قىزىلورداداعى جاڭاقورعان اۋدانىنىڭ تەرريتورياسىندا اپانقاق دەيتىن شاعىن ەل بار. ءتۇتىن سانى ونعا جەتپەيدى. ال ءدال وسىندا 800 مەتر تەرەڭدىكتەن شىعىپ جاتقان ىستىق سۋدى جۇرت اۋزىنان تاستامايدى. سەبەبى تۇسىنىكتى. ادام بويىنداعى ءتۇرلى دەرتكە شيپا بولعان بۇلاق – بۇل. اسىرەسە, قوتىر مەن قىشىماعا, پسوريازعا تاپتىرماس ەم. تەرى اۋرۋىنان ايىققىسى كەلگەندەر وسى اپانقاق بۇلاعىن جاعالايدى.
بىرنەشە جىل بۇرىن ارنايى ماماندار سۋ قۇرامىن زەرتتەگەن ەدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, بۇلاقتا ەمدىك قاسيەتكە يە كوپتەگەن مينەرال بار. سودان بولار, اپانقاققا جالعىز قىزىلوردا حالقى ەمەس, رەسپۋبليكانىڭ ءار جەرىنەن كەلەتىندەر جەتكىلىكتى. وكىنىشتىسى, مۇندا ينفراقۇرىلىم جاعى ناشار. ەلەكتر جارىعى تارتىلعانىمەن, جول ازابى ابدەن تيتىقتاتىپ تۇر.
اپانقاقتى ايتا وتىرىپ, اقەسپەدەگى بۇلاقتى ۇمىتقانىمىز جاراماس. اقەسپە قايدا دەسەڭىز, ءبىر كەزدەرى شالقىعان تەڭىز جاعاسىنداعى اۋىل. اۋدان ورتالىعى ارالدان 130 شاقىرىمدا جاتىر. مۇندا 60-قا جۋىق شاڭىراق, 300-دەن اسا تۇرعىن بار. بالىق اۋلاپ, كاسىپ ەتەدى. ءتورت ت ۇلىكتى كوبەيتكەن اعايىنعا دا كەزىگەسىز.
نەگىزگى تاقىرىپقا ورالساق. ايتپاعىمىز دا اقەسپەدەگى ىستىق بۇلاق ەدى. 1986 جىلى اشىلعان جەراستى سۋىنىڭ تەمپەراتۋراسى – 62 گرادۋس. بارعان ادام بىردەن بايقار دۇنيە, بۇلاق بۋىرقانا اتقىلاپ اعىپ تۇر.
ءيا, بۇل جەردەن دەمالۋشىلار دا, ەم الۋشىلار دا ۇزىلمەيدى. ويتكەنى سۋى ەمگە شيپا, دەرتكە داۋا. جەرگىلىكتى حالىق بۇلاق سۋىنىڭ بۋىن, تەرى, جۇيكە جۇيەسى اۋرۋىنا تاپتىرماس ەم ەكەنىن بۇرىننان ايتادى.
– اقەسپەدەگى شيپالى بۇلاق سۋىنان ەم ىزدەپ كورشى اۋداندار مەن وبلىستان كەلۋشىلەر كوپ. ولارعا اۋىل ازاماتى, جەكە كاسىپكەر دارحان كەنجەباەۆتىڭ باستاماسىمەن سىرتتان كەلگەن قوناقتارعا ارنايى 15 ادامعا ارنالعان كوناقۇي مەن 20 ورىندىق اسحانا قىزمەت كورسەتەدى. ال جازدى كۇندەرى جاقىن ەلدى مەكەندەردەن كەلگەن حالىق ءوز بەتىنشە شاتىر تىگىپ, دەمالىستارىن وتكىزەدى. بۇلاق 1986 جىلى «گەوبارلاۋ شىمكەنت» گيدروەكسپەديتسياسى مەكەمەسىنىڭ بۇرعىلاۋىمەن اشىلدى. 1 200 مەتر تەرەڭدىكتەن كەيىن تەمپەراتۋراسى 62 گرادۋس بولاتىن مينەرالدى سۋدىڭ بار ەكەنى انىقتالعان, – دەيدى ارال اۋداندىق كاسىپكەرلىك, ونەركاسىپ جانە تۋريزم ءبولىمىنىڭ باسشىسى رەنات جاناەۆ.
ەكىنشى ماسەلە – اۆتوجول. راسى كەرەك, اقەسپەگە بارۋ ءۇشىن تابانى بيىك ءارى جاڭا كولىك بولماسا, تىم قيىن. ىسىلداعان قۇمعا باتىپ, ىعىرىڭ شىعادى.
ءيا, اقەسپەگە جول سالۋ ماسەلەسى كوپتەن بەرى ايتىلىپ ءجۇر. بىلتىر وسى ماسەلە بويىنشا ارال اۋداندىق تۇرعىن-ءۇي كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمى ارقىلى 6 شاقىرىم جول قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن 497,9 ملن تەڭگەگە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە بيۋدجەتتىك ءوتىنىم تاپسىرىلىپتى. اتالعان جول «بەينەۋ – بازوي – شىمكەنت» گاز ماگيسترالىنىڭ تەحنيكالىق تاسجولىنان باستاۋ باستالادى.
– جول جايسىز بولسا دا جاز ايلارىندا بۇلاققا 2 مىڭ ادامعا دەيىن كەلەدى. ويتكەنى مۇنداعى سۋدىڭ ەمدىك قاسيەتى بار. ماماندار دا ارنايى كەلىپ, بىرنەشە رەت تەكسەرۋدەن وتكىزدى. قۇرامىندا اعزاعا زياندى زاتتار جوق ەكەنى دە انىقتالدى. بەلگىلىسى, اياق-قولى سىرقىراعان تالاي ادام ىستىق بۇلاقتان ايىعىپ ءجۇر. بۇل جەردى تۋريزم ورتالىعىنا اينالدىرۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىم مەن كەلەتىن قوناقتارعا قولايلى جاعداي كەرەك. باستى ماقسات سول, – دەيدى قوسامان اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى الىبەك ءىزباساروۆ.
اكىمنىڭ ايتۋىنشا, تەڭىز ۇلتانىنداعى بۇلاق سۋىنىڭ عانا ەمەس, اينالاسىنداعى باتپاقتىڭ دا ەمدىك قاسيەتى بار. جالپى, ارال اۋدانىندا قۇم دا, تاۋلى قىرات تا بار. وعان ىستىق سۋدى قوسىڭىز. تۇيە ت ۇلىگىن كوپ وسىرەتىن اۋداندا وعان ءمىنىپ, قۇرعاعان ۇلتانعا ساياحات جاساۋعا دا بولادى. بۇگىندە بۇلاقتى تۋريستىك ورىنعا اينالدىرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيلىك ينۆەستور ىزدەپ جاتىر. ەگەر وسىندا بىرنەشە توسەك-ورىندىق شيپاجاي, سپورتتىق الاڭدار, ساياباق سالىنسا, ناعىز كۋرورتتىق جەرگە اينالارى ءسوزسىز. جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا جۇمىس كوزى اشىلىپ, كاسىپكەرلىك تە قانات جايار ەدى.
قورىتا ايتساق, جەر-جەردەگى شيپالى بۇلاقتار جايلى كوپشىلىك جاقسى بىلەدى. بىراق ءبىزدىڭ باردى ۇقساتا المايتىنىمىز جامان-اق. ماسەلەن, ەلدىڭ قاي ايماعى بولسىن, تاريحي ورىندار مەن ەجەلگى قالالاردى ارشۋ بارىسىندا دا «تۋريزم ورتالىعىنا اينالدىرۋعا بولادى» دەگەن جاتتاندى ءسوزدى ايتىپ تا, جازىپ تا ءجۇرمىز. ال شەت مەملەكەتتەردە «جوقتان بار جاساپ», وعان تۋريست تارتۋ ارقىلى ەل قازىناسىن بايىتىپ وتىرعانى بەلگىلى. بىزگە دە بولار ەدى. وكىنىشكە قاراي, ق ۇلىق جوق, ەنجارلىق باسىم با دەيسىڭ.
