ماتەريالدىق ەمەس قۇندىلىقتاردىڭ ەكى باعىتى بار. ءبىرىنشىسى – ارحەولوگيالىق جادىگەرلەر. بۇل ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن زەرتتەلىپ, ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ال ەكىنشىسى – ەكسپەديتسيا. مىنە, وسى ەكىنشى باعىتتاعى ماتەريالدىق ەمەس قۇندىلىقتاردى زەرتتەۋ, جۇيەلەۋ تۇبەگەيلى جولعا قويىلماي تۇر. بۇل تۇرعىدا رەسپۋبليكالىق اۋقىمدى ايتپاعاندا, وڭىرلىك دەڭگەيدە مەملەكەتتىك ساياسات جۇزەگە اسىرىلعان جوق.
ماتەريالدىق ەمەس قۇندىلىقتار دەگەنىمىز – جىر, جۇمباق, جاڭىلتپاش, ايتىس, فولكلور, قۇسبەگىلىك. ءبىز قازاقتىڭ مىڭ ءانى, مىڭ كۇيى شىقتى دەيمىز. بۇل – اينالىمداعى, 50-60 جىلدىق قوردا ساقتالعان دۇنيەلەر. ماتەريالدىق ەمەس بولسا دا ۇلتتىق قۇندىلىعىمىزعا جاتاتىن باي مۇرامىزدى ءالى تولىق تۇگەندەگەن جوقپىز.
ارقانىڭ دالاسىندا, ماڭعىستاۋدىڭ ويى مەن قىرىندا قازاقتىڭ ءالى دە تولىق زەرتتەلمەگەن ۇلتتىق قۇندىلىقتارى تۇنىپ جاتىر. بۇل دەگەنىمىز نە؟ بۇل – قازاقتىڭ ۇلتتىق يممۋنيتەتى. قازىر قوعامىمىزدا ادام ايتسا نانعىسىز ءتۇرلى قىلمىس تۇرلەرى بولىپ جاتىر. اكەسىنە قارسى شىعىپ, بەتتەن الاتىن بالالار بار. ماتەريالدىق ەمەس قۇندىلىقتى بويىنا سىڭىرمەگەن ۇرپاق وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىق, مەملەكەت قارجىسىن ۇرلاۋ سەكىلدى قىلمىستارعا بارادى. مىنە, مۇنىڭ ءبارى ۇلتتىق قۇندىلىقتان اجىراۋدىڭ سالدارىنان تۋىنداپ وتىر.
بۇگىندە ۇلتتىق رۋحى جالاڭاشتانعان ۇرپاقتىڭ بۋىنى قالىپتاستى. بۇل بۋىننىڭ بەتىن ۇلتتىق قۇندىلىققا قالاي بۇرۋ كەرەك؟ كورشىلەس وزبەكستان مەن قىرعىزستان, رەسەيدە, ونداعى رەسپۋبليكالاردا ماتەريالدىق ەمەس قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ, زەرتتەۋ, كەلەر ۇرپاققا تابىستاۋ تۋرالى زاڭ قابىلداندى. قىرعىزستاندا ماناس تۋرالى جەكە, ماتەريالدىق ەمەس قۇندىلىقتار تۋرالى جەكە زاڭ بار. 2003 جىلى ماتەريالدىق ەمەس قۇندىلىقتار تۋرالى پاريج كونۆەنتسياسى قابىلدانعان. ءبىزدىڭ ەلىمىز سول كونۆەنتسياعا مۇشە بولىپ كىرگەن. ال 2011 جىلى ۇكىمەت ارنايى قاۋلى شىعارىپ, تۇجىرىمداما بەكىتكەن. سول تۇجىرىمداما قاعاز كۇيىندە قالدى. ەندى بىزگە ماتەريالدىق ەمەس قۇندىلىقتار تۋرالى زاڭ قاجەت. ويتكەنى بۇل – ۇلتتىڭ رۋحاني قۇنارى, باعا جەتپەس بايلىعى.
جاناربەك ءاشىمجان,
ءماجىلىس دەپۋتاتى,
ۇلتتىق قۇرىلتاي مۇشەسى
