ءبىر كۇنى الماس قىلىش جۋرنالشى «انا ءتىلى» گازەتىنىڭ وبلىستاعى ءتىلشىسى جۇماتاي سابىرجان ۇلى رەداكتسياعا كەلدى. قاسىنا ەرتىپ العان قالاقتاي قارا بالا بار. جۇكەڭنىڭ دۇرىلدەپ تۇرعان كەزى. اڭتارىلىپ اۋزىنا قارايمىز. جازۋى جاۋ تۇسىرەدى. بىراق اۋىزەكى سوزگە شەشەن ەمەس ەكەن, اڭگىمەسى بۇدىرلاۋ. ازدان سوڭ «باستىقتارىڭ قايدا؟» دەدى. ءبىز باسىمىزدى شايقادىق. جۇكەڭ دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنان جينالىپ, جاڭا قونىسقا جەرسىنە الماي سەرەك تاستى پانالاعان جىلقى سياقتى ۇيلىعىپ وتىرعان بىزگە ءبىر قاراپ, جەتەگىندەگى قارا بالاعا ءبىر قاراپ:
– مىنا جىگىت بۇيىرسا, قالامى وت, قارىمى شوق, ءسوزى تەرەڭ, ءوزى كەمەل جۋرناليست بولادى, وسىنى جۇمىسقا ال دەپ ايتپاق ەدىم, – دەدى. جالت بۇرىلىپ ءبارىمىز قارا بالاعا قارادىق. قوڭىرقاي جۇزىندە ءسال ۇياڭداۋ كەيىپ بار ەكەن. اعاسىنىڭ سوزىنە قىسىلعان سىڭاي تانىتتى. بۇرىنعىلار «شىن جۇيرىك ءمۇسىن جاسىرادى» دەۋشى ەدى, بولسا بولار دەدىك. بىردەڭە دەۋگە اقمولالىق شولاق بەلسەندىلەردىڭ ءجۇنىن ج ۇلىپ, سوزبەن ءۇيتىپ جۇرگەن جۇماتايدان جاسقانامىز.
وسى قارا بالاڭىز قازىرگى تاڭدا قازاق جۋرناليستيكاسىنا ءبىر كىسىدەي ەڭبەگى سىڭگەن, اسىرەسە گازەتتىڭ ىشكى اعزاسى سەكرەتارياتتىڭ قازانىندا قايناپ, باسىلىمنىڭ باسقالار بىلە بەرمەيتىن جىگىن جىمداستىرىپ كەلە جاتقان, قازىرگى تاڭدا «Egemen Qazaqstan» باسىلىمىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى امانگەلدى قياس, مىنە بۇيىرسا, ەردىڭ جاسى ەلۋگە تولىپ وتىر.
بۇل ازاماتتى ءوز باسىم ەرتە تانىدىم. باس قالا باسىلىمىندا بىرگە قىزمەت ىستەدىك. قارا بالا اقپارات بولىمىندە. كۇندىز-ءتۇنى جاڭالىق ىزدەپ سابىلىپ وتىرادى. ول تۇستا كۇندە بريفينگ, ودان قالدى وڭىرلەردىڭ مادەني كۇندەرى وتەدى. تاپسىرماعا كەيدە جالعىز, كەيدە قوسا شابامىز. كوبىندە قارا بالا مەنىڭ قاسىمدا, بىرگەمىز. راسىن ايتار بولسام, ءسىبىردىڭ سۋىق رۋحى سىڭگەن قالادا قازاقىلىق از. مەن سياقتى ورىس كورمەگەن بەيباققا تاپ-تازا قازاق ورتاسىندا ءوسىپ, تاربيە كورگەن بۇل جىگىت كادىمگىدەي ەس. ۇنەمى بىرگەمىز. ويتكەنى اۋجەكەڭ قالانى جاقسى بىلەدى. 1991 جىلى وسىنداعى س.سەيفۋللين اتىنداعى تسەلينوگراد مەملەكەتتىك پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ (قازىرگى ەۇۋ) فيلولوگيا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن. ەكەۋىمىزدىڭ قوسامجارلانىپ بارا جاتقانىمىزدى كورگەن باستىعىمىز تالعان باتىرحان «ق ۇلىندى بيە كەتىپ بارادى» دەپ كۇلەدى ەكەن...
ءومىر ءوتىپ جاتتى, وزەن اعىپ جاتتى. قارا بالا – امانگەلدى الدوڭعار ۇلى قالالىق گازەتتە ءجۇرىپ ۇشتالدى, شىنىقتى, باپتالدى. سوسىن وتە ۇقىپتى. سونىسىن بايقاعان بولۋى كەرەك, كەشىكپەي «اقشامنىڭ» جاۋاپتى حاتشىسى قىزمەتىنە تاعايىندالدى. گازەتتىڭ ءوڭىن وزگەرتتى, مازمۇنىن جاڭارتتى, كەلبەتىن كورىكتەندىردى. ءسويتىپ, بۇل جىگىت كۇنى بۇگىنگە دەيىن تاپجىلماي اتقارىپ كەلە جاتقان جۇمىسى «سەكرەتاريات» دەگەن تاپتىڭ ءتول تۋماسىنا اينالدى.
امانگەلدىنىڭ جۋرناليست ءھام حاتشىلىق عۇمىرىن كوكتەي شولىپ ايتار بولساق, «قازاقستان تەمىرجولشىسى» گازەتىندە جاۋاپتى حاتشى, «نۇر استانا» رەسپۋبليكالىق گازەتىندە جاۋاپتى حاتشى, «ايقارا» قوعامدىق-ساياسي اپتالىعىندا باس رەداكتوردىڭ ورىنباسارى, «ۇلت Times» اپتالىعىندا باس رەداكتور. سول گازەتتىڭ شىعارماشىلىق جاعىن باسقارا ءجۇرىپ, قازاقستانداعى بارلىق ايدارى تەك قوس سوزدەن تۇراتىن باتىل دا وقىلىمدى گازەت جاساي ءبىلدى. ودان كەيىن ەل گازەتى «ەگەمەنگە» اۋىستى. 2013 جىلدان بەرى بۇل باسىلىمدا جاۋاپتى حاتشىنىڭ ورىنباسارى, شەف-رەداكتور, جاۋاپتى حاتشى قىزمەتتەرىن ويداعىداي اتقارىپ كەلەدى.
ەگەر دە قارا بالا ءبىز سياقتى بىرجاقتى جازۋمەن شۇعىلدانعاندا جۇرتتىڭ الدى بولماسا دا, قاتاردان قالماسى انىق ەدى. ءالى ەسىمدە, شامامەن 1998 جىلدىڭ مامىر ايى. امانگەلدى جالاڭ ماتەريالدى پايدالانىپ, مايدانگەر تۋرالى ماقالا جازدى. سول كۇنى گازەتتە كەزەكشى مەن ەدىم. باس رەداكتورىمىز جۇماگۇل ساۋحات جازبانى ءبىر قاراپ شىعىپ, «مىنا ادام ءومىر دە بار ما, الدە جوق پا؟» اشىپ جازىڭدار دەگەنى. «ەندى قايتتىك». مەن امانگەلدىگە قارايمىن. ول يىعىن كوتەرەدى. «امانجان, – دەدىم, تىعىرىقتان شىعاتىن جول تاۋىپ, – ماقالانى قايتا جازىپ شىق. وقىعان ادام ارداگەردىڭ نە ءولى, نە ءتىرى ەكەنىن بىلمەسىن. ورتاسىن ۇستا». اۋجەكەڭ ءبىراز قيپاقتادى. باسقا جول جوق, ۇستەلگە وتىردى. قىسقاسى, ارداگەردى نە ولتىرمەي, نە تىرىلتپەي الىپ شىقتى. «قىسىلعاندا قىمىز شىقتى» دەگەندەي قارا بالانىڭ عالاماتىن سوندا كوردىم.
وسى جىلدارى باس قالادا اپتا سايىن «كوشە مەرەكەسى» دەگەن توي وتەدى. ونى ۇيىمداستىرۋشى – سارىارقا اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى, قازاقتىڭ قايراتكەر قىزى ورازكۇل اسانعازى. كورەرمەنى – ءبىز. ايتىس وتەدى. وعان ءبىز ورتامىزدان امانگەلدىنى قوسىپ جىبەرەمىز. كادىمگىدەي ايتىسادى. ءتىپتى بۇل جىگىت 1998 جىلى تۇڭعىش ۇيىمداستىرىلعان حالىقارالىق جاستاردىڭ «شابىت» فەستيۆالىندە باس قالا اتىنان ايتىسقا قاتىسقانى بار. قارا بالانىڭ ۇستازى جۇماتاي ايتاتىن: «امانگەلدىدەن جاقسى جازۋشى شىعادى, ويتكەنى ونىڭ ارعى جاعىندا اقىندىق قۋاتى بار», دەپ. بىراق ولەڭ جازعانىن كورمەدىك.
بەرتىندە سىردىڭ قۇيقالى ءوڭىرى امانگەلدىنىڭ تۋعان جەرى تەرەڭوزەككە جولىم ءتۇستى. بۇل اۋىلدا كوگالداعى حوككەيدەن الەمگە ايگىلى سپورتشى ءھام باپكەر سۇلتان قوبىلاندين تۇراتىن. سول كىسىگە جولىعىپ, تاجىريبەسىن جازىپ الدىم. سۇراستىرىپ بىلسەم, قارا بالانىڭ تۋعان اۋلى قالجان احۋن جەتى-اق شاقىرىم جەردە ءتيىپ تۇر ەكەن. تارتىپ كەتتىم. اكەسى الدوڭعار مەن اناسى كۇلپان مەنى جاقسى بىلەدى. تالاي دۇركىن دامدەس بولعانبىز. قاريالار قۋانىپ قالدى. بۇلار ءوزى كوپ اعايىندى. ءبارى وقۋ قۋىپ, جان-جاققا كەتىپ قالعان. قارا شاڭىراقتا كەنجە ءىنىسى باقىتبەك قالىپتى.
ول ءۇي اۋىلدى قاق ءبولىپ جاتقان «امانگەلدى» كوشەسىنىڭ بويىندا ەكەن. قوس قاريانىڭ ءدامىن تاتىپ وتىرىپ اۋجەكەڭە تەلەفون شالدىم. «سەن اۋىلداعى جالعىز كوشەنى ءوز اتىڭا قاشان قويىپ العانسىڭ؟» دەيمىن عوي باستىرمالاتىپ... مەنىڭ قالجىڭىمدى تۇسىنگەن كۇلپان انامىز ءبىر ك ۇلىپ الدى دا, مىنا ءبىر قىزىق اڭگىمەنى ايتتى. «وسى امانگەلدىمە اياعىم اۋىر كەز. فەرمادا ساۋىنشىمىن. كەنەت تولعاعىم قىسىپ, پەرزەنتحاناعا جەتە الماي, ۇيدە بوسانىپ قالدىم. جانىمدا ەنەم بار. بىراق ول كىسىنىڭ كوزى مۇلدەم كورمەيتىن ەدى. جارىقتىق قارت ادام, امانگەلدىنىڭ شۇعا اجەسى كىندىكتى دۇرىس كەسپەسە كەرەك. دەرەۋ كورشى كۇلان دەگەن پىسىق كەلىنشەكتى شاقىرىپ, ەكىنشى رەت كىندىگىن كەستىك. سويتكەن مەنىڭ امانجانىمنىڭ ەكى كىندىك شەشەسى بولعان».
مىنە, ەكى دۇركىن كىندىگى كەسىلگەن ازامات – بۇگىندە ورتادان ويىپ ورىن العان بەلگىلى ازامات. قالامى ءجۇرىپ تۇرعان 24 جاسىندا «شابىت» فەستيۆالىنىڭ ب.بۇلقىشەۆ اتىنداعى لاۋرەاتى اتاندى. كەيىننەن «اقپارات سالاسىنىڭ ۇزدىگى» توسبەلگىسىمەن, «قۇرمەت» وردەنىمەن ماراپاتتالدى. جان جارى گۇلجيھان كەڭەس – س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق عىلىمي زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە اعا وقىتۋشى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى. ەكەۋى بالا-شاعاسىن ءوسىرىپ, بەرەكەلى وتباسىنىڭ بەكەم ۇيتقىسىنداي ءوسىپ-ءونىپ كەلەدى. جاساي بەر, قارا بالا!
