بار ەلدى مەكەندەردىڭ ءبارى سۋعا كەتىپ جاتىر. تج قىزمەتكەرلەرى كۇنى-ءتۇنى جۇمىس ىستەپ جاتىر. بىراق قىستاۋداعى ادامداردى كوشىرۋگە بارعان تىكۇشاقتاردىڭ جانارمايى تۇگەسىلىپ, مي دالادا قالىپ جاتىر. امانگەلدى, سارىتورعاي جاعى سۋدىڭ استىندا قازىر. مال كەتىپ جاتىر. ەكىدىڭدەگى ءبىر ۇيدەن 22 باس قارا مال كەتتى, ءبىر ءۇيدىڭ 150 باستاي قويىن سۋ الىپ كەتتى. جاعداي قيىن بولىپ تۇر. ويتكەنى توڭ ءالى جىبىگەن جوق, اينالا مۇز. ەرىگەن قار سۋى جەرگە سىڭبەي, مۇزدىڭ ۇستىمەن كەتىپ جاتىر», دەيدى ارقالىق قالاسىنىڭ تۇرعىنى ابۋعالي ماقاتوۆ.
امانكەلدى كەنتىنە 25 ناۋرىزدا كەلە باستاعان قىردىڭ قىرعىن سۋى ءبىر كۇننىڭ ىشىندە بىرنەشە كوشەنى باسىپ قالىپ, كولگە اينالدىرىپ جىبەرگەن. وسىدان كەيىن اۋىل تۇرعىندارى 12 ۇيگە سۋ كىرىپ, قوراداعى مالعا قاۋىپ تونە باستاعانىن, قوراعا كىرگەن سۋدان ۇساق مالدىڭ جاڭا ءتولى ءولىپ جاتقانىن ايتىپ دابىل قاققان.
تاسقىنعا قارسى ءىس-شارالار بارىسىندا تۇرعىندار مەن قۇتقارۋشىلار جابىلىپ ءجۇرىپ سۋ كىرىپ جاتقان ارنالارعا مىڭ توننانىڭ ۇستىندە توپىراق توگىپ, 300-دەن استام قاپشىق توسەگەن. جەكە تۇرعىن ۇيلەردىڭ اۋلاسىنا ينەرتتى ماتەريالدار توسەلدى.
اۋداندىق توتەنشە جاعداي ءبولىمىنىڭ باسشىسى سەرىك تولەۋبايدىڭ ايتۋىنشا, س.سەيفۋللين كوشەسىندەگى ۇيلەردىڭ اۋلاسىنان 4000 شارشى مەتردەن اسا سۋ شىعارىلعان. اۋدان ورتالىعىنا جاقىن جەردەگى اباي كوشەسىندەگى سۋ قايتادان قاتا باستاعان. حالىقتى ەۆاكۋاتسيالاۋ ءۇشىن 45 توسەك-ورىن ازىرلەنگەن. الايدا, اۋىل تۇرعىندارى ەۆاكۋاتسيادان باس تارتىپ وتىر.
وبلىس اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە, سوڭعى ءبىر كۇننىڭ ىشىندە ارقالىق, جىتىقارا ءوڭىرى مەن جانگەلدين, امانگەلدى اۋداندارىندا 21 مىڭ تەكشە مەتر قىزىل سۋ شىعارىلعان. الايدا ەرىگەن قار سۋى دەس بەرەر ەمەس, سەۆەرنىي كەنتىندە تاعى 10 ءۇي سۋ استىندا قالىپ وتىر. قازىر مۇندا قۋاتتى موتوسورعىلار جۇمىس ىستەپ جاتىر.
«ارقالىق قالاسىنىڭ ماڭىنداعى سارىباس قىستاۋىنان 3 ادام اۋە جولى ارقىلى, جۇمان قىستاۋىنان 21 ادام قايىقپەن ەۆاكۋاتسيالاندى. ەندى 4 قىستاۋدان 15 ادامدى قۇتقارۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. سارى-تورعاي وزەنىندەگى سۋ دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋىنە بايلانىستى قىزىلجۇلدىز اۋىلىنىڭ 100 تۇرعىنى قايىڭدى اۋىلىنا ەۆاكۋاتسيالاندى», دەپ مالىمدەدى وبلىس اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
قوستاناي وبلىسى
