فوتو: adilet-gazeti.kz
ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمى دەگەنىمىز – دۇنيەنىڭ كورىنگەن سىرى مەن كورىنبەگەن سىرىن اشىپ, وعان تولىق دەندەي العاندا, ولاردى قازىرگى ومىرمەن بايلانىستىرعاندا عانا ءوز تيىمدىلىگىن بەرەدى. دۇنيەنىڭ كورىنگەن سىرى دەگەنىمىز – ماتەريالدى سالا, باي-قۋاتتى بولۋ, قازىرگى ەكونوميكالىق ءومىر. ال كورىنبەگەن سىرى – ادامنىڭ رۋحاني جان دۇنيەسى, ىشكى قۇندىلىقتارى, بولمىسى, تازالىعى, جۇرەك سىرى, ساناسىنىڭ تەرەڭدىگى, كەرەك بولسا ءمورالى. وسى جاعىنا كەلگەندە اقساپ جاتىرمىز.
سەبەبى ءبىز ءبىر جاعىنان, ءا دەگەندە باتىستىڭ تەك بايۋ, ياعني ماتەرياليستىك ىقپالىندا كەتتىك. ەكىنشى جاعىنان, ءبىرىنشى ەكونوميكا, باي-قۋاتتى بولۋ, ەكىنشى ساياسات دەگەن ۇرانمەن كەدەي مەن بايلار اراسى ەسەلەپ كەتتى. ابايدىڭ «پايدا ويلاما, ار ويلا» دەگەن وسيەتىن ۇستانساق, بۇلاي بولماس ەدى.
شەتەلگە زاڭسىز كەتكەن اقشانى قايتارۋعا بولار. ەكونوميست رەتىندە ايتسام, ول دا وڭاي ءىس ەمەس. ال حالىقتى ىزگىلەندىرۋ, سانانى وياتۋ, ادامدى دۇرىس جولعا سالۋ, اباي ايتپاقشى, قىزارمايتىن, ۇيالمايتىن ىزگىلىكتى جولعا سالۋ – قيىننىڭ قيىنى. بۇعان جىلدار كەرەك بولۋى دا مۇمكىن. سونى بۇگىن باستاماساق, كەش قالامىز. ءبىزدىڭ قازىر دوسىمىز دا, ۇتىلاتىن جەرىمىز دە – ءوتىپ بارا جاتقان ۋاقىت. قازىر ءوزى قاي ماسەلەگە ۇرىنساق تا, ساناعا كەلىپ تىرەلەمىز, ءارى قاراي جىلجۋ جوق. «سانانى وزگەرت, ءوزىڭ وزگەر» دەگەن ۋاقىت تالابى بولىپ تۇر. ەندەشە, ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋعا, اردى ويلايتىن ۋاقىت جەتتى. پرەزيدەنت ايتپاقشى, ادال ادامنىڭ, ازاماتتىڭ تىرلىگىن جاساۋ كەرەك.
مەملەكەتىمىزدە عالىم-جازۋشى, زيالىلاردىڭ قاتىسۋىمەن «حاكىم ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمىنىڭ جول كارتاسىن» جاساۋ كەرەك. بارلىق وقۋ ورنىندا ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمىن جول كارتاسىمەن وقىتۋ ارقىلى قوعام ءومىرىن ىزگىلەندىرە الامىز, وركەنيەتكە جاڭاشا بەت بۇرامىز.
قازاق ءتىلىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ء«يسى قازاق ابايدى بىلۋگە ءتيىس» دەگەن ءسوزىن ناقتى ىسكە اسىرۋ كەرەك. مىندەتىمىز – ابايدىڭ «تولىق ادام» ىلىمىنە تەرەڭ بويلاۋ.
پرەزيدەنتتىڭ «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاقستان» ماقالاسىن نەگىزگە الىپ, ابايدىڭ جول كارتاسىنىڭ اياسىندا م.مىرزاحمەتوۆتىڭ «ابايتانۋ الىپپەسىن» مەكتەپتەرگە ءدارىس رەتىندە ەنگىزۋ, «ابايتانۋ» ءپانىن جوو-دا وقىتۋ, اقىن ءىلىمىن قىزمەتكەرلەرگە ناسيحاتتاۋ, مەكەمەلەردە اباي كابينەتتەرىن اشۋ دا ماڭىزدى. وسىلاردىڭ جيىنتىعى رەتىندە « ۇلى اباي ءىلىمىنىڭ رەزيدەنتسياسى» جوباسىن قولعا الۋ كەرەك. بىزدە بۇل جوبا بار, تەك ساياسي شەشىم كەرەك. بۇل – ەلدىڭ بولاشاعى ءۇشىن وتە ماڭىزدى ماسەلەنى شەشۋدەگى ورتالىقتاندىرىلعان ءىس-شارالار كەشەنى.
ۇلتتىق يدەولوگيانى ساناعا ءسىڭىرۋ دەگەن سول بولار ەدى. ايتپەسە بۇكىل حالىق «اباي وزىمىزدىكى عوي, قاراسوزىن باياعىدا وقىدىق قوي» دەپ جايباسارلىقپەن جۇرە بەرەمىز. دەپۋتاتتار دا ابايعا قايتا ورالعانى ءجون سياقتى. سانا قالىپ بارادى. توقەتەرى, اباي ءىلىمى سانامىزعا «ستاندارت» بولىپ, «قالىپ» رەتىندە بويعا سىڭسە, قوعام العا جىلجىر ەدى. اباي ءىلىمىن يگەرگەن جاس ءوزىن دە, ەلىن دە باقىتتى ەتەدى. سوندىقتان ابايتانۋعا قارجىنى اياماۋ كەرەك. بۇل – انا تىلىنە سەرپىلىس بەرۋ دەگەن ءسوز.
قۇرىلتايدىڭ كيەلى جەرلەردەن باستالىپ, ەندى الەمگە ايگىلى بايبارىس شىققان, 362 اۋليە جاتقان جەردە, شەجىرەلى ايماقتا وتكىزىلۋى, پرەزيدەنتتىڭ رۋحانياتقا بەت بۇرعان, حالىقتى سوعان شاقىرعان ءىس-ارەكەتى دەپ ەسەپتەۋگە بولادى.
كەمبريدج باسپاسىنان شىققان «اباي جانە قازاقستاننىڭ بولاشاعى» كىتابى الەمنىڭ توپ 200 ۋنيۆەرسيتەتىنە جىبەرىلدى. ابايدى وقۋدا جالپى تۇركىتىلدەس ەلدەرى, قازاقستان ءوزىمىزدىڭ رۋحاني-تاريحي مۇمكىندىگىمىزبەن وتە جوعارعى ساتىدا تۇرمىز. بۇل – كاپيتاليستىك ەلدەردەن ارتىق باسىمدىلىعىمىز. ەجەلدەن كەلە جاتقان شىعىستىڭ مورال فيلوسوفياسىنا قارسى قوياتىن باتىس وركەنيەتىندە جاڭا پاراديگما تۋعان جوق. ءبىز ءۇشىن ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمىن يگەرۋ – مورالعا ورالۋ دەگەن ءسوز. ۇلى اباي ءىلىمى ەلىمىزدىڭ رۋحاني برەندىنە اينالۋى كەرەك. وسىعان بارساق, ءبىز الدا بولامىز.
ابايدى قانشا وقىعانمەن, حالىق اش-جالاڭاش بولسا, «تولىق ادام» بولا المايسىڭ. سول ءۇشىن جالپىحالىقتىق جوسپار ازىرلەۋ قاجەت. حالىق اراسىندا ءارتۇرلى دەڭگەيدە, بارلىق سالادا تاجىريبەلى ازاماتتار كوپ, كاسىبي ماماندار, قوعام بەلسەندىلەرى, عالىمدار, زيالى قاۋىم, بيزنەس سالاسىندا دا وي-جوبالار جەتەرلىك. جالپى, حالىق ۇسىنىسى دەگەن ورتالىقتاندىرىلعان اشىق ونلاين پلاتفورما قۇرىپ, بارلىق يدەيا مەن ۇسىنىستى قۇرىلتاي اياسىندا جينايىق. تۇسكەن ۇسىنىستاردان كاسىپتى دامىتۋ ءۇشىن 1000 جوبا ىرىكتەلىپ الىنسا, وسى جوبالار جالپىحالىقتىق جوسپارعا ۇلاسار ەدى.
پرەزيدەنت ۇسىنعان التى ايماقتى مامانداندىرۋعا كوشىرىپ, ءار ايماقتىڭ باسىمدىعىن انىقتاپ, 1000 جوبانى سونىڭ اياسىندا, باعىتتى ماقساتتارعا يكەمدەپ ىسكە اسىرساق. مىسالى, اتىراۋ وڭىرىندە شيكىزاتتى قايتا وڭدەۋ جوبالارى وتە قاجەت. بۇل جوبالار ەكى-ءۇش جىلدا جەمىسىن بەرە باستايدى. ءارى قاراي جاڭا جوبالار جالعاسادى دا, «مۋلتيپليكاتيۆتى» تيىمدىلىگى ارتا بەرەدى. ەكونوميكا تەز دامىر ەدى.
مىڭ جوبانىڭ ماقساتى – حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ, پرەزيدەنت ايتقان ءىجو-ءنى ەكى ەسەگە ءوسىرۋ. ەڭ ماڭىزدىسى – بۇل جوبالاردى حالىقتىڭ ءوزى ۇسىناتىندىعىندا. الدا نە بولسا دا, ناتيجەسىن حالىق پەن بيلىك بىرگە كورەدى. بىرگە جاۋاپتى. حالىقتىڭ سەنىمىنە كىرۋ تەتىگى وسى. بۇل ەكى ماسەلە دە, يدەيا دا ابايدىڭ تولىق ادامىنان شىعىپ وتىر. ءبىرى – رۋحاني, ەكىنشىسى – ماتەريالدىق-ەكونوميكالىق جوبا.
ورازالى سابدەن,
عالىمدار وداعىنىڭ پرەزيدەنتى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى
