تاعزىم • 13 ناۋرىز, 2024

ءبىزدىڭ بەكزات

320 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

1997 جىلدىڭ جازى. جوعارى وقۋ ورنىنا تەست جۇيەسىمەن سىناق تاپسىرۋ كەزىندە ءوزىم سەكىلدى ابيتۋريەنت, زاڭ ماماندىعىنا اڭسارى اۋعان اۋىلداسىم نۇرلان سىمداي تارتىلعان سىمباتتى جىگىت بەكزاتپەن تانىستىردى. سۇراسا كەلە ەكەۋمىز دە سول كەزدەگى شىمكەنت قالاسىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان گۋمانيتارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جاتتىقتىرۋشى ماماندىعىن تاڭداعان ەكەنبىز.

ول كەزدە بەكزات وڭتۇستىك وڭى­رىنە ءبىراز تانىلىپ قالعان ەدى. بوكستان جاستار اراسىنداعى ەل بىرىنشىلىگىنىڭ جەڭىمپازى ءارى سپورت شەبەرى اتاعى بار. سول سەبەپتى دە ساتتارحانوۆ العاشقى شىعارماشىلىق ەمتيحاننان بوساتىلدى. ال مەندە ونداي اتاق جوق. سول سەبەپتى بارشاعا بىردەي ورتاق تالاپ بويىنشا ەمتيحان تاپسىردىم. ايتەۋىر, سول سىناقتان سۇرىنبەي ءوتتىم. سودان كەيىن بارلىعىمىز ۆاتۋتينا كوشەسىندەگى جۇرتشىلىق «قىرداعى كورپۋس» اتاپ كەتكەن عيماراتتىڭ كەڭ اۋدي­تورياسىنا تەست تاپسىرۋعا جي­نالدىق. بەكزات, عالىمجان (ول ارىس قالاسىنىڭ تۋماسى, تانىمال بوكسشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى نۇر­عالي ءسافيۋلليننىڭ شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى) ۇشەۋمىز سىناق تاپسىرۋ ءۇشىن قاتارلاسا جايعاستىق. ۇيىم­داستىرۋشى تەست پاراقشاسى مەن ءتۇرلى نۇسقالارعا بولىنگەن سۇ­راق­تاردىڭ جيناعىن تاراتقاننان كەيىن تالاپكەرلەرگە تولى ءزاۋلىم زالدىڭ ءىشى تىم-تىرىس. تەك كى­تاپشا پاراقتارىنىڭ بەتتەگەن دىبىس پەن قالامساپتىڭ قاعازعا سۇيكەلىسى عانا ەستىلەدى. سىناق جاۋا­بىن بەلگىلەيتىن ءبىر قالامدى ۇشكە ءبولىپ بەلگىلەدىك تە, تولتىرىلعان تەست پاراعىن بىرتىندەپ تاپسىردىق. تاعاتسىزدانا كۇتكەن تەست جاۋابى ەكى كۇن وتە اۋلاداعى اقپارات تاقتاسىنا ءىلىنىپ, قاتارلاسا وتىر­عان ۇشەۋمىز دە تف 97-2ك توبىنىڭ ستۋدەنتى اتاندىق. توبىمىزدا – ەكى قىز, قالعانى – ۇلدار.

توپتاعى وزگە 20 ستۋدەنتتەن بەكزاتتىڭ ساباققا ۇلگەرىمى ار­تىق بولماسا دا, بويىنداعى ۇقىپ­تىلىعى, تالپىنىسى مەن يمان­دىلىعى ەرەكشە ەدى. تۇركىستان تۋرالى تاقىرىپتىڭ ۇشى شىقسا بولدى, اڭگىمە تىزگىنىن ءوز قولىنا الادى. «كەلەشەكتە تۇركىستاندا تاشكەنتتەگىدەي ديسنەيلەند پەن سايا­باق سالىنادى. قۇداي قالا­سا, قالا كوركەيەدى», دەپ كونە شاھاردىڭ جاڭاراتىنىنا سەنىمى مەن تۋعان ولكەسىنە, اتا-بابا­لارى­نىڭ رۋحىنا دەگەن قۇرمەتى باسىم ەدى. راسىندا دا, تاريحي قالادا تۋىپ-وسكەنى بولاشاق بوكس جۇلدىزىنىڭ ىشكى جان دۇنيەسىنە زور اسەر ەتكەنى بايقالىپ-اق تۇر. جاھاندانۋ زامانىندا تاريحىمىزدى ۇمىتپاي, وتكەندى ءوزى ءومىر سۇرگەن كەزەڭمەن بايلانىستىرىپ, ۇلتتىق بولمىسىن جوعالتپاعان بەكزات ساتتارحانوۆتىڭ ۇلتجاندىلىعى بۇگىنگى سپورتشىلارعا ۇلگى بولارى – حاق.

ارا-تۇرا وقۋ عيماراتىنان بوكسشىنىڭ جەكە باپكەرى انا­تولي ۆيزيرياكيندى كورىپ قالساق, «بۇگىن-ەرتەڭ بەكزات جاۋاپتى ءبىر جارىسقا نەمەسە وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىنا جول تارتادى» دەپ بولجايمىز. ەكىنشى كۋرس­تا ب.ساتتارحانوۆتىڭ جاتتىعۋ جيىندارى كۇردەلەنە ءتۇستى. ول قازاقستاننىڭ جاستار قۇ­را­ماسىنىڭ ساپىنا قابىلداندى. سودان كەيىن تولاسسىز ساپارلار باستالدى. ول بۇكىل رەسپۋبليكانى شارلادى, شەتەلگە دە ءجيى شىعىپ تۇردى. اتاعى مەن ابىرويى دا ارتا ءتۇستى. دەسەك تە, بەكزات مۇم­كىن­دىگىنشە ۋنيۆەرسيتەتكە باس سۇعىپ, ساباقتان قالماۋعا تىرىساتىن.

سوڭعى رەت بەكزاتپەن وقۋ عيماراتىندا 2000 جىلدىڭ كوك­تەمىندە كەزدەسىپ, 10-15 مينۋتتاي اڭگىمەلەسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. شى­­نىعىپ, ابدەن شىڭدالعان سپورت­شىنىڭ بار ويى, ارمان-ماقساتى سيدنەي وليمپياداسىندا اتوي سالۋ ەدى. ءسوز ورايى كەلگەندە, جاھاندىق جارىستا توپ جارۋىنا تىلەكتەس ەكەنىمدى ءبىلدىردىم. ارادا بىرەر اي وتكەننەن سوڭ جاسىل قۇرلىقتا جاسىنداي جارقىلداعان كۋرستاسىم وليمپيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى. سول ساتتە بارشا الاش جۇرتى بوركىن اسپانعا اتىپ قۋاندى. قاسىندا جۇرسەڭ, شۋاعىنان جانىڭا جىلۋى سەزىلەتىن امانكەلدى سەيىتحان اعامىزدىڭ تەلەديداردان «بەكزات بۇل جەڭىسىن تۇركىستاننىڭ 1 500 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنادى» دەپ جەر-جاھانعا جار سالعاندا, قۋانباعان قازاق جوق-اۋ, ءسىرا!

«دايىن اسقا – تىك قاسىق» دەمەك­شى, بەكزاتتىڭ سول مەزەتتە قالاي عانا قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى بولا قالعانى ماعان دا جانە بىرگە وقىعان كۋرستاستارىنا دا بەي­مالىم. بالكىم, ونىڭ ءبىز بىلمەيتىن ءبىر سىرى بار شىعار. بىراق بۇل ماسەلە قازىر ماڭىزدى ەمەس.

بولاشاق وليمپيادا چەمپيو­نىنىڭ قالاداعى تۇرمىستىق جاع­دايىنا كەلسەك, ول شىم­كەنت­تەگى «اباي» ساياباعىنىڭ ماڭىن­داعى ستۋدەنتتەرگە ارنالعان وقمۋ-دىڭ №4 جاتاقحاناسىندا ءتور­تىنشى قاباتتاعى 412-بولمەدە تۇردى. جاتاقحانانى سۋرەتتەسەم, ءبىز وقىعان 1997-1998 جىلدارى قىس مەزگىلىندە سالقىن, جىلۋ تۇگىلى جارىق جانسا, قۋاناتىن كەز. بول­مەلەرگە كۇننىڭ ساۋلەسى از تۇسەدى. ۇزىن ءدالىزدىڭ باس-اياعىندا سال­بىراپ سىعىرايعان ەلەكتر جا­رىعى, قابىرعاسى جارتىلاي كوك تۇسكە سىرلانعان, اس ازىرلەيتىن بولمەسى, القام-سالقامى شىققان گاز پليتاسى بار, ال دارەتحاناسى تو­­بىققا جەتەر كولكىگەن سۋعا تول­عان.

بۇل كۇندەرى ءبىز دە ءوسىپ-جەتىلىپ, ءوز سالامىزدىڭ بىلىكتى مامانى بولدىق. مەملەكەتتىك جاتتىق­تىرۋشى رەتىندە ءتۇرلى جارىستارعا بارىپ تۇرامىن. سپورتشىلاردىڭ وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىن كورىپ قايتامىز. سول كەزدەرى سانامىزدى سانسىز ويلار شارلايدى. توق­سانىنشى جىلدار مەن حح عاسىردىڭ باسىنداعى كۇيسىز­دىكتى كورگەن مەن بۇگىنگى تاڭدا ونەر كورسەتىپ جۇرگەن كەيبىر سپورتشىلاردىڭ حالىقارالىق جارىستاردا سۇرىنگەن تۇستا «جاعداي جاسالمادى» دەپ سىلتاۋ ايتىپ, اقتالاتىندارىنا تاڭىم بار. مۇمكىن ولاردىڭ جاقسى كورسەتكىشكە قول جەت­كىزۋىنە كەسىرىن تيگىزىپ جاتقان كەدەرگىلەر بار دا شىعار. بىراق بۇلاي ايتۋعا تۇرمايتىن مايدا-شۇيدە ماسەلە. توقسانىنشى جىل­دارمەن سالىستىرعاندا, قازىرگى سپورتشىلاردىڭ جاعدايى الدە­قايدا جاقسى. ولار – تولىقتاي مەم­لەكەتتىڭ قامقورلىعىندا. وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارى ۇزدىكسىز وتەدى, جارىستاردان قالمايدى. ودان قالسا, دەمەۋشىلەر مەن جەكەلەگەن اۋقاتتى ازاماتتاردىڭ كومەكتەرى تاعى بار.

مەنىڭ جاڭاتاستىق جەڭىس دو­سىم­نىڭ بولاشاق جارى ءمادي­نانىڭ جاتاقحاناداعى بولمەسى سول بەكزات تۇرعان بولمەنىڭ ۇستىندە, بەسىنشى قاباتتا ورنالاسقان ەدى. سول جاققا كەش باتا اپتاسىنا ەكى-ءۇش رەت كەلەمىز. دوسىمنىڭ ما­حابباتى – ماگنيت. ءمادينانىڭ بولمەسىندەگى جىلۋى جوق جىلىت­قىش رادياتوردى قاسىقپەن سوق­سام, بەكزات بولمەسىندە بولسا, جا­ۋا­پ قايتارادى. وسىلاي قاۋى­شىپ تۇراتىنبىز.

17 جاستاعى جىگىتتىڭ ءبىر كۇندىك كەستەسى قاۋىرت شارۋاعا تولى بولدى. كۇندە جاتتىعۋ, قاتاڭ رەجىم ساقتالعان. بەكزات «جاتتىعۋدان سوڭ دەمالۋىم كەرەك» دەپ سەرىپپە ءتارىزدى, جاتساڭ بەلى ەدەنگە دەيىن سوزىلاتىن تەمىر كەرۋەتىنەن تۇر­­­مايدى. بول­مەسى سالقىن, جا­مىلعانى – ماقتا كورپە. ەكەۋمىز ءتۇرلى تا­قىرىپتا اڭ­گىمە ايتامىز. ول رينگ­تەگى بارلىق قار­سىلاسى تۋرالى مالىمەتتەر جي­ناپ جۇرەتىن. ءار جەكپە-جەگىن داپتەرگە ءتىزىپ, جان-جاقتى ساراپتاما جاسايدى. بولاشاق وليمپيادا چەمپيونى جاتاقحانانىڭ جاستارى ءجيى باس قوساتىن ءتۇرلى كەشتەرگە دە كوپ قاتىسپايتىن. تاماعىن تالعاممەن, ماڭايداعى اسحانادان ۋاقتىلى ىشەتىن.

سول بەكزات باتىرىمىزدىڭ سپورتتاعى جەڭىسى, ونىڭ جارقىن بەينەسى, قايسار ءارى بيىك ادامگەر­شىلىك قاسيەتى, جۇمساق مىنەزى, اققان جۇلدىزداي وتە شىققان قىسقا دا, ماعىنالى عۇمىرى بارشا قازاق حالقىنىڭ جادىندا ماڭگى ساقتالاتىنىنا سەنىمدىمىن.

 

نۇرپەيىس قونىسباەۆ,

اۆتوموتوسپورتتان مەملەكەتتىك جاتتىقتىرۋشى

سوڭعى جاڭالىقتار