قوعام • 27 اقپان, 2024

بىزگە قانداي ستراتەگيا قاجەت؟

220 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلىمىزدىڭ 2029 جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق دامۋ جوسپارى ازىرلەندى. باستى باعدار – ىشكى جالپى ءونىم ء(ىجو) كولەمىن 450 ملرد دوللارعا جەتكىزۋ. بۇل ءۇشىن ناقتى 17 باعىت قامتىلعان. ماڭىزدى قۇجات پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى (قسزي) الاڭىندا ساراپقا سالىندى.

بىزگە قانداي ستراتەگيا قاجەت؟

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپ­سىرماسىنا سۇيەنە وتىرىپ, ستراتەگيالىق دامۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى (سججرا) ەندىگى بەس جىلدا اسار بەلەسىمىزدى جۇيەلەپ شىق­قان. تاياۋدا عانا قۇجات جوباسى اشىق نقا پورتالىنا جاريا­لاندى.

– «قازاقستان-2029» ۇلتتىق دامۋ جوسپارى بۇكىلحالىقتىق تال­قىلاۋعا 5 اقپاندا شىعا­رىلدى. ساراپشىلار قاۋىم­داس­تىعى تاراپىنان كوپتەگەن پىكىر مەن ۇسىنىس كەلىپ ءتۇستى. قۇجاتتى ازىرلەۋ كەزىندە مەم­لە­كەتتىك ورگانداردى عانا ەمەس, قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلاردى دا تارتتىق. قازىر تالقىلاۋلار ءجۇرىپ جاتىر. ناۋرىزدىڭ باسىندا مەم­لەكەتتىك ورگاندارمەن كە­لى­سۋ­دىڭ ءۇشىنشى كەزەڭىن ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قۇجات ءالى دە پىسىقتالادى, – دەيدى ستراتەگيالىق دامۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى توراعاسى جاندوس شايماردانوۆ.

مەملەكەتتىڭ ۇپايىن تۇ­گەل­دەيتىن ماڭىزدى قۇجات كەز كەلگەن ەلدە بار. مۇنى جيىن بارىسىندا ۇلتتىق بانك باس­شىسى, قسزي جانىنداعى ەكونوميكالىق كلۋب توراعاسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ تىلگە تيەك ەتتى.

– بۇعان قوعام مەن ساراپشىلار قاۋىمداستىعىنان سۇرانىس وتە جوعارى. بىزگە ورتامەرزىمدى سيپاتتاعى ستراتەگيا قاجەت. ونىڭ ناتيجەلەرىن الداعى جىلدارى سەزىنەتىنىمىز انىق. اگەنتتىك ازىرلەگەن جوباعا كوپتەگەن مەملەكەتتىك ورگان مەن ساراپتامالىق قاۋىمداستىقتار سۇبەلى ۇلەس قوستى. قۇجات تاياۋدا عانا جاريا­لاندى. سان ءتۇرلى پىكىر مەن يدەيا بار. سوندىقتان قسزي الاڭىندا سىندارلى ۇسى­نىستاردى پىسىقتاۋ ءۇشىن بارلىق مۇددەلى ساراپ­شى­لار­دىڭ باسىن قوستىق, – دەدى ول.

ينستيتۋت ديرەكتورى ەركىن تۇقى­موۆتىڭ ايتۋىنشا, «قازاق­ستان-2029» ۇلتتىق دامۋ جوسپارىنا جان-جاقتى تال­داۋ قاجەت.

– پرەزيدەنت ەلدىڭ ستراتە­گيا­لىق قۇجاتتارىن, ونىڭ ىشىندە جاڭا ەكونو­ميكالىق ساياساتتى دايىنداۋعا ساراپ­تا­مالىق قوعامداستىقتىڭ قا­تىسۋى ماڭىزدى ەكەنىن بىر­نە­شە رەت ايتتى. ءبىز قۇجاتتىڭ حالىق مۇددەسىنە قالاي قىزمەت ەتەتىنىن, مەملەكەتتىڭ ەندىگى باعىت-باعدارى قانداي ستراتەگيامەن تۇزىلەتىنىن قاراپايىم تىلمەن ءتۇسىندىرۋىمىز كەرەك. اسى­رەسە, «ىشكى جالپى ءونىم جانە ونى مولايتۋداعى ەكونو­مي­كانىڭ ناقتى سەكتورىنىڭ كورسەتكىشتەرى قانداي بولادى؟», «ازاماتتاردىڭ تۇر­مىسى قالاي وزگەرەدى؟», ء«ار وتانداسىمىز بىلىمگە, مەديتسيناعا تەڭ قولجەتكىزە مە؟» دەگەن سەكىلدى ساۋالدار توڭىرەگىندە ءبىزدىڭ سالماقتى پىكىرىمىز قاجەت, – دەدى ساراپشى.

قۇجاتتا «ا» نۇكتەسى رە­تىن­دە شيكى­زات­قا تاۋەلدىلىك, ينۆەستيتسيا ايا­سىنىڭ تار­لىعى, كىرىس پەن شىعىس اراسىنداعى تەڭ­سىزدىك سەكىلدى ەكونومي­كا­نىڭ وزەكتى پروبلەمالارى كىرىستىرىلگەن. «Visor Holding» جشس باسقارۋشى ديرەكتورى الماس چۋكين تۇيتكىلدى شەشۋ ءۇشىن ءوزى­مىز­دىڭ وندىرىستىك قۋا­تى­­مىزدى ەسەلەۋگە يەك ارتۋى­مىز كەرەك دەپ وتىر.

– سالالار بويىنشا ناقتى ماسە­لە­لەردىڭ تىزبەسىن جاساقتاپ, ولاردى شەشۋ جولىن كورسەتىپ, قارجى كولەمىن ايقىن­دا­ۋىمىز قاجەت. مەنىڭشە, ونىڭ ەكى جولى بار – نە كىرىستى كوبەيتۋ, نە شىعىستى ازايتۋ. ياعني قولدانبالى تالداۋ جاساپ, تاۋەلدى بولاتىن مودەلدى قۇرۋ قاجەت. وسىلايشا, 2029 جىلعا قاراي بيۋدجەتتىڭ باعامىن باعدارلايمىز, – دەدى ەكونوميست.

«Halyk Finance» اق باس­قارما توراعا­سى­نىڭ كەڭەس­شى­سى مۇرات تەمىرحانوۆ تا شوعىرلاندىرىلعان بيۋدجەت قۇرۋ يدەياسىن قولدايدى.

– كەيىنگى 6-7 جىلدا تومەن­دەپ كەلە جاتقان ءونىم شىعارۋ كورسەت­كىشى­مىز­دى ساراپقا سالۋ قاجەت. سونداي-اق بىز­دە ءىرى جوبا­لار­عا ينۆەستيتسيا تاپشىلىعى با­عى بار. سەبەبى ىشكى باعا ەكسپورتتىق باعا­دان ارزان. بۇعان مەملەكەت ارالاسۋى كەرەك. الدىمەن بىزگە ەكو­نوميكادا سەكىرىس جاساۋ ءۇشىن قۇرىلىمدىق وزگەرىستەر, نارىق­تىق ەكونوميكانىڭ ناق­تى سەكتورىن قۇرۋ قاجەت, – دەدى مۇرات تەمىرحانوۆ.

بىزدە ءىجو قۇرىلىمىنىڭ كوپ بولىگىن شيكىزات ەكسپورتى قۇرايدى. تاۋەكەل تاياعىنىڭ ەكى ۇشى بارىن ەسكەرسەك, بولاشاقتا سارقىلاتىن اكتيۆتەردىڭ ورنىن تولىقتىراتىن رەزەرۆتەرگە ءمان بەرۋ كەرەك. سوندىقتان الداعى بەس جىلدا مەتالل مەن باسقا دا پايدالى قازبا ءوندىرىسىن 40%-عا ۇلعايتۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل دا جۇيەلى وزگەرىستى تالاپ ەتەدى.

– بىزدە ينۆەستيتسيالىق سايا­ساتتى قايتا قاراۋ بويىن­شا بىرقاتار ۇسىنىس بار. يندي­كا­تورلار قازاقستانداعى جاع­داي­دى كورسەتپەيدى. ويتكەنى تاركىلەنگەن شوتتار بەس ەسە ءوستى. جۇمىس ورىندارىن بارىنشا بەلسەندى تۇردە اشۋ قاجەت, – دەيدى «Ulagat Consulting Group» كونسالتينگتىك كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى مارات قايىرلەنوۆ.

ءماجىلىس جانىنداعى قو­عام­­دىق پالاتا مۇشەسى ەرلان سمايىلوۆتىڭ ايتۋىن­شا, ۇلتتىق جوسپاردىڭ ورىن­دالۋىن ۇكىمەت پەن مينيستر­لىك­تەر­دىڭ KPI-نە ەنگىزۋ قاجەت. ءوز كەزەگىندە ەكونوميكالىق كلۋب مۇشەلەرى ساراپتامالىق تالقىلاۋ بارىسىندا ايتىلعان بارلىق ۇسىنىس پەن ەسكەرتۋلەر جۇمىسقا قابىلداناتىنىن جەتكىزدى.

سوڭعى جاڭالىقتار