كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
سول سەبەپتەن قازىر ۇستازداردىڭ دەنى باسشىلىق قىزمەتتەن قاشادى. شىنىن ايتقاندا, بۇل وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. سوندىقتان زامان تالابىنا ساي ءبىلىم جۇيەسىن ەنگىزۋ ءۇشىن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى جاڭا جوبا ازىرلەدى ء«بىلىم بەرۋدەگى جاڭا وزگەرىستەردىڭ 1000 كوشباسشىسى» دەپ اتالعان باعدارلاما بۇگىندە ءوز مارەسىنە جەتىپ, العاشقى ناتيجەسىن كورسەتتى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن جۇزەگە اسقان جوبا پرەزيدەنتتىك جاستار كادرلىق رەزەرۆىنىڭ ۇلگىسىندە دايىندالعان. ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى وزگەرىستەردىڭ كوشباسشىسىن ىرىكتەۋ, دايارلاۋ تەتىگىن ازىرلەۋ جانە بەكىتۋدەگى باستاما قاناتقاقتى رەجىمدە ىسكە قوسىلدى. بەس كەزەڭنەن تۇراتىن سايىسقا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى مەكتەپ ديرەكتورلارىنىڭ ورىنباسارلارى قاتىسقان.
– العاشقىدا 8068 ادام تىركەلىپ, ءبىرىنشى كەزەڭ تەستىلەۋدەن ونىڭ 2858-ءى توپ جاردى. ودان كەيىن دەڭگەيلى كۋرس وقىدى. ءۇشىنشى كەزەڭدە ەلىمىزدەگى جەتەكشى مەكتەپتەرىنەن تاعىلىمدامادان ءوتتى. ءتورتىنشى كەزەڭدە قورىتىندى باعالاۋ ءراسىمى جۇرگىزىلىپ, سوڭعى سىناقتا مينيسترلىك جانىنان قۇرىلعان كوميسسيا مۇشەلەرىمەن اڭگىمەلەستى. سونىڭ ناتيجەسىندە, 207 ۇمىتكەر رەسپۋبليكالىق كادرلىق رەزەرۆ قۇرامىنا كىردى. بۇگىندە 73 كوشباسشى جاڭا قىزمەتكە تاعايىندالدى. قالعان ۇمىتكەرلەر وقۋ جىلى بارىسىندا تاعايىندالماق. اتاپ ءوتۋ كەرەك, بارلىق كەزەڭنەن ءساتتى ءوتىپ, سەرتيفيكات العاندارعا «باسشى-كوشباسشى» بىلىكتىلىك ساناتى بەرىلەدى. جوبا ءالى جالعاسادى. وسى جىلعا ون ەكى مىڭ ۇمىتكەر تىركەلدى, سونىڭ ىشىنەن ءۇش مىڭ ۇمىتكەردى وقىتۋ جوسپارلانىپ وتىر, – دەدى وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى ورتا ءبىلىم بەرۋ كوميتەتىنىڭ باسقارما باسشىسى ايمان دۇيسەنباەۆا.
بۇل جوبا «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا سالىنىپ جاتقان جاڭا وقۋ وردالارىن بىلىكتى باسشىلارمەن قامتۋعا, باستىسى, جاڭا ۇلگىدەگى كوشباسشىلاردىڭ كادرلىق رەزەرۆىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى. توپ ىشىنەن وزا شاۋىپ, كادرلىق رەزەرۆكە لايىق دەپ تانىلعاننىڭ ءبىرى – ورىنكۇل ماحمەتوۆا. ول بۇعان دەيىن ءوزىنىڭ بىلىكتىلىگىمەن كوزگە تۇسكەن ۇستاز. العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جەڭىمپاز اتانعان مامان قازىر ۇلىتاۋ وبلىسى ساتباەۆ قالاسىنداعى قانىش ساتباەۆ اتىنداعى مەكتەپ ديرەكتورى بولىپ تاعايىندالدى. بۇعان دەيىن ديرەكتوردىڭ وقۋ-تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى بولعان ورىنكۇل دۋمانبەكقىزى جوباعا ىرىكتەۋدە ءوزىن كاسىبي تۇرعىدان جاڭا ساتىعا كوتەرىلگەنىن ايتتى.
– بۇل جوباعا قاتىسۋعا مەكتەپ باسشىسى امانكۇل تىلەمىسوۆا ۇسىندى. ءسويتىپ, باعىمدى سىناپ كوردىم. بارلىق كەزەڭدى ءساتتى اياقتاپ, كادرلىق رەزەرۆكە قابىلداندىم. جوبا اياسىندا كوشباسشى بويىندا بولۋعا ءتيىس داعدىلاردى مەڭگەردىم. باعدارلاما بارىسىندا قۇرىلعان كاسىبي ورتا سەنىمدى جانە ءوزارا ءتيىمدى ءىس-ارەكەتتىڭ جەمىسى بولدى. بۇگىنگى تاڭدا وسى قوعامداستىقتىڭ مۇشەسى رەتىندە ءبىرىن-ءبىرى قولدايتىن, ءبىلىم سالاسىنا قاتىستى سۇراقتاردى شەشۋگە كومەگىن تيگىزەتىن سەرىكتەستەرىم بار دەپ ايتا الامىن, – دەدى ول جوبا بارىسىندا تانىسقان ارىپتەستەرىن ەرەكشە باعالاپ.
كادر تاپشىلىعىن جويىپ, وقۋ وردالارىندا كاسىبيلىگى جوعارى كوشباسشىلاردى دايىنداۋدى ماقسات ەتكەن جوبا تۋرالى ىبىراي التىنسارين توسبەلگىسىنىڭ يەگەرى ءومىر شىنىبەك ۇلى بۇل جوبانىڭ ءبىر ارتىقشىلىعى – باسشىلىق قۇرامىنا كىرۋ جولدارىنىڭ اشىق بولۋى ەكەنىن جەتكىزدى.
– شىنى كەرەك, ديرەكتورلىق قىزمەتكە قازىر ساۋاتتى پەداگوگتەردىڭ قىزىعۋشىلىعى كەمىپ بارادى. سەبەبى جۇمىسى وتە اۋىر, جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى. ءار بالانىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن كۇنى-ءتۇنى الاڭداۋ, مۇعالىمدەردىڭ كاسىبي قۇزىرەتتىلىگىن كوتەرۋ جۇمىستارى, ودان وزگە مەكتەپتىڭ شارۋاشىلىق پروبلەمالارىن شەشۋ, جالاقىدان بىرنەشە ەسە كوپ ايىپپۇلدى تولەۋ كىمدى قىزىقتىرادى دەيسىز؟ مينيسترلىك بىرنەشە ايلىق كۋرستان وتكىزىپ, باسشى دايىنداي سالماق. ابىروي مەن بەدەلدى ەشقانداي كۋرس تا, وقۋ ورنى دا بەرە المايدى. «كوشباسشى» دەگەن ءمينيستردىڭ مورىمەن بەكىتىلەتىن قىزمەت ەمەس. ول ءبىلىم-بىلىگى, تاجىريبەسى, مىنەز-قۇلقى سان ءتۇرلى مامانداردى ءبىر ىسكە جۇمىلدىراتىن تۇلعا بولۋ كەرەك, – دەدى تاجىريبەلى ۇستاز.
ءبىر جاعىنان, ءو.شىنىبەك ۇلىنىڭ ايتقان ءسوزىنىڭ جانى بار. ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا كەمەل اقىلىمەن, پاراساتتىلىعىمەن, تۇلعالىق قاسيەتىمەن ءبىر وڭىرگە عانا ەمەس, تۇتاس ەلىمىزگە تانىمال پەداگوگتەر بار. ماسەلەن, سونداي قۇرمەتكە لايىق تۇلعانىڭ ءبىرى, ارداقتى ۇستاز ورىنشا قارابالينا اپامىزدى ايتۋعا بولادى. ول ءوزىنىڭ «ۇستاز باقىتى» اتى كىتابىندا: «ديپلوم العاننىڭ ءبارى پەداگوگ ەمەس. ۇستاز بولۋعا تۋا جاراتىلۋ كەرەك. مۇعالىمدىككە جالاقى الۋ ءۇشىن, كۇن كورۋ ءۇشىن بارعاننان اسقان سور جوق. ول – بالالاردىڭ سورى, ۇرپاقتىڭ سورى. شارۋاشىلىقتا, ساياساتتا, ءتىپتى سوعىستا جىبەرگەن قاتەنى تۇزەۋ قيىن. بالا سەنى مويىنداماسا, سەن پەداگوگ ەمەسسىڭ. ول مويىنداۋ جاقسى ساباق بەرۋمەن عانا كەلمەيدى. شاشىڭدى قويۋىڭنان باستاپ, كيىنۋىڭە دەيىن, سويلەۋ مانەرىڭ, وي-ءورىسىڭ, دەنە ءبىتىمىڭ ءبارى كوزگە كورىنبەي, بالاعا قۇر الاقان بولساڭ, ۇستازدىق تۇلعاڭا ءمىن...», دەپ انىق كورسەتكەن.
تۇجىرىمداپ ايتقاندا, مۇعالىمدەردىڭ كوشباسشىلىق قابىلەتىن, كاسىبي داعدىلارىن دامىتاتىن جوبالار ءبىلىم سالاسىنا قاجەت. اتالعان باستامادان الدا جاقسى ناتيجە كۇتەمىز. دەگەنمەن ۇجىم باسقارۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلمەيتىنى ايان. وسىنداي قاجىرلى قايراتتى تالاپ ەتەتىن قىزمەتكە ۇمىتكەرلەردى تاعايىنداۋدا «بارماق باستى, كوز قىستى» مىنەز ورىن الماسا بولدى.
ەركەناز قورداباي,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ ستۋدەنتى
