فوتو: اشىق دەرەككوزدەن
گۇل مەن ارۋدىڭ ۇندەستىگىن قازاق حالقى ءاۋ باستان بىلگەن, سەزگەن. سوندىقتان دا قىزداردىڭ ەسىمىنە «گۇل» تىركەسىن قوساقتاپ, گۇل اتتارىنان ايدار تاققان. «باقتىگۇل, راۋشان, رايحان, روزا, گۇلبادان, گۇلشاحرا, ايگۇل, گۇلنار». ءتىزىمدى وسىلاي توقتاۋسىز جالعاۋعا بولادى. وسى مازمۇنداعى گۇل ەسىمدى قىزداردىڭ عۇمىرى باستاپقى نەگىزىندەي ادەمى بولىپ, الاقانداردا ايالاپ ۇستاۋدى اڭعارتىپ تۇرعانداي.
حالقىمىز قىزدىڭ ورنى ءتور, قىزدىڭ جولى جىڭىشكە دەپ ارۋلاردىڭ مارتەبەسىن اسقاقتاتىپ, سىيلاۋدىڭ وزىق ۇلگىسىن كورسەتىپ كەلەدى. سول سەكىلدى تابيعاتتىڭ تاماشا تارتۋى - گۇلدەردى دە سىيلاۋدىڭ ادەبى مەن ءوز ەرەجەسى بار. كوپ جاعدايدا جەتە كوڭىل قويماعانىمىزبەن ءار گۇلدى سىيلاۋدىڭ رەتى مەن ءمانى قالىپتاسقان.
ماسەلەن, «گۇل تىلىندە» قىزىل راۋشاندار – عاشىقتىق سەزىمدى جەتكىزسە, اق راۋشان – ادالدىقتى, سىيلاستىقتى اڭعارتادى. ال قىزىل-اق راۋشاندار ارالاس گۇل شوعىرى – «جۇرەگىمنىڭ جارتىسى ءوزىڭسىڭ» دەگەندى تۇسپالدايدى. قالامپىر (گۆوزديكا) – الۋشى ادامعا دەگەن سىي-قۇرمەتىڭىزدىڭ ەرەكشە ەكەنىن بىلدىرسە, نارعىزگۇل (گەورگينا) – يەسىنە تابىس تىلەگەن نيەتىڭىزدى جەتكىزەدى. ميموزا – وعان كوڭىلىڭىزدىڭ بارىن ءبىلدىرىپ, اڭسارىڭىزدىڭ اۋعانىن ايقىندايدى. فلوريستەر ادام العاشقى ماحابباتىنا مامىرگۇل (سيرەن) سىيلاعانى دۇرىس دەگەن پىكىردى العا تارتادى. لالاگۇل – الۋشىعا دەگەن ىنتىزارلىق ىقىلاسىڭىزدىڭ ەلشىسى بولسا, شەگىرگۇل (فيالكا) قىزىل راۋشاندارمەن قوسا سىيلانسا, سول ادامعا تامساناتىنىڭىزدى ءسوزسىز-اق جەتكىزەدى. سونداي-اق جاڭادان تانىسقان ادامعا كەزدەسۋدىڭ ارى قاراي جالعاسقانىن قالايتىنىڭىزدى سەزدىرۋ ءۇشىن حريزانتەما مەن ورحيدەيادان جاساقتالعان گۇل شوعىرىن سىيلاڭىز. شىعىس گ ۇلى (گورتەنزيا) جانە سارى قالامپىر العان ادام بەرۋشىنىڭ وزىنە دەگەن سەنىمىنە سەلكەۋ تۇسكەن ەكەن دەپ تۇسىنسە بولادى. ال كوكتەمنىڭ جارشىسى قىزعالداق – الۋشىنىڭ جاسىنا قاراماي ناعىز سۇيىكتى جاندارعا سىيلانادى. اناڭىزدى, جارىڭىزدى, جاقىن-جۋىعىڭىزدى, سۇيىكتىڭىزدى, قىزىڭىزدى قۋانىشقا بولەگىڭىز كەلسە وسى بەلگىلەردى بىلە جۇرگەنىڭىز ابزال.
گۇل باپتايتىن ماماندار وسى ءبىر اسەمدىكتى سىيلار الدىندا الۋشىنىڭ جاسىن, تالعامىن, ەكەۋارا قارىم-قاتىناستىڭ الەۋمەتتىك دەڭگەيىن ايقىنداپ الۋعا كەڭەس بەرەدى. سونىمەن قاتار گۇلدەردىڭ ءتۇسى, كولەمى, سانى, بەزەندىرىلۋى دە بەلگىلى ءبىر نيەتتى استارلايدى. ماسەلەن قىزىل ءتۇستى گۇلدەر – عاشىقتىق پەن ماحابباتتى, اق ءتۇستىسى – قۇرمەتتى, سارى ءتۇس – ءسان-سالتاناتتى, كۇلگىن ءتۇس – دوستىقتىڭ بەلگىسى. گۇل سىيلاۋ ەتيكاسىنىڭ كەيبىر ەرەجەلەرى الەم ءۇشىن ورتاق بولسا, كەي تۇسى ءدىني, ۇلتتىق تۇسىنىككە بايلانىستى بەلگىلى ءبىر ايماققا عانا ءتان.
فلوريستەر گۇل شوعىرىنداعى ءار ءتۇپتىڭ سانىنا دا دەن قويادى. الەم حالىقتارىندا جۇپ گۇلدەر مازار باسىنا قويىلادى دەگەن سەنىم قالىپتاسقاندىقتان جيناقتاعى گۇلدەردىڭ سانى جۇپ بولماۋىن قاداعالاۋ قۇپتارلىق ءىس.
گۇلگە دەگەن سۇرانىس 8 ناۋرىز – حالىقارالىق قىز-كەلىنشەكتەر مەرەكەسىندە ءۇش ەسە ارتادى. ارۋلاردىڭ وسى ءبىر شۋاقتى كوكتەم مەرەكەسىندە ازاماتىنان گۇل كۇتەتىنى تايعا تاڭبا باسقانداي قانىق قۇبىلىس. نازىكتىك نىشانى سەزىم ەلشىسىن «سىيلاۋدىڭ نە كەرەگى بار, نەگىزسىز شىعىن» دەپ ەسەپتەۋشىلەر ونىڭ جەتكىزەتىن «جانارتاۋ ەموتسياسىن», قۇندىلىعىن قاساڭ تۇسىنىكپەن قيىپ جاتادى. ارۋ عۇمىرىن انالىق الىپ كۇشكە جالعايتىن نازىك جاندىلاردىڭ كوڭىلىن ءاپ-ساتتە شىرقاۋ بيىككە كوتەرىپ جىبەرەتىنى ءۇشىن قۇشاقتى گۇلگە تولتىرۋ ماڭىزدى. ال بارىنەن كوڭىل قىمبات ەمەس پە؟!
