قوعام • 15 اقپان, 2024

بابادان جەتكەن ادەپ

230 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

حالقىمىزدىڭ ونەگەلى ءومىرى مەن ىلكىمدى ىستەرى, تۇتاستاي شەجىرەسى مەن تاريحي دەرەكتەرى اۋىز ادەبيەتى ارقىلى ۇرپاقتان ۇرپاققا جەتتى. قيلى زامانداردا تاريحتىڭ سىن-قاتەرىنە توتەپ بەرىپ, اتاجۇرتىن, ۇلى دالاسىن ساقتاپ, كەيىنگى ۇرپاعىنا اماناتتاعان بابالارىمىزدىڭ مۇرالارى ءبىزدى رۋحاني كەمەلدەنۋگە شاقىرادى. كۇندەلىكتى تىرشىلىكتە ۇستانىپ, قادىرلەپ, قاستەر تۇتار حالقىمىزدىڭ سالت-داستۇرلەرى مەن ادەت-عۇرىپتارى, جورالعىلارى ءتۇپ قالپىندا ساقتالىپ, وسيەتتەرى مەن وي ۇشقىندارى جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا رۋحاني ازىق بەرەدى.

بابادان جەتكەن ادەپ

پرەزيدەنت جارلىعىمەن مەم­لە­كەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ادەپ كودەكسى بەكىتىلىپ, ادال نيەتتىلىك, ادال­دىق, ادىلدىك, اشىقتىق, سىپايى­لىق, تۇتى­نۋ­شىعا باعدارلانۋ سىندى مەم­لە­كەتتىك قىزمەتتىڭ ادەپتىك قاعي­دات­تارى اي­قىن­دالدى.

بايىپتاپ قاراساق, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ادەپ كودەكسى مەن بابالار وسيەتى اراسىندا ءوزارا ۇن­دەستىك كوپ. ۇلىلار وسيەتى مەن ادەپ نورمالارى – وتكەننەن ونەگە الىپ, ۇلاعاتتى جولدان اينىماي, وركە­نيەت كوشىنە قادام باسۋعا ۇندەپ, مەم­لە­كەت­تىك قىزمەتشىلەردى الەۋ­مەتتىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا جۇمىلدىرادى.

مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ تە­­­­مىر­­قازىعى سانالاتىن ادەپ كو­دەكسى­نىڭ قاعيدالارىن حالقىمىزدىڭ وسيە­تىمەن ساباقتاستىرىپ كورەلىك. كودەكستە ادال نيەتتىلىك دەپ قوعام يگىلىگى ءۇشىن مەملەكەتكە كاسىبي جانە جاۋاپتى قىزمەت ەتۋدى ايقىندايدى. سونى­مەن قاتار ءوز مىندەتتەرىنە شى­نايى كوز­­قاراسپەن قاراپ, جەكە جانە زاڭ­دى تۇل­عا­لاردىڭ, قوعامدىق توپتار مەن ۇيىم­داردىڭ ىقپالىنا قا­راماستان, زاڭدى شەشىم قابىلداۋ جانە كەز كەلگەن ءمان-جايلار بويىنشا بىرجاقتىلىق پەن سۋبەكتيۆتىلىك سە­بە­بىنەن ادامداردى كەمسىتۋگە جول بەرمەۋ كودەكستىڭ نەگىزگى قاعيدالارى سانالادى.

ادال نيەتتىلىك, ادىلدىك پەن ادال­دىق­تى تاريحي تۇلعالارىمىزدىڭ افو­ريزم­­دەرىمەن تانىسقاندا كوپتەپ كەز­دەس­تىرەمىز. اتاپ ايتساق, شىعىس تۇركى قاعاندىعىنىڭ نەگىزىن قالاۋ­شىلاردىڭ ءبىرى تونىكوك: «تۇندە ۇيىقتامادىم, كۇندىز وتىرمادىم. قىزىل قانىمدى اعىزدىم, قارا تەرىمدى توكتىم, تۇركى حالقى ءۇشىن!» دەسە, الاش ارداقتىسى ءاليحان بوكەيحان: ء«تىرى بولسام, قازاققا قىز­مەت قىلماي قويمايمىن» دەپ, ۇلتقا ادال نيەتپەن, ادالدىق ءارى ادىل­دىكپەن قىزمەت ەتۋگە ۇندەگەن.

جىراۋلار پوەزياسىنىڭ وكىلى اسان قايعى ءسابيت ۇلىنىڭ «ادىلدىكتىڭ بەلگىسى», دوسبول ءبيدىڭ «جاقسى دەگەن نەمەنە؟!» تولعاۋلارى ادالدىق پەن ادىلدىك تۋراسىنداعى كوپ جۇمباقتىڭ شەشۋىن شەشسە, ءابۋ ناسىر ءال-فارابي باقىتتىڭ كىلتىن پاراساتتىلىقتان ىزدەيدى. اباي مەن ماعجان ادام بولۋعا باۋلىسا, ءاليحان مەن باۋىرجان وتانسۇيگىشتىككە جانە تۋعان جەرگە ايانباي ەڭبەك ەتۋگە شاقىرادى.

ماسەلەن, ءاليحان بوكەيحان: «قازاق بالاسى بىرىگىپ, تىزە قوسىپ ءىس قىلسا,  حالىق ماقساتى ورىندالادى» دەپ, ازا­­ماتتىڭ الدىنا جا­ۋاپتى مىندەت قويعان. ال ءابۋ ناسىر ءال-فارابي «ارە­كەتىمىز دۇرىس بولۋى ءۇشىن سوعان باراتىن جولىمىزدىڭ قاندايلىعى ماڭىزدى» دەپ, وسيەت قالدىرعان.

تۇرعىنداردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن تىڭ­داي ءبىلۋ جۇرتشىلىقتىڭ مەملەكەت­تىك ورگانعا دەگەن كوزقاراسىن قالىپ­تاس­تىرادى. اشىق­تىق پەن شىنايىلىق, تۋراشىلدىق پەن باتىرلىقتى تۋ ەتكەن باۋىرجان مومىش ۇلى: «حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا قۇ­لاق اسپاعان ادام – ازامات ەمەس. ول – حا­لىقتىڭ ءبىرىنشى جاۋى» دەپ, باعا­لا­عان.

دانالىققا قاتىستى وتكەن مەن بۇگىن­نىڭ ساباقتاستىعىن سارالاي كەلە, وزى­مىزگە قاجەتتى قۇندىلىقتاردى الەۋ­مەت­­تىك جەلىلەردەگى جەڭىل ويىنعا, ازىل­گە جىعىپ بەرمەي, اتا-بابامىز­دىڭ وسيەتىن رۋحاني جان دۇ­نيە­مىز­دى بايى­تۋىمىز, جۇمساۋىمىز كەرەك. سوندا عانا اباي ايتقان «تولىق ادام» بولىپ قا­لىپ­تاسامىز.

 

ءبىرجان ءاشىر,

وتىرار اۋدانى اكىمى اپپاراتىنىڭ باسشىسى, ادەپ جونىندەگى ۋاكىل

 

تۇركىستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار