سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
كورمەدە «National Geographic» جۋرنالىنىڭ بەتتەرىنەن تاڭداپ الىنعان حايۋاناتتار الەمىنىڭ ەڭ ۇزدىك سۋرەتتەرى ۇسىنىلعان. تابيعات سۋرەتتەرىنىڭ مايتالمان رەداكتورى كەتي موراننىڭ جەتەكشىلىگىمەن دايىندالعان بۇل كورمەدەن «National Geographic»-ءتىڭ مايكل «نيك» نيكولس, ستيۆ ۋينتەر, پول نيكلەن, بەۆەرلي جۋبەر, دەۆيد دۋبيلە جانە باسقا دا ەڭ تانىمال فوتوگرافتاردىڭ تۇسىرگەن سۋرەتتەرىنەن قۇرالعان تۇمسا تابيعاتقا دەگەن ايرىقشا كوزقاراس بايقالادى.
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك كورمەنىڭ اشىلۋىمەن قۇتتىقتاپ, اتالعان جۋرنالدىڭ بۇگىنگى كۇنى اتقارىپ جاتقان يگى ىستەرىن اتاپ ءوتتى.
«مەن «National Geographic» جۋرنالىنا «ەرىكتى ەلشى» رەتىندە قولداۋ كورسەتىپ تۇرامىن. بۇگىنگى كورمەنىڭ ەرەكشەلىگى – جابايى تابيعات كورىنىستەرى. «National Geographic» جۋرنالىنىڭ نەگىزگى ميسسياسى – ادامنىڭ تابيعاتتى, پلانەتانى تانۋىنا, تۇسىنۋىنە كومەكتەسۋ. شىن مانىندە ادامزات تاريحىندا ءبىز تابيعاتپەن گارمونيادا ءومىر سۇرگەنبىز. وكىنىشكە قاراي, وندىرىستىك رەۆوليۋتسيا باستالعاندا سول تىعىز گارمونيانى جوعالتىپ الدىق. اسىرەسە قازىر ءبىزدىڭ بالالارىمىز ۆيرتۋالدى تسيفرلىق الەمدە ءومىر ءسۇرىپ جاتىر, كوپ جاعدايدا تابيعاتتى تۇسىنبەيدى. ادامنىڭ تابيعاتتى تۇسىنبەۋىنەن قورشاعان ورتاعا قاتىستى ەكولوگيالىق پروبلەمالار باستالادى. قوقىستى دۇرىس جيناماۋ سەكىلدى كۇندەلىكتى مادەنيەتىمىزدەن ۇلكەن ماسەلەلەر جيناقتالادى. ءبىر كەزدەرى «National Geographic» پلاستيك تاقىرىبىن العاشقى كوتەرگەندەردىڭ ءبىرى بولدى. سوندىقتان بۇگىنگى كورمەنىڭ ماڭىزدىلىعى – كەلەشەك ۇرپاقتىڭ تابيعاتپەن بايلانىسىن ۇزبەۋ, جابايى تابيعاتتىڭ قانداي كەرەمەت ەكەنىن بالالارىمىزعا ءتۇسىندىرۋ», دەدى مينيستر.
ال مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى دارحان مىڭباي «National Geographic Society» ءتۇرلى سالاداعى زەرتتەۋ جوبالارىنا جىل سايىن گرانتتار بولەتىندىگىنە, ونى ەل ازاماتتارى دا, سونىڭ ىشىندە فوتوگرافتار دا جەڭىپ الىپ, ەلىمىزدە كەرەمەت زەرتتەۋلەر جاساۋعا بولاتىنىن ايتتى. مۇنداي كورمە جاستاردى وزىنە دە, قورشاعان ورتاعا دا پايدالى, يگىلىكتى ىستەرگە شابىتتاندىراتىنىن اتاپ ءوتتى.
كورمەدە ۇسىنىلعان سۋرەتتەرگە قاراساق, جابايى اڭداردىڭ تابيعاتپەن بىتە قايناسقان تىنىس-تىرشىلىگىن كورەمىز. ءومىر ءۇشىن كۇرەس, اجال تاياپ كەلگەندەگى اڭنىڭ قورقىنىشى نەمەسە ءتولىن قورعاعان انانىڭ الپاۋىت كۇشى سياقتى ەرەكشە فوتولاردى كورۋگە بولادى. ۇيىمداستىرۋشىلار بۇل فوتوكورمەدەن جەر پلانەتاسىن امان ساقتاپ قالۋ ميسسياسىنا ءبىر قادام جاقىنداۋدى كوزدەيدى.
اتالعان كورمەنى ۇيىمداستىرۋشى, «National Geographic Qazaqstan» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى ەركىن جاقىپ مۇندا قويىلعان سۋرەتتىڭ ءاربىرىنىڭ استارىندا ۇلكەن وقيعا بار ەكەنىنە, ءار فوتو جانكەشتى ەڭبەكپەن تۇسىرىلگەنىنە توقتالدى. ءتىپتى فوتوگرافتار ومىرىنە قانشاما رەت قاۋىپ تونسە دە, ماقساتتارىنان اينىماي, قايتالانباس عاجايىپ ساتتەردى فوتوعا تۇسىرەتىنىن ايتتى.
«وسىدان 8 جىل بۇرىن وسى كۇنى «National Geographic Qazaqstan» جۋرنالىنىڭ العاشقى ءنومىرىن شىعارعان ەدىك. سوندا «الەمدى وزگەرتكەن 50 ۇزدىك فوتو» كورمەسىن وسى مۋزەيدە ۇيىمداستىردىق. كورەرمەندەردىڭ ىستىق ىقىلاسى مەن جوعارى باعاسى ءبىزدى شابىتتاندىرىپ, وسى اعارتۋشىلىق باعىتتا تۇراقتى تۇردە الەمدىك دەڭگەيدەگى فوتوكورمەلەردى وتكىزۋدى ۇيعاردىق. سودان كەيىن «تاعام بولاشاعى», «كيىكتەر», «اقجايىقتى ايالايىق», «الىس تا جاقىن امەريكا», سيرەك, جويىلىپ بارا جاتقان اڭ-قۇستار تۋرالى «فوتواراشا» كورمەلەرىن ۇسىندىق», دەدى ە.جاقىپ.
ايتا كەتەيىك, بۇل جۋرنال ءوزىنىڭ ميسسياسى رەتىندە الەمنىڭ 3 مىڭنان استام زەرتتەۋشىسىن ماڭىزدى جوبالارى مەن زەرتتەۋلەرىن قازاقتىلدى اۋديتورياعا تۇراقتى تۇردە قولجەتىمدى ەتىپ كەلەدى.
«سول ارقىلى قازاقتىلدى جاستاردىڭ, وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ عىلىمعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرعىمىز كەلەدى. ءاربىر فوتوگرافتىڭ الەمدىك دەڭگەيدە ورنى بار, ولاردىڭ ارقايسىسى زەرتتەۋشى جانە بايانداۋشى ءرولىن اتقارادى. ءار فوتوگرافتىڭ ءوز ءستيلى مەن كوزقاراسى بار. ماسەلەن, بەۆەرلي جۋبەر, دەۆيد دۋبيلە سىندى فوتوگرافتاردىڭ ءبىرى بۋيۆول شابۋىلىنان جامباسىن سىندىرسا, ەكىنشىسى 20-دان استام سىنىق الىپ, ۇزاق تەراپيا الدى. ال مايكل «نيك» نيكولس 35 جاسىنا دەيىن تۇمسا تابيعاتتى تۇسىرەمىن دەپ, 25 رەت بەزگەكپەن اۋىرعان. سوندىقتان ءار فوتوگراف وسىنداي قيىن ازاپتارعا توزۋگە دايىن», دەيدى جۋرنالدىڭ باس رەداكتورى.
ۇلتتىق مۋزەي ديرەكتورىنىڭ عىلىمي جۇمىستار جونىندەگى ورىنباسارى اقمارال يبراەۆا وزدەرىنىڭ «National Geographic»-پەن 2016 جىلدان باستاپ جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىن ايتىپ, الداعى ۋاقىتتا دا وسىنداي قىزىقتى كورمەلەردىڭ ۇيىمداستىرىلاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. «جانۋارلار الەمىنىڭ عاجايىپ سۋرەتتەرى» فوتوكورمەسى ۇلتتىق مۋزەيدە 25 اقپانعا دەيىن جالعاسادى.
