فوتو: سەنات
ماۋلەن اشىمباەۆ اتاپ وتكەندەي, قازاقستاندا بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ جۋىرداعى بايانداماسىندا جاريالانعان بىرنەشە جۇيەلى ماسەلەگە نازار اۋدارعان ءجون.
«جاقىندا دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ «قازاقستان ەكونوميكاسى تۋرالى» اتتى زەرتتەۋى جاريالاندى. سول جەردەگى ءبىزدىڭ ەكونوميكامىز, ونىڭ ىشىندە بيزنەستىڭ جاعدايى تەرەڭ تالدانعان بولىمدەر ءبارىمىزدىڭ قىزىعۋشىلىعىمىزدى تۋدىرادى دەپ ويلايمىن. ناقتى ايتقاندا, 2012 جىلدان 2022 جىلعا دەيىنگى ون جىل ىشىندە بىزدە ونىمدىلىكتىڭ ءوسۋى ءىس جۇزىندە بولماعانى جازىلعان. زەرتتەۋدە ءتيىستى دەرەكتەر دە كەلتىرىلگەن. مەنىڭشە, ۇكىمەت ول مالىمەتتەردى زەردەلەۋى كەرەك. ەكىنشىدەن, 10 جىل ىشىندە ءىجو-گە قاتىستى كاپيتال سالىمدارى, ياعني نەگىزگى قۇرالداردى ساتىپ الۋ شىعىندارى 26 پايىزدان 23 پايىزعا دەيىن ازايعان», دەدى سەنات توراعاسى.
مۇنداي جاعىمسىز سالدارلار دامىمايتىن, تابىس اكەلمەيتىن جانە نارىقتا جاڭا ويىنشىلاردىڭ العا جىلجۋىنا كەدەرگى كەلتىرىپ, مەملەكەتتىك قولداۋ ەسەبىنەن عانا كۇن كورەتىن كومپانيالاردىڭ وسۋىنە الىپ كەلەدى. سوندىقتان ماۋلەن اشىمباەۆ وسۋگە, ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا, يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە ۇمتىلاتىن كومپانيالارعا عانا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى.
«يكەمسىز مەملەكەتتىك قولداۋ, ونىڭ ىشىندە «دامۋ» ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعىنا بەرىلەتىن سۋبسيديالار ەلىمىزدە زومبي-كومپانيالاردىڭ كوپتەپ پايدا بولۋىنا الىپ كەلدى. ولار مەملەكەتتىڭ ارقاسىندا عانا «امان» ءجۇر. ال, وزدەرى ەش دامىمايدى, العا جىلجىمايدى. قالىپتى نارىقتىق ەكونوميكادا كومپانيالاردىڭ ستارتاپ, قالىپتاسۋ, جەتىلۋ, كەيبىر تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ سياقتى ومىرلىك تسيكلى بار. سوعان بايلانىستى ولار مۇمكىندىك بولسا, ءارى قاراي داميدى, بولماسا, جابىلادى. ياعني, بىزدە بۇل تسيكل بۇزىلدى. بىزدە نارىققا جاڭا كومپانيالار كوپ كىرە بەرمەيدى. ال, «ەسكى» كومپانيالار نارىقتان كەتپەيدى. ءبىز بۇل تۋرالى بىرنەشە رەت ايتتىق. بيزنەستى قولداۋ ءتيىمدى, يكەمدى, ناتيجەلى بولۋى كەرەك. سوندىقتان بيزنەستى قولداۋ تەتىكتەرىن قايتا رەتتەۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇل رەتتە بانكروتقا ۇشىراۋ دا ەكونوميكانى تازارتۋ, جاڭا كومپانيالاردىڭ پايدا بولۋى تۇرعىسىنان ءبىر مەحانيزم ەكەنىن ەسكەرگەن ءجون. ودان قورىقپاۋ كەرەك. بۇل قالىپتى نارىقتىق ەكونوميكانىڭ ءبىر ەلەمەنتى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
ايتا كەتەيىك, بۇگىن سەنات وتىرىسىندا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە بيزنەس جۇرگىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدى ءبىرىنشى وقىلىمدا قارادى. بۇل قۇجات ءتيىستى زاڭنامانى قوعام مەن بيزنەستىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ جەتىلدىرۋدى كوزدەيدى.
