ەل تۇرعىندارىنىڭ ۇشتەن ءبىرى – بالالار. بالالار سانىنىڭ جىل سايىن ءوسۋى ەڭ الدىمەن, مەملەكەتتەن ولارعا دەگەن تۇراقتى قامقورلىقتى تالاپ ەتەدى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە بالالاردى قورعاۋدىڭ ءبىرتۇتاس جانە تەرەڭ جۇيەسى قالىپتاسىپ كەلەدى.
جاقىندا بىرنەشە ەلدىڭ بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدەرىنىڭ كونفەرەنتسياسى ءوتتى. جيىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان بالالاردى قولداۋ سالاسىنداعى ماڭىزدى رەفورمالارمەن تانىستىردىم. ارىپتەستەرىم قازاقستان رەفورمالارىنىڭ بىرەگەي تاجىريبەسىن اتاپ ءوتتى. بۇل راسىمەن دە سولاي. مىسالى, «ۇلتتىق قور – بالالارعا» باعدارلاماسى, «قازاقستان حالقىنا» قورىنىڭ 67 الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبانى جۇزەگە اسىرۋى, اۋىل-اۋدانداردا وڭالتۋ ورتالىقتارىنىڭ اشىلۋى, «جايلى مەكتەپ» جوباسى, 100 ءىرى قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى مەن 50 بالالار دەمالىسى ورتالىعىنىڭ اشىلۋى – كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىققان يگى باستامالار.
سونىمەن قاتار, ايەل قۇقىقتارى مەن بالا قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى زاڭ جوباسى ەرەكشە قولداۋ تاپتى. ارينە, ايەل مەن بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەسىن قوعام ۇدايى ءجىتى نازاردا ۇستاپ كەلەدى. بۇل باعىتتا كەيىنگى جىلدارى جۇيەلى ءىس-شارا قابىلداندى, زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.
ال ايەل قۇقىقتارى مەن بالا قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى زاڭ جوباسى بارشامىزدى – قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتتارىنىڭ وكىلدەرى, ساراپشىلاردى, ۇلتتىق كوميسسيا مۇشەلەرى مەن مەملەكەتتىك ورگانداردى بىرىكتىردى. وتكەن جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا زاڭ جوباسىن ماجىلىسكە تانىستىردىق. دەپۋتاتتاردىڭ قولداۋى, تولىقتىرۋلارىمەن قۇجات سەناتقا ءوتتى.
زاڭ جوباسى بالالاردى قورعاۋدىڭ, ايەلدەر مەن وتباسىن قولداۋدىڭ بىرىڭعاي تۇجىرىمداماسىن قالىپتاستىرىپ, زورلىق-زومبىلىق پەن اگرەسسياعا نولدىك توزىمدىلىكتىڭ پوستۋلاتى بولا الادى. بۇنىڭ ءبارى – بالا قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ بەرىك نەگىزى.
بۇگىنگى الەم بالا دۇنيەتانىمىن قالىپتاستىرۋدا بەلگىلى ءبىر قاۋىپ-قاتەرگە تولى. قازىر زاڭدىلىق پەن ءتارتىپ, ەڭبەكسۇيگىشتىك پەن بىرلىك قاعيداتىن نىعايتۋ تۋرالى كوپ ايتىلىپ ءجۇر. راسىمەن دە, قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋ اسىرەسە وسكەلەڭ ۇرپاق ءۇشىن وتە ماڭىزدى ءارى پايدالى.
بۇل تۇرعىدا ارىپتەستەرمەن بىرگە شەتەلدىك تاجىريبەنى دە زەرتتەپ كوردىك. تالداۋ بارىسىندا ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزگى قاعيداتى – ىرگەلى قۇندىلىقتاردى ۇلتتىق دەڭگەيدە بەكىتۋ ەكەنىن بايقادىق. بىرقاتار شەتەلدە ناقتى بەلگىلەنگەن قۇندىلىقتار تىزبەسى بەكىتىلگەن. مىسالى, بريتان حالقىنىڭ 5 قۇندىلىعى بار, ولار – زاڭنىڭ ۇستەمدىگى, دەموكراتيا, جەكە باس بوستاندىعى, ءوزارا قۇرمەت, توزىمدىلىك. مەكتەپ باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەن بۇل قۇندىلىقتار بالالار كىتاپتارىندا دا بەينەلەنگەن. سينگاپۋردا 5 ورتاق قۇندىلىق, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندە ادامگەرشىلىك تاربيەسىنىڭ ءتورت تىرەگى بەكىتىلگەن.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تاريحي سارايشىق وڭىرىندە وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا قوعامدى, اسىرەسە جاس بۋىندى ساپالاندىراتىن قۇندىلىقتاردى اتاپ كورسەتتى. قوعام مۇنى جاقسى قابىلدادى. قۇندىلىقتاردى بالا بويىندا مەكتەپ كەزىنەن ءسىڭىرۋ ءۇشىن ءتيىستى اقپاراتتىق جۇمىس جۇرگىزۋ كەرەك.
البەتتە, قۇندىلىقتار تىزبەسى عىلىمي ورىندار, قوعامدىق ينستيتۋتتار تاراپىنان كەڭىنەن بايىپتالادى دەپ ەسەپتەيمىز. قالاي دەگەندە دە ول بالا ءومىرىنىڭ اينىماس تەمىرقازىعى, تۋرا جولدان تايماۋىنا باعدار بولا الادى.
دينارا زاكيەۆا,
بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل
