ديرەكتورسىز مەكتەپتەر...

جالپى العاندا, ءبىلىم سالاسىندا تۇيتكىل از ەمەس. مەكتەپتەردى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋدىڭ ءوزى كەيدە مۇڭعا اينالىپ كەتكەندەي كورىنەدى. قاعازدان باس المايتىن ۇستازدىڭ جايى كىمدى دە بولسىن ويلاندىرماي قويمايدى. ەندى مىنە, ءبىلىم وردالارىنا ديرەكتور تاعايىنداۋ دا ماسەلەگە اينالىپ بارادى. نەگە؟

كەيبىر پەداگوگتىڭ ايتۋىنشا, دي­رەك­تور بولۋ – ءتيىمسىز. جاۋاپكەر­شىلىكتىڭ جۇگى اۋىر. مەكتەپتىڭ بۇكىل جۇمىسى ءۇشىن باسشى جاۋاپ بەرەدى. ال جوعارى ساناتتى ۇستازدىڭ جالاقىسى مەكتەپ باسشىسىنان جوعارى ەكەن-مىس. بالكىم وسىنىڭ دا اسەرى بار ما ەكەن؟

اۋىل مەكتەپتەرى مەن قالا مەكتەپ­تەرى اراسىنداعى ءبىلىم ساپاسىندا ال­شاقتىق بار ەكەنى تالاي رەت ايتى­لىپ ءجۇر. ايتسە دە, التىن بەسىك اۋىل­دار­داعى ءبىلىم وردالارىنىڭ ءبىرازى ءالى كۇنگە ديرەكتورعا جارىماي وتىرعانىن ايتپاي كەتۋگە بولماس. ءبىرشاما ۋاقىت بۇرىن ءوڭىردىڭ 59 مەكتەبى باسشىسىز وتىرعانى تۋرالى اقپارات تارادى. كادرلىق رەزەرۆ ەسەبىنەن 7 ءبىلىم ورداسىنا باسشى تاعايىندالدى دەگەن مالىمەت تە بار. سوندا ءوڭىردىڭ 52 مەكتەبى ءالى كۇنگە ديرەكتورعا جارىماي وتىر دەۋگە بولادى. دەرەككە سەنسەك, كەيبىر مەكتەپتەر ايلاپ, جىلداپ باسشىسىز وتىر ەكەن.

ديرەكتورى جوق مەكتەپتەرى كوپ اۋدانداردىڭ كوشىن جامبىل, قورداي, مويىنقۇم, تۇرار رىسقۇلوۆ, جۋالى اۋداندارى جانە تاراز قالاسى باس­تاپ تۇر. كەرەك دەرەككە جۇگىنسەك, وبلىس ورتالىعىنان 100 شاقىرىم قاشىقتا جاتقان تۇرار رىسقۇلوۆ اۋدانىنىڭ جەتى مەكتەبى باسشىسىز وتىر ەكەن. ارينە, بۇل ماسەلە كىم­دى دە بولسىن تولعاندىراتىنى انىق. اۋدانداعى پروبلەمانى الەۋمەت­تىك جەلى قولدانۋشىلارى اشىپ جاز­عان­نان كەيىن ءبىلىم بولىمىنە ءبىز دە قايىرىلدىق.

جوعارىداعى مالىمەتكە قاراپ-اق تۇرار رىسقۇلوۆ اۋدانىنداعى مەكتەپتەردىڭ ون پايىزدان استامى باسشىسىز وتىرعانىن بايقاۋعا بولادى. راسىندا, ديرەكتورسىز قالعان ءبىلىم وردالارىندا ءبىلىم ساپاسى قانداي؟ جالپى, اۋداندا ۇبت قورىتىندىسى بويىنشا ەكىلىك العان ءبىلىم وردالارى بار-جوعىن, سپورتزالى جوق مەكتەپتەردىڭ سانىن جانە باسقا وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا ءبىلىم بولىمىنە ساۋال جولداعانىمىزدا تومەندەگىدەي جاۋاپ الدىق.

«قازىرگى ۋاقىتتا 7 ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا (ب.مومىش ۇلى و/م 26.08.2023 ج, بىرلەس و/م 16.08.2023 ج, ق.ساتباەۆ و/م 09.03.2023 ج, مالدى­باي و/م 12.10.2023 ج, №5 و/م 26.08.2023 ج, №6 مەكتەپ-گيمنازيا 06.11.2023 جىلدان باستاپ اشىلدى, ق.سۇلتانبەكوۆ و/م 18.12.2023 جىلدان بەرى ديرەكتورلىق لاۋازىمىنىڭ 5 جىل بولۋىنا وراي ديرەكتوردىڭ مىندەتىن اتقارۋشى وتىر.

ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ 2021 جىلعى 11 قاراشاداعى №559 بۇي­رى­عىنىڭ 2,3-قاعيداسىنا سايكەس مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ءبىرىنشى باسشىلارىن روتاتسيالاۋ – وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭى­زى بار قالا­لار­دىڭ جانە استا­نانىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان­دارىنىڭ قاراماعىن­داعى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدا­رىنىڭ ءبىرىنشى باس­شىلارى اراسىنداعى لاۋازىمدىق ورىن اۋىستىرۋ جانە ءبىرىنشى باسشى­لاردى روتاتسيالاۋ زاڭنىڭ 44-بابى 5-1-تارماعىنىڭ 2-ابزاتسىنا سايكەس ءبىر ەلدى مەكەن شەگىندە جۇزەگە اسىرى­لاتىندىقتان, مەكتەپ باسشىلارى روتاتسيا قاعيداسىنا سايكەس كەلمەيدى.

سوندىقتان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ 2012 جىلعى 21 اقپانداعى №57 بۇيرىعىنىڭ 89-تارماعىنا سايكەس ءا.بوكەيحانوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەبى مەن ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى شاعىن ورتالىقتى ورتا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورلارى ءوز كەلىسىمدەرىمەن اۋىس­تىرىلدى.

بىرلەس شاعىن ورتالىقتى ورتا مەكتەبىندە وقۋشى سانى – 190, 2022-2023 وقۋ جىلىندا 1 تۇلەك «التىن بەلگى» توسبەلگىسىن السا, ۇبت قورى­تىندىسى – 79,9 ورتاشا بالل. ش.ءۋا­لي­حانوۆ اتىنداعى شاعىن ورتالىقتى ورتا مەكتەبىندە وقۋشى سانى – 306, شاعىن ورتالىقتا 69 تاربيەلەنۋشى. 2022-2023 وقۋ جىلىندا 1 تۇلەك «ال­تىن بەلگى» توسبەلگىسىن الدى. ۇبت قورى­تىندىسى – 66,3 ورتاشا بالل.

ءا.بوكەيحانوۆ اتىنداعى ورتا مەك­تە­بىندە وقۋشى سانى – 1 729. 2022-2023 وقۋ جىلىندا 1 تۇلەك «التىن بەلگى» توسبەلگىسىن الدى. ۇبت كورسەتكىشى – 73,6 بالل.

اۋدان بويىنشا ورتاشا بالل – 77,7. بۇگىنگە دەيىن اۋداندىق ءبىلىم بولىمىنە قاراستى 11 مەكتەپتىڭ (ر.سماي­­لوۆ و/م, اقىرتوبە و/م, بىرلەس و/م, ى.التىنسارين و/م, №4 و/م, بول­­تاي باتىر و/م, م.گوركي و/م, م.اۋە­­زوۆ و/م, اباي و/م, اقبۇلاق و/م, اق­تو­عان و/م, ت.اۋباكىروۆ ن/م, ا.باي­تۇر­­­سى­نوۆ و/م) ورىنباسارلارى وزدەرى قىزمەت اتقارعان مەكتەپتەرىنە ديرەكتور بولىپ تاعايىندالدى.

اۋداندا ءۇش اۋىسىمدى جانە اپاتتى جاعدايداعى ءبىلىم وشاقتارى جوق.

سپورتزالى جوق 10 مەكتەپ (مال­دىباي و/م – 102 , №2 و/م – 133, ت.اۋ­باكى­روۆ ن/م – 48 وقۋشى, تاسشو­لاق ب/م – 38, ع.مۇراتباەۆ ب/م – 26, ما­ماي­قايىڭ­دى ب/م – 24 , شولاق­قايىڭدى ب/م – 37, بايتەلى ب/م – 13 , سوگەتى ب/م – 12 , كوكارىق ب/م – 55,), اسحاناسى جوق 5 (شولاققايىڭدى ب/م, سوگەتى ب/م, بايتەلى ب/م, مامايقايىڭدى ب/م, تاسشولاق ب/م) بار», دەلىنگەن اۋدان­دىق ءبىلىم ءبولىمى جولدانعان جاۋاپتا.

اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمى جولداعان جاۋاپتا ءبىز قويعان ساۋالدىڭ ءبىرازى قامتىلعانىمەن, ەكىلىك العان مەكتەپ­تەر­دىڭ بار-جوعى, ءبىلىم ساپاسىنا قا­تىس­تى تاعى ءبىرشاما ماسەلەگە تولىق­­قان­دى جاۋاپ بەرىلمەدى. سوندىق­تان بۇل اۋدانداعى وسى جانە وزگە دە ماسە­لەلەردى تاعى ءبىر پىسىقتاپ جازاتىن كۇن الىس ەمەس.

جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ءوڭىردىڭ ەلۋدەن استام مەكتەبى ديرەكتورعا جارىماي وتىر. ديرەكتور تاعايىنداۋ قيىن با, الدە باسقا دا سەبەپ بار ما؟ وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باسشى­سىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى مۇحيت نىسانباەۆ بۇل ماسەلەگە قاتىستى نە ايتادى؟

ء«بىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ 2012 جىلعى اقپانداعى «مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ءبىرىنشى باس­شىلارى مەن پەداگوگتەرىن لاۋا­زىم­عا تاعايىنداۋ, لاۋازىمنان بوساتۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» №57 بۇيرىعىنا سايكەس ءبىرىنشى باسشىنىڭ بوس نەمەسە ۋاقىتشا بوس لاۋازىمدارىنا كونكۋرس جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. قازىر مينيسترلىك تاراپىنان ۇيىمداستىرىلاتىن بىلىكتىلىك تەستى ۋاقىتشا توقتاپ تۇر. وسى سەبەپتى ءبىزدىڭ ۇيىمداستىراتىن كونكۋرس جۇ­مىستارىمىزدىڭ ۋاقىتى ۇزاپ جاتىر», دەيدى ول ماسەلەنىڭ ءمانىسىن ءتۇسىندىرىپ.

شىنى كەرەك, ءبىلىم وردالارىنىڭ ديرەكتورسىز قالعانى تۋرالى اقپارات جىل سايىن تاراپ جاتادى. الايدا بىرنەشە جىل بۇرىن بۇل كورسەتكىش وڭىردە ەداۋىر تومەن بولسا, بيىل ار­تا تۇسكەن. قالاي دەسەك تە بۇل جاق­سى ءۇردىس ەمەس. ويتكەنى كەز كەلگەن مەك­­تەپتىڭ ءبىلىم ساپاسى ءۇشىن ءبىرىن­شى باس­شى تىكەلەي جاۋاپ بەرەتىنى انىق. قىسقاسى, جامبىلدا ديرەكتور دەگە­نىڭىز دەفيتسيت بولىپ تۇر. جاۋاپتى باس­قارماداعىلار وتكىر ماسەلە از ۋاقىتتا شەشىمىن تابادى دەگەندى العا تارتىپ وتىر. سول «از ۋاقىتتىڭ» قانشاعا سوزىلارىن كىم ءبىلسىن...

جامبىل وبلىسى