ۇلتتىق قۇرىلتاي – ۇلت بولاشاعىنا قاتىستى ماڭىزدى ماسەلەلەردى تالقىلاپ, شەشىم ىزدەيتىن بىرەگەي الاڭ. كەزىندە حاندارىمىز بەن بيلەرىمىز باس قوسقان كەلەلى كەڭەستەردە تۇتاس ەلدىڭ تاعدىرى شەشىلگەن. بۇگىنگى قۇرىلتايىمىزدا دا ەل ەرتەڭىنە قاتىستى ساليقالى پىكىرلەر ايتىلدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ يدەولوگيالىق, رۋحاني باعىت-باعدارىمىزدى ايقىنداپ, جالپىۇلتتىق قۇندىلىقتار توڭىرەگىندە ءوز ويلارىن, پايىمدارىن ورتاعا سالدى. مەملەكەتىمىزدىڭ ەرتەڭى نە بولماق؟ ەلىمىزدى جاھاندىق سىن-قاتەرلەردەن الىپ شىعۋدىڭ, تۇراقتى دامۋدىڭ جولدارى قانداي؟ مىنە, وسى سۇراقتارعا پرەزيدەنتىمىز ناقتى جاۋاپ بەردى.
ارينە, ءتىل, ءدىن, تاريح پەن مادەنيەت, سالت-ءداستۇر – ءار ۇلتتىڭ باستى بايلىعى. ءسوز جوق, ءبىزدىڭ دە تامىرىمىز تەرەڭدە جاتىر. سان عاسىرلىق شەجىرەمىز تاسقا قاشالعان. وشكەنىمىزدى ءتىرىلتۋ, وتكەنىمىزدى جاڭعىرتۋ – بابالار الدىنداعى پەرزەنتتىك پارىزىمىز. مەملەكەت باسشىسى وسىعان ەرەكشە نازار اۋداردى.
قازاقتىڭ ءتۇپ-تامىرى سوناۋ ساق-عۇنداردان باستالادى دەسەك, بەرتىندەگى جوشى ۇلىسى مەن ونىڭ زاڭدى مۇراگەرى سانالاتىن قازاق حاندىعىنىڭ دا تاريحىمىزدان ويىپ الار ورنى بولەك. پرەزيدەنت بولاشاققا سەنىممەن قادام باسۋ ءۇشىن ءتول تاريحىمىزدىڭ اۋقىمى كەڭ ەكەنىن تولىق سەزىنىپ, مادەني مۇرامىزدى ساقتاپ, ونى دارىپتەۋىمىز قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
اتىراۋدا وتكەن قۇرىلتاي دا جوشى ۇلىسىنىڭ 800 جىلدىق مەرەيتويىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى مۇنداي مەرەيلى داتالاردى قۇر توي تويلاۋ ەمەس, تاعىلىمدى ەتىپ وتكىزۋگە, قۇندى زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋگە ارناۋعا شاقىردى. وسى ورايدا قازاقستاننىڭ جەتى تومدىق جاڭا اكادەميالىق تاريحىن جازۋ ءۇشىن ناقتى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتۋ كەرەك.
پرەزيدەنت تاۋەلسىزدىك, رەسپۋبليكا, بىرلىك مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ مىزعىماس تۇعىرى ەكەنىن ءدوپ باسىپ ايتتى. ءبىز بۇل ۇعىمدارعا ەرەكشە ءمان بەرۋىمىز كەرەك. ءار ازاماتتىڭ جۇرەگىنە ۇيالايتىن باستى قۇندىلىعىمىز دا وسى. ونى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتايمىز دەسەك, مىقتى ۇلت, ىرگەلى مەملەكەت قۇرۋعا كۇش سالۋىمىز قاجەت.
بۇل تۇرعىدا ەلدىڭ مادەني دامۋىنا, رۋحاني كەمەلدەنۋىنە باسا نازار اۋدارعان ءجون. وعان دا بۇگىن مەملەكەت باسشىسى كەڭىرەك توقتالدى. وسى ورايدا زيالى قاۋىم وكىلدەرىنە زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلىپ وتىر. قازىر جەكە باستىڭ قامىن ويلايتىن زامان ەمەس. ەل مۇددەسى بارىنەن بيىك. سوندىقتان تۇعىرلى تۇلعالارىمىزدىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, ورتاق ماقساتقا, ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتۋگە شاقىردى. اتالارىمىز «بولىنگەندى ءبورى جەيدى» دەگەن. ءبىزدىڭ باستى كۇشىمىز – بىرلىكتە. ونى زيالى قاۋىم وكىلدەرى دە, ءاربىر ازامات تا ەستەن شىعارماۋعا ءتيىس.
ۇلتتىق بىرەگەيلىگىمىزدى نىعايتۋ – نەگىزگى ماسەلە. بۇل ورايدا مەملەكەت باسشىسى ۇلتىمىزدىڭ سالتىندا جوق كيىم ۇلگىلەرىنەن اۋلاق بولۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى. «حالقىمىزدىڭ دۇنيەتانىمىندا قارا كيىنىپ ءجۇرۋ دەگەن اتىمەن بولماعان. بۇل – ەلىكتەۋشىلىكتەن, اسىرە دىنشىلدىكتەن تۋعان ءۇردىس. ءبىز سالت-داستۇرىمىزدەن اجىراماۋىمىز كەرەك. بابالارىمىزدىڭ سان مىڭجىلدىق ءدىني ءىلىمى مەن رۋحاني باعدارىنا ارقا سۇيەۋىمىز كەرەك. ەلىمىزدىڭ رۋحاني دەربەستىگىن ساقتاپ, ونى نىعايتا تۇسەمىز دەسەك, تۇركى حالىقتارىنىڭ كوپشىلىگىنىڭ, سونىڭ ىشىندە قازاقتاردىڭ ءداستۇرلى ءدىنى – سۋننيتتىك باعىتتاعى حانافي ءمازھابىنا دەن قويۋىمىز قاجەت», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ءداستۇرلى وتباسى قۇندىلىقتارىن تاباندى تۇردە ورنىقتىرا بەرۋگە ۇندەدى. ءبىز مادەني كودىمىزدى ساقتاپ, بابالار جولىمەن جۇرۋگە ءتيىسپىز. بۇل جاھاندانۋ زامانىنداعى قاۋىپتى كەسەلدەرگە توتەپ بەرۋگە سەپتىگىن تيگىزەرى ءسوزسىز. ول قانداي قاتەرلەر؟ ەسىرتكى ساۋداسى, جاستار اراسىندا ۆەيپتىڭ تارالۋى, لۋدومانيا, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق, بۋللينگ پەن اگرەسسيا, ۆانداليزم قوعامنىڭ دەرتىنە اينالدى.
بۇل كەسەلدەرمەن كەشەندى كۇرەس باستالىپ تا كەتتى. ولار بويىنشا پرەزيدەنتتىڭ ناقتى تاپسىرمالارى بار. قازىر پارلامەنتتە ۆەيپتەردى ەلگە اكەلگەن, ونى وندىرگەن جانە تاراتقان ادامداردى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋدى كوزدەيتىن زاڭ جوباسى قارالىپ جاتىر. ناشاقورلىققا جانە ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەسۋ ءۇشىن كەشەندى جوسپار قابىلداندى.
ۇكىمەت لۋدومانيامەن كۇرەسكە قاتىستى ءدال سونداي جوسپار قابىلداۋى كەرەك. قۇمارپازدىققا زاڭ جۇزىندە شەكتەۋ قويۋ ءۇشىن «Amanat» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ باستاماسىمەن ءتيىستى زاڭ جوباسى ازىرلەندى. پرەزيدەنت ونى وسى سەسسيانىڭ سوڭىنا دەيىن قابىلداۋدى تاپسىردى.
تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق, بۋللينگ پەن اگرەسسيا, ۆانداليزم بويىنشا دا ۇلكەن قادامدار جاسالىپ جاتىر. ەڭ باستىسى, پرەزيدەنت ايتقانداي, ەلىمىزدە زاڭ مەن ءتارتىپ قاتاڭ ساقتالىپ, قوعامدا زاڭ ۇستەمدىگى سالتانات قۇرۋى قاجەت.
مەيىرىمدى ءارى مادەنيەتتى ۇرپاق تاربيەلەۋدىڭ كىلتى نەدە؟ ارينە, تاربيەدە. ول ءۇشىن وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بويىنا ادامي قۇندىلىقتار مەن قاسيەتتەردى ءسىڭىرۋىمىز قاجەت. قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىڭ جاڭا كەلبەتىن ايقىندايتىن سول نەگىزگى قۇندىلىقتاردى دا اتاپ ءوتتى. ول – تاۋەلسىزدىك جانە وتانشىلدىق, بىرلىك جانە ىنتىماق, ادىلدىك جانە جاۋاپكەرشىلىك, ەڭبەكقورلىق جانە كاسىبي بىلىكتىلىك, جاسامپازدىق جانە جاڭاشىلدىق. ء«ار ازامات وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن سوزبەن عانا ەمەس, ناقتى ىسپەن كورسەتۋى قاجەت. تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىر-قاسيەتىن تەرەڭ سەزىنىپ, ونى باعالاي ءبىلۋى كەرەك. ءبىز ءبىرتۇتاس ۇلت جانە حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ جاۋاپتى مۇشەسى رەتىندە ۇلتتىق مۇددەمىزدى, ەگەمەندىگىمىز بەن تاۋەلسىزدىگىمىزدى قورعاۋعا ءاردايىم دايىن بولۋىمىز قاجەت», دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان «ادال ازامات» ۇعىمى مۇنىڭ ءبارىن تۇگەل قامتيدى. سونىمەن بىرگە ادىلەتتى قازاقستان يدەياسىمەن ۇندەسىپ جاتىر. سوندىقتان ءبارىمىز ونى دارىپتەۋگە اتسالىسۋعا ءتيىسپىز. ەڭ باستىسى, بۇل قۇندىلىقتاردىڭ بارلىعى ءبىزدىڭ ءتول تاريحىمىزعا, مادەنيەتىمىزگە, بولاشاق ۇمتىلىسىمىزعا نەگىزدەلگەن.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدىڭ بولاشاعىن «ادىلەتتى قازاقستان – ادال ازامات – وزىق ويلى ۇلت» دەگەن ۇشتاعان ۇعىمىمەن سيپاتتاپ بەردى. بۇل – ساپالى ۇلت بولۋدىڭ جولى. وسى جولدا بارشامىز مەملەكەت باسشىسىنىڭ ماڭايىنا توپتاسىپ, جۇمىلا قىزمەت ەتەيىك.
ەرلان قوشانوۆ,
ءماجىلىس توراعاسى
