كوللاجدى جاساعان – الماس ماناپ, «EQ»
ونىڭ سوزىنشە, 2023 جىلى ۆاليۋتا نارىعىنداعى احۋال تەڭگەرىمدى بولدى. جىل قورىتىندىسى بويىنشا مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋىنە قاراماستان, تەڭگە باعامى 454,69 دەڭگەيىنە دەيىن, 1,7%-عا نىعايدى.
«بىلتىر ۆاليۋتا نارىعىندا ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ نىعايۋ ءۇردىسى باسىم بولدى. ۇلتتىق قوردان شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتۋ, دەپوزيتتەردى دوللارلاندىرۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى جانە بەيرەزيدەنتتەردىڭ قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك باعالى قاعازدارىنا سالعان سالىمدارىنىڭ ۇلعايۋى تەڭگەگە قولداۋ كورسەتتى. جىل قورىتىندىسى بويىنشا ۇلتتىق قوردان ترانسفەرت ءبولۋ جانە ىشكى ۆاليۋتا نارىعىندا كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور اكتسيالارىن ساتىپ الۋ وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ ناتيجەسىندە 9,5 ملرد دوللارعا اكتيۆتەر ساتىلدى. سونىمەن بىرگە ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسيالار جۇرگىزىلمەدى. ۇلتتىق بانك ۆاليۋتالىق ساياساتتا ىرىقتانعان ۆاليۋتالىق ساياسات قاعيداتتارىن ۇستانۋدى جانە قانداي دا ءبىر شەكتەۋلەردىڭ بولماۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ەركىن باعام بەلگىلەۋدى ۇستانادى. وزگەرمەلى ايىرباستاۋ باعامى رەجىمىن ودان ءارى نىعايتۋ ماقساتىندا قادامدار جاسالىپ جاتىر. ۆاليۋتا نارىعىنداعى تەڭگەرىمدى احۋال اياسىندا ۇكىمەت كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ ۆاليۋتالىق ءتۇسىمىن مىندەتتى تۇردە ساتۋدى وتكەن جىلعى تامىزدا جويدى. بۇل دا ۆاليۋتا نارىعىن ىرىقتاندىرۋعا ىقپال ەتەدى», دەيدى ءاليا مولدابەكوۆا.
ايتۋىنشا, قازىر نارىقتىق سۇرانىس پەن ۇسىنىس قوزعالىسى ناتيجەسىندە قولايلى جاعداي قالىپتاسىپ جاتىر.
«تەڭگەنىڭ قالىپتى ەكىجاقتى قۇبىلمالىلىعى نارىققا ءوز بەتىنشە تەڭگەرىم تابۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ۇلتتىق قوردان ترانسفەرتتەردى كونۆەرتاتسيالاۋعا كەلەتىن بولساق, ولار تۇراقتى سيپاتتا جانە نارىقتىق ۇسىنىستىڭ تۇراقتى بولىگى بولىپ سانالادى. ولاردىڭ كولەمى بيۋدجەت زاڭناماسىندا الدىن الا بەكىتىلگەن جانە نارىققا تۇسىنىكتى. سوندىقتان وسى تۇرعىدا ۆاليۋتا نارىعىن ىرىقتاندىرۋ قاجەتتىگى تۋرالى ۇسىنىستار وزەكتى ەمەس. ال باسقا باستامالاردى قاراستىرۋعا ارقاشان دايىنبىز. جالپى, اقشا نارىعىنداعى جاعداي جىل بويى تۇراقتى, ال TONIA وپەراتسيالىق باعدارى پايىزدىق ءدالىز شەگىندە بولدى. اقشا نارىعىنىڭ جۇمىسى ۇلتتىق بانك اشىق نارىق وپەراتسيالارى مەن تۇراقتى قول جەتكىزۋ وپەراتسيالارى ارقىلى رەتتەگەن وتىمدىلىكتىڭ ءپروفيتسيتى جاعدايىندا جالعاستى», دەدى.
2023 جىلى 1 كۇندىك رەپو نارىعىنداعى ۇلتتىق بانك ۇلەسى ايتارلىقتاي تومەندەپ, شامامەن 19%-دى قۇراعان. سالىستىرۋ ءۇشىن – 2019 جىلى ۇلەسىمىز 60%-دان جوعارى بولىپ ەدى.
«2023 جىل بويى ءبىز اينالىستاعى نوتالاردى قىسقارتۋدى توقتاتقان جوقپىز. ەگەر بۇرىن جىلدىق, جارتىجىلدىق جانە ءۇش ايلىق نوتالاردان بىرتە-بىرتە باس تارتا وتىرىپ, «ۇزىن» نوتالاردى قىسقارتساق, بيىل ءتورتىنشى توقساننان باستاپ جاريالانعان كەستەگە سايكەس, ءاربىر شىعارىلىمنىڭ كولەمىنە ليميت قويا باستادىق. وسىعان بايلانىستى اينالىستاعى نوتالار كولەمى جىل سوڭىنا قاراي ەكى ەسە قىسقارىپ, 1,2 ترلن تەڭگە بولدى. اقشا-كرەديت ساياساتىنىڭ قۇرالدارىن جەتىلدىرۋ جۇمىسىن جالعاستىرۋ اياسىندا جىل باسىنان بەرى ۇلتتىق بانك رەپو جانە سۆوپ قۇرالدارى ارقىلى وتىمدىلىكتى الۋ وپەراتسيالارىن جۇرگىزبەيدى. بۇل, بىرىنشىدەن, وۆەرنايت دەپوزيتىمەن قۇرالداردىڭ قايتالانۋىن بولدىرمايدى. ەكىنشىدەن, بۇل باستاما ءبىز تىكەلەي قاتىسپاي-اق TONIA مولشەرلەمەسىنىڭ نارىقتىق قالىپتاسۋىنا جاعداي جاسايدى. ۇشىنشىدەن, بۇل اقشا نارىعىنىڭ جۇمىس ىستەۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جانە بانكارالىق دامۋعا دا ىقپال ەتەدى», دەپ ءتۇسىندىردى ۇب وكىلى.
ءا.مولدابەكوۆا ەلدىڭ التىن-ۆاليۋتا قورى تۋرالى تىڭ دەرەكتەردى دە ءبولىستى. ايتۋىنشا, 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا التىن-ۆاليۋتا قورى 900 ملن دوللارعا جۋىق ۇلعايىپ, 36 ملرد دوللارعا جەتكەن.
«التىن باعاسىنىڭ ءبىر ۋنتسيا ءۇشىن 250 دوللارعا نەمەسە 14%-عا ءوسۋى اۆر ءوسۋىنىڭ ماڭىزدى كاتاليزاتورىنىڭ ءبىرى بولدى. 2023 جىلعى باعالى مەتالدىڭ باعاسى ۋنتسياسىنا 1 809 دوللاردان 2 078 دوللارعا دەيىنگى ارالىقتا وزگەرە وتىرىپ, ءوزىنىڭ قۇبىلمالىلىعىن كورسەتتى. التىن باعاسىنىڭ ءوسۋى مەن تومەندەۋى اقش فەدەرالدى رەزەرۆ جۇيەسىنىڭ فەدەرالدىق قورلار مولشەرلەمەسى بويىنشا شەشىمدەرىنە, نارىقتىڭ بولجامدى ماندەرىمەن سايكەس كەلمەيتىن ماكروەكونوميكالىق ستاتيستيكانىڭ رەليزدەرىنە, سونداي-اق گەوساياسي قاقتىعىستاردىڭ ورشۋىنە بايلانىستى بولدى. 2023 جىل 2022 جىلداعىداي شيەلەنىسكە تولى بولدى. گەوساياسي تاۋەكەلدەر كۇشەيگەن كەزىندە قورعانىس اكتيۆى رەتىندە التىننىڭ باعاسى وسە ءتۇستى», دەدى.
جالپى, بىلتىر جىل سوڭىندا ۇلتتىق قوردىڭ ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرىنىڭ كولەمى 60 ملرد دوللاردى قۇراپ, ءبىر جىلدا 4,3 ملرد دوللارعا ۇلعايدى. نەگىزىنەن, 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كىرىستىلىك 11,4% بولعان كەزدە 6,2 ملرد دوللاردى قۇراعان ينۆەستيتسيالىق كىرىستىڭ ارقاسىندا ءوستى. وتكەن جىلدىڭ ناتيجەسى – ۇلتتىق قوردىڭ بۇكىل تاريحىندا ابسوليۋتتىك, سول سياقتى پايىزدىق مانىندە رەكوردتىق ناتيجە. اكتيۆتەردىڭ بارلىق نەگىزگى سىنىپتارى ءوستى, ونىڭ ىشىندە اكتسيالار نارىعىندا ايتارلىقتاي قالپىنا كەلۋ بايقالدى. ماسەلەن, 2023 جىلى اكتسيالار پورتفەلىنىڭ كىرىستىلىگى 25%-عا جۋىق بولدى. وسىلايشا, 2022 جىلى قوردى تەرىس قايتا باعالاۋ 2023 جىلعى كىرىستىلىك ەسەبىنەن تولىعىمەن وتەلدى. بۇل ارينە, ۇلتتىق بانك ۇستاناتىن ۇزاقمەرزىمدى ينۆەستيتسيالاۋ قاعيداتىن قاتاڭ ساقتاۋ ناتيجەسىندە مۇمكىن بولدى, دەيدى ساراپشى.
وتكەن جىلى ۇلتتىق قوردان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 5,3 ترلن تەڭگە ترانسفەرت الىندى. كەپىلدەندىرىلگەن جانە نىسانالى ترانسفەرتتەن بولەك, ۇكىمەتتىڭ شەشىمى بويىنشا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن 2023 جىلعى قازان-جەلتوقسان ارالىعىندا ۇلتتىق قوردىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن جالپى سوماسى 1,3 ترلن تەڭگەگە «قازمۇنايگاز» ۇك اق اكتسيالارى ساتىپ الىندى.
