اقبوكەندەر مامىر ايىنىڭ 10–15-ءى ارالىعىندا جاپپاي تولدەي باستايدى. وسى كەزدە اۋا رايى بۇزىلىپ, جاۋىن-شاشىن بولادى. قازاقتار تابيعاتتىڭ بۇل قۇبىلىسىن «قۇرالايدىڭ سالقىنى» دەپ اتاعان. اقبوكەن ادەتتە ەگىزدەن تولدەيدى. قۇرالايدىڭ ەنەسى باسقا جانۋارلار سەكىلدى لاعىنىڭ شاراناسىن جالاپ ارشىمايدى, شارانا جاۋىننىڭ سۋىمەن شايىلىپ كەتەدى نەمەسە جەل قاعىپ, كەۋىپ بارىپ تۇسەدى. جاڭا تۋعان لاقتار جارتى ساعاتتان كەيىن ەنەسىن ەمىپ, ەكى-ءۇش ساعاتتان سوڭ اياقتانىپ كەتەدى, ال تۋعانىنا ەكى كۇن بولعان قۇرالايدى جەڭىل كولىكپەن قۋىپ جەتە المايسىز.
اتا-بابامىز كيەلى ساناعان جانۋاردى زاڭسىز اۋلايتىنداردىڭ ازايماي تۇرعانى قىنجىلتادى. «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن جانۋارلاردى جاۋىزدىقپەن اتىپ الاتىنداردىڭ باسىم بولىگى ايىپپۇلمەن عانا قۇتىلىپ كەتىپ جاتىر. اكىمشىلىك جازاعا تارتىلىپ, ايىپپ ۇلىن تولەگەن اككىلەر كوپ ۇزاماي-اق اڭشىلىق «كاسىبىنە» قايتا ورالادى. وتكەن جىلى تۇركىستان وبلىسىندا بىرنەشە اڭشىنىڭ زاڭسىز ءىس-ارەكەتى اشكەرەلەندى.
بىلتىر الەۋمەتتىك جەلىلەرگە جاپپاي تاراپ كەتكەن اقبوكەندەردى اتىپ العانداردىڭ ۆيدەوسى كوپتىڭ نارازىلىعىن تۋدىرعان ەدى. ۆيدەوداعى ادامداردىڭ ءبىرىن جەرگىلىكتى تۇرعىندار تۇركىستان وبلىسى ليتسەنزيالىق-رۇقسات بەرۋ قىزمەتىن باسقاراتىن پوليتسيا قىزمەتكەرىنە ۇقساتقان. ول اڭشىلىق قارۋدى قاداعالاۋعا دا جاۋاپتى بولاتىن.
وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى جاقىندا بىرنەشە براكونەردىڭ ۇستالعانىن, ولاردىڭ اراسىندا كەزەكتى دەمالىستا جۇرگەن پوليتسيا قىزمەتكەرى بولعانىن جوققا شىعارمادى.
«پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ءتارتىپ ساقشىلارى «قاراتاۋ» ورمان شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرىمەن بىرگە جۇرگىزگەن رەيد كەزىندە ساۋران اۋدانىنىڭ اۋماعىندا زاڭسىز اڭ اۋلاۋمەن اينالىسقان جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى انىقتادى. قىلمىستىق ىستە وقيعا ورنىنان تاركىلەنگەن ەت بويىنشا جانۋار ءتۇرىن جانە ونىڭ ءولىمىنىڭ سەبەبىن انىقتاۋ ماقساتىندا ءتيىستى ساراپتاما تاعايىندالدى. ۇستالعانداردىڭ ءبىرى كەزەكتى دەمالىسىندا جۇرگەن پوليتسيا قىزمەتكەرى ەكەنى انىقتالدى. ساراپتاما قورىتىندىسى جانە جۇرگىزىلگەن تەرگەۋ ارەكەتتەرى بويىنشا پوليتسەيدىڭ جانە باسقا دا ازاماتتاردىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنە قۇقىقتىق باعا بەرىلەدى. بۇل ءىستى تەرگەۋ دەپارتامەنت باسشىلىعىنىڭ جەكە باقىلاۋىندا تۇر. ال زاڭسىز اڭشىلىق جاساعان پوليتسيا قىزمەتكەرىنە قاتىستى قىزمەتتىك تەكسەرىس جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەيدى وبلىستىق پد ءباسپاسوز قىزمەتى.
وتكەن جىلى دا وبلىستىق پد جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى باسقارماسىنىڭ تابيعاتتى قورعاۋ ينسپەكتورلارى مەن «وحوتزووپروم» قىزمەتكەرلەرى «ۋىلدىرىق» ءىس-شاراسى كەزىندە اقبوكەندەردى زاڭسىز اتىپ العان براكونەرلەردى قولعا تۇسىرگەن ەدى. جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى باسقارماسىنىڭ باسشىسى, پوليتسيا پولكوۆنيگى ۇلىقبەك مىلتىقوۆتىڭ ايتۋىنشا, بىرلەسكەن رەيد كەزىندە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى سۋىت جۇرگەن موتوتسيكل جۇرگىزۋشىسى مەن جولاۋشىسىن بايقاعان. سەزىكتىلەردىڭ سوڭىنان قۋىپ, توقتاتىپ, تەكسەرگەن كەزدە ەكەۋىنىڭ زاڭسىز اڭ اتىپ العانى اشكەرە بولادى. ولاردان «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن سەگىز اقبوكەننىڭ تۇتاستاي ەتى الىنىپ, تىركەلمەگەن ءبىر اڭشى مىلتىعى مەن 14 اقبوكەننىڭ ءمۇيىزى تاركىلەندى. ۇستالعان ەكى ازاماتتىڭ سوزاق اۋدانىنىڭ جەرگىلىكتى تۇرعىنى ەكەنى دە بەلگىلى بولعان. اۋداندىق پوليتسيا بولىمىنە جەتكىزىلىپ, قاماۋعا الىنعان كۇدىكتىلەردىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق كودەكستىڭ 339-بابىنىڭ 2-بولىگى «وسiمدiكتەردىڭ نەمەسە جانۋارلاردىڭ سيرەك كەزدەسەتiن جانە قۇرىپ كەتۋ قاۋپi تونگەن, سونداي-اق پايدالانۋعا تىيىم سالىنعان تۇرلەرىمەن, ولاردىڭ بولىكتەرىمەن نەمەسە دەريۆاتتارىمەن زاڭسىز اينالىسۋ» جانە 337-باپتىڭ 4-بولىگى «زاڭسىز اڭشىلىق» بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ امالدارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
ادەتتە اقبوكەندى براكونەرلەر ءمۇيىزى ءۇشىن اۋلايدى. مۇيىزدەن شىعىس مەديتسيناسى ءتۇرلى دەرتكە داۋا بولاتىن شيپالى ءدارى جاسايدى. ءتىپتى ءبىر كەزدەرى اقبوكەندەردىڭ ءمۇيىزىن سىپىرىپ الىپ, جانۋاردىڭ ءوزىن قانسىراتىپ قويا بەرگەن جاۋىزدىقتى دا كوردىك. سوندىقتان ار مەن اياۋشىلىق سەزىمدى ىسىرىپ تاستاعان اڭشىلار بۇل ءىستى كاسىپكە اينالدىرىپ العان. اقبوكەننىڭ ەركەگىندە عانا بولاتىن ءمۇيىزدىڭ قۇنى دا قىمبات كورىنەدى.
راۋشان ناربەك,
جۋرناليست
