سۇحبات • 11 اقپان, 2024

الىبەك اسقاروۆ, جازۋشى: «تەرەڭ ءبىلىم – كىتاپتا!»

491 رەت
كورسەتىلدى
17 مين
وقۋ ءۇشىن

الىبەك اسقاروۆ پروزاسى – ورالىمدى تىلىمەن, ءبىراز ۋاقىت ساناڭدى سانعا بولەر قويۋ اتموسفەراسىمەن تانىس. جازۋشىنىڭ ءبىز بايقاعان ءوز بولمىسى – كوڭىلدەگىنى كوزدەن ۇعار قىراعى, كەڭ. جاقىندا قالامگەرمەن ارنايى اڭگىمەلەسكەن ەدىك.

الىبەك اسقاروۆ, جازۋشى: «تەرەڭ ءبىلىم – كىتاپتا!»

سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»

– سىنشى قۇلبەك ەرگوبەك ءسىزدى «التاي­دىڭ ايتاعالى جىرشىسى» دەپ اتا­عانى ءمالىم. اڭگىمەنىڭ القيسساسىن وقىر­مانعا ەتەنە تانىس ء«ور التاي, مەن قايتەيىن بيىگىڭدى» رومانىنان باستاساق.

– ء«ور التاي...» – العاشىندا «جۇرتتا قالعان جەتى ءۇي» دەگەن اتپەن «جۇلدىز» جۋرنالىندا پوۆەست بولىپ شىققان بولاتىن. كەيىن وعان ۇلكەن تاعى ەكى تاراۋ قوسىلدى. اۋمالى-توكپەلى سول كەزەڭدەگى قوعامدىق قىم-قيعاش قۇبىلىستار جيناق­تالىپ, جاڭا ماتەريالدارمەن تولىق­تىرىلدى. سودان, اراداعى جيىرما بەس جىلدا بۇل رومان قازاق تىلىندە ءارتۇرلى باس­پادان ون مارتە جەكە-جەكە كىتاپ بولىپ باسىلعان ەكەن. وعان قوسا, ورىس تىلىندە ەكى رەت, اعىلشىنشا ءبىر مارتە شىعىپتى. 

وسى رومان جازىلعان كەزدە جارىقتىق التاي ءبۇتىن ەدى. كەڭشار تاراماعان, اۋداندار مەن وبلىستار قوسىلماعان ۋاق... ەلىمىز تاۋەلسىزدىك جاريالاعاننان باستاپ ابايدىڭ 150 جىلدىعىنا دايىندىققا كىرىسكەن كەز. اكادەميك سەيىت قاسقاباسوۆ جوعارى قىزمەتكە اۋىسىپ كەتتى دە, اباي تويىن دايىنداۋ جۇمىستارىن ودان ءارى جۇرگىزۋ ءىسى ماعان تاپسىرىلعان. قازىرگىدەي جارتى جىل, ءبىر جىل قالعاندا ەمەس, 1992 جىلدان باستاپ بۇكىل ەل بولىپ تويعا دايىندالۋىمىزدىڭ ءبىر سىرى – مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ بىلىكتىلىگى دەپ بىلەم. ول كىسى: «ەرتەڭ-اق مەرەيتوي ۋاعى كەلىپ قالادى. ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ەڭ ۇلى مەرەكەسى – وسى اباي تويى دەپ ۇعىڭىزدار! كۇللى جەر ءجۇزىن شاقىرىپ, ابايدى, اباي ارقىلى بۇكىل قازاقتى ولارعا تانىتاتىن بولايىق!» – دەپ, ءبارىمىزدى بۇل شارۋاعا ءۇش جىل بۇرىن جۇمىلدىردى. اباي تو­يىنا قاتىستى كوميسسيا وتىرىسىنىڭ بىرىندە مۇرات اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» ەپوپەياسىن جازۋعا ۇلى جازۋشىعا نە تۇرتكى بولعانى تۋرا­لى اڭگىمەسى ەسىمدە قالىپتى. بۇرىنعى قازاقتىڭ قوي ۇستىندە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان مامىراجاي تىرلىگى, تۇرمەسى جوق ساحارانىڭ ەشبىر ەلگە ۇقسامايتىن بەيمارال تۇرمىسى مەن سالت-ءداستۇرى كەلمەسكە كەتىپ بارا جاتقانىن مۇحتار اۋەزوۆ كوزىمەن كورىپ, كوڭىلىنە تۇيەدى. سوسىن ءوزى كۋا بولعان سول جايماشۋاق ءداۋىردى ماڭگى ەستە قالدىرۋدى ماقسات ەتەدى. «اباي جولى» ەپوپەياسى وسىلايشا ومىرگە كەلگەن ەكەن.

90-جىلداردىڭ باسىندا اۋىل­عا بارعان سايىن كورەتىنىم – ارقانى كەڭگە سالعان مايراعاي دا تايراعاي زامان جوعالىپتى. اعايىننىڭ ءبارى «نارىق» دەپ شاپقىلاپ, مۇرىندارىنا سۋ جەتپەي ءجۇر. «بىرۋاق بوي جازىپ جايلاۋعا قىدىرايىق, كوڭىل اشىپ سىرلاسايىق» دەپ وتىنگەن دوستارىمنىڭ ماعان قارايلاۋعا مۇرشا­لارى جوق. سودان, «بول­ماساڭ دا ۇقساپ باق» دەگەن وي كەلگەن... اۋەزوۆ ءوزىنىڭ تۇڭعيىق تا جۇمباقتى بەيقام زامانىن جازعاندا, ءبىز نەگە جاستىعىمىزدا كۋا بولعان جايساڭ جىلدارىمىزدى جازباسقا دەپ تۇيگەنبىز.

– «قايىرىمدى ءۇمىت ءمۇيىسى نەمەسە جەر شەتىنە ساپار» اتتى شاعىن كىتاپ­شاڭىزدى وقىپ شىعىپ, ەرەكشە اسەر الىپ ەدىم. ساياحاتشىلىق, جيھانكەزدىك, ءتىپتى الپينيستىك قىرى­ڭىز­دان دا حاباردارمىز. وسىن­داي ساپار كەزىندە ەستە قالعان قىزىقتى جاي­لارمەن بولىسسەڭىز؟

– شۇكىر, دەنساۋلىقتىڭ ارقاسىندا ەۋروپانىڭ ءبىراز جەرىن, ازيا مەن افريكانى ارمانسىز ارالاپپىز. سودان تۇيگەنىم, دەگدار مىنەزدى تەكتى پاريج دە ەمەس, كوشەدە قايىقپەن جۇرەتىن ۆەنەتسيا, نەمەسە ساۋلەت ونەرىنىڭ جاۋھار ۇلگىلەرى توپتاسقان فلو­رەنتسيا مەن ۆالەنسيا دا ەمەس, نورۆەگيانىڭ تۇڭعيىق فوردتارى دا, ءتىپتى كوز جاۋىن الا جارقىراعان اق ءمارمار ءتاجماحال دا, ءسياننىڭ تەرراكوتا ارمياسى دا ەمەس – ولاردىڭ ءبارى ادامزات تاريحىنىڭ بەرتىنگى كۋاگەرلەرى. ولاردىڭ ءبارىن ارالادىق, كوردىك, كوزايىم بولدىق. سولاردىڭ ىشىندە مەنى قايران قالدىرعانى – بىزدەن بەس مىڭ جىل بۇرىن سالىنعان مىسىر پيراميدالارى بولدى.

سونداي-اق افريكانىڭ وڭتۇس­تى­گىندەگى قايىرىمدى ءۇمىت مۇيى­سىنە بارعانىمىز دا مىقتاپ ەستە قا­لىپتى. سول جەردە اتلانت پەن تىنىق مۇحيتتارىنىڭ تۇيىسكەن تۇسىن تاماشالادىق. ءبىرى كوك­پەڭ­بەك, ءبىرى جاپ-جاسىل, ەكى سۋ ءبىر-بىرىنە قوسىلمايدى. ارادا سى­زىقتاي سىزىلعان, بۋىرقانعان اپ­پاق كوبىك. عايىپتاي بۇل قۇبىلىس قۇراندا دا جازىلعان ەكەن.

– بىزدە ادەبيەتتىڭ بىرنەشە مەكتەبى بار. ءسىز ءوزىڭىزدى سونىڭ قاي وكىلىمىن دەپ ەسەپتەيسىز؟

– مەن, شىنىن ايتقاندا, كوبىنە تابيعات تۋرالى جازعاندى ۇناتامىن. قادىر مىرزا ءالى اعام بىردە ماعان «سەن پريشۆين سەكىلدى جازاسىڭ» دەپ ايتقان ەدى. سويتسەم ميحايل ءپريشۆيندى مەن بەيباق عۇمىرى وقىماپپىن. ءوزىمدى سۋرەتشىلەر تۋرالى كوپ جازعان پاۋستوۆسكي مەكتە­بىنە جاتقىزار ەدىم. ال جازۋىما كوپ اسەر ەتكەن – گريگوري فەدوسەەۆ دەگەن كىسى. كەزىندە سيحوتە-الين تاۋلارىن, ستانوۆوي سىلەمدەرىن زەرتتەگەن جەركەزبە گەودەزيست. كەيىن جاسى كەلىپ, زەينەتكە شىققان سوڭ تاۋ مەن تاستا, يەن تۇزدە ءجۇرىپ عىلىم ءۇشىن جازعان كۇندەلىكتەرىن جۇيەلەپ, كورگەن-بىلگەنىن قاعازعا تۇسىرگەن. سودان اقىرى تاماشا جازۋشى بولىپ كەتكەن. ماسەلەن, كوپ جازۋشىلار تابيعاتتى سۋرەتتەگەن كەزدە دەمى جەتپەي, ايتارى تاۋ­­سىلىپ تاپىراقتاپ قالاتىنىن بايقاپ ءجۇرمىن. تابيعاتتى جازۋ وڭاي ەمەس. ول ءۇشىن ءوزىڭ اراسىندا ءجۇرىپ, اپتابىنا كۇيىپ, جاڭبىرىنا مالشىنىپ, تابيعات تىلسىمىن بار بولمىسىڭمەن سەزىنۋىڭ كەرەك.

ءبىز جىل سايىن دوستارىمىزبەن توپتاسىپ, كەرۋەندەتىپ-سىرنايلاتىپ التايعا بارامىز. سودان كول جاعاسىنا شاتىر تىگىپ تاستاپ, ءبىر قويىمىزدى سويىپ, بالىعى­مىز­دى اۋلاپ, ءبىراز كۇن تابيعات اياسىندا دەمالۋدى ادەتكە اينالدىرعانبىز. سول كەزدە كۇن ۇياسىنا باتا نەشە ءتۇرلى داۋىس­­تى ەستيسىڭ. الدىمەن سكريپكا تارت­­­قانداي شىلدەلىك شىرىلدايدى. ارتىنشا اۋدەم جەردەن ەلىك اۋپىل­دەيدى, ورمان ىشىنەن بۇعى سىرنايلاتادى, تاۋدىڭ تاز بيى­گىنەن سۋىر اڭقيتتايدى, شىڭ جارتاس­تان بۇركىت شاڭقىلدايدى... تەگى, تابي­عات سيمفونياسى دەگەن وسى شىعار!

قۇدايعا شۇكىر, بىزدە, اسىرەسە وت اۋىز, وراق ءتىلدى مىقتى اقىن جاستارىمىز بارشىلىق. دەسەك تە مەنى ىلعي دا ءبىر نارسە مازالاي بەرەدى... جاستار پروزاسىنىڭ كوبىسى كوركەم تىلدەن, كورىكتى ويدان الىستاپ بارا جاتقان سياقتى. اڭگىمە, پوۆەستەرىن ماقالانىڭ تىلىمەن جازىپ, كوركەمدىك ىزدەنىستەرى جەتپەي جاتادى. ونداي دۇنيە ءدامى جوق, تاتۋى جوق سىلدىر سۋدى ەسكە سالادى.

بۇيتە بەرسەك كيەلى دە كەپيەتتى قازاقتىڭ باي ءتىلىن ازدىرىپ, قۇنارىن جۇتاتىپ, قورداسىن ورتايتىپ, ءدامدى مايەگىنەن ايرىلىپ قالامىز با دەپ قاپالانامىن.

XX عاسىردا لاتىن امەريكا­سىن­دا, جاپونيادا ادەبي دۇمپۋلەر ورىن العانى بەلگىلى. ەندىگى ءدۇمپۋ قاي ەلدە بولادى دەپ بولجار ەدىڭىز؟

– بۇل ءوزى كۇردەلى سۇراق. XIX عاسىردا جەر جۇزىندە فرانتسۋز ادەبيەتىنىڭ اتاعى جەر جاھانعا جايىلىپ, شەنىنە جولاتپاي شارىقتاپ تۇردى. بىراق ول ەيفوريا ۇزاققا بارمادى. الەم ادەبيەتىنىڭ مىنبەرىنە XIX عاسىردىڭ ەكىنشى جارىمىندا ورىس ادەبيەتى جارقىراي شىقتى. ولار حح عاسىر بويى قول جەتكىزگەن سول بيىگىنەن تۇسپەدى. ال ەندى مىناعان قاراڭىز؟ باسقالار بۇل پىكىرىممەن تالاسا جاتار, بىراق مەنىڭ پايىمىمدا – تولستويعا جەتەر ءالى كۇنگە الەمدە جازۋشى جوق. ول پايعامبار تەكتى. تولستويدان كەيىنگى پايدا بولعان ادەبيەتتەگى ازۋلى كلاسسيكتەردىڭ بارشاسى تولستويدىڭ شاكىرتى سەكىلدى. ماركەس, فولكنەر, حەمينگۋەي, لوسا, ابە, استۋرياس, ميسيما, كورتاسار, سيلۆا, مۋراكامي, كارپەنتەر, تاعى كىمدەر بار ەدى... سەن ايتقانداي, بۇلار راسىندا دا ادەبيەتكە ۇلكەن جاڭالىقتار اكەلگەن, ءسويتىپ, زور «دۇمپۋلەر» جاساعان امەريكا مەن جاپونيا قالامگەرلەرى عوي. مەن بۇلاردى دا تولستويدىڭ شەكپەنىنەن شىق­قاندار دەپ بىلەم. تولستويدى وقى­ماي ول ەلدەردە جازۋشى بولعان ەشكىم جوق شىعار. ەۋروپادا بۇگىندە ادەبيەت ازداپ توقىراۋ ۇستىندە ەكەنى بايقالادى. وسىنى ويلاعاندا – ورىستار قانداي باقىتتى حالىق دەپ تاڭعالاسىڭ. ولار الەمدىك وركەنيەتكە ونەردىڭ ءۇش تاعانىنداي ءۇش الىپتى سىيلادى: ادەبيەتتە – تولستوي, كوركەمسۋرەتتە – رەپين, مۋزىكادا – چايكوۆسكي.

ال, ەندى سەنىڭ سۇراعىڭا كەلسەك, ءداستۇرلى كىتاپ ەمەس, ەلەكتروندى تەحنولوگيا قارىشتاپ دامىپ كەتكەن مىنا زاماندا كەزەكتى ء«دۇمپۋ» قاي قۇرىلىقتا, قايسى ەلدە بولاتىنىن اۋزى دۋالى ادەبيەت سىنشىلارى دا بولجاي الماي ءجۇر.

– عايىپتان سيقىرلى قۇس كەلىپ ءبىر ارمانىڭىزدى ورىندار بولسا, نەنى ايتار ەدىڭىز؟

– ومىرىمدە سونشا ءبىر ورىندالماي قالعان نارسە, بارماق شايناتقان وكىنىش بار دەپ ايتا الماس ەدىم. ارمان ەتكەن دۇنيەنىڭ بارشاسى بىرتىندەپ ورىندالعان سياقتى, قىزمەتتىڭ قىزىعىن دا ءبىر كىسىدەي كوردىك. بالا-شاعا دەسەك, ولار دا قۇدايعا شۇكىر, امان-ەسەن, ءوسىپ-ءونىپ جاتىر. بايتاق مىنەز اعالارمەن, باياندى زامانداستارمەن كوپ ارالاستىق. ەندى, مىنە, بۇرىنعىنىڭ ارتى, بۇگىنگىنىڭ قارتى جاسىنا دا جاقىنداپ قالعان ەكەنبىز. مۇمكىن كادىربەك اعام مەن ورالحان, ديداحمەت پەن ساۋىتبەك بولماعاندا, شاشىم جالبىراپ ءتاپ-ءتاۋىر سۋرەتشى بولىپ كەتەر مە ەدىم, كىم بىلگەن؟ ءبىر قىزىعى, جاسىڭدا العان ءبىلىمىڭ, كوزقاراسىڭ ءومىر بويى ساقتالىپ قالادى ەكەن. مەن قارسى الدىمداعى ادامنىڭ تۇرىنە كوز سالسام دا, ورمان-توعاي, تاۋ مەن تاستا جۇرسەم دە اينالاما ىلعي دا سۋرەتشىنىڭ كوزىمەن قارايمىن. كەيدە بايىرعى بازارلى جاستىعىڭ ەسىڭە ءتۇسىپ, سۋرەتشىلىكتى ساعىناتىنىم بار, ەتيۋدنيكتى ارقالاپ, باس اۋعان جاققا قاڭعىپ كەتكىڭ كەلەدى. سۋرەتشى دەمەكشى, ەسىمە تاعى ءبىر جاعداي ءتۇستى. الماتىدا ۇلتتىق كىتاپحانانى باسقارىپ جۇرگەن كەزدە تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان قازاقستان سۋرەتشىلەرىنىڭ ۇلكەن كورمەسى اشىلدى. ونەر مۋزەيىندەگى سول اشىلۋعا بارسام, باياعىدا بىرگە وقىعان مەنىڭ كۋرستاستارىم ءورىپ ءجۇر ەكەن. ءبىرى پاۆلوداردان, ءبىرى شىم­­قالادان, ەندى بىرەۋلەرى اقتوبە مەن اتىراۋدان كەلگەن. كور­مەدەن سوڭ ءبارىمىز جينالىپ, ۋلاپ-شۋلاپ مەيرامحاناعا باردىق. بىرەر ريۋمكە كوتەرىلگەن سوڭ, ءبازبىر كۋرستاستارىم مەنى الدىمەن الىس­تان وراعىتىپ ازىلمەن ءمۇجىدى. سوڭىنان اشىعىنا كەتىپ, سوزبەن مۇيىزدەي باستادى: «سەنى وقىپ ءجۇرمىز, ءبىزدى ساتىپ كەتىپسىڭ, جازۋشى بوپ كەتىپسىڭ. جارايدى, ونىڭا دا كوندىك. بىراق وسى سەن ءبىز تۋرالى, سۋرەتشىلەر جايىندا اۋزىن­ بۋعان وگىزدەي بولعانىڭ نە؟ سۋرەت ونەرىنەن حابارى جوق, بوياۋدىڭ ءيىسىن سەزبەگەن بىرەۋلەر كوپىرتىپ جازىپ جاتادى. ولاردى وقىعان كەزدە كەيدە ءوزىڭ ۇيالاسىڭ. ال سەن سۋرەتشىنىڭ جانىن, ارمان-اڭسارىن تۇسىنەتىن ارىپتەسىمىز ەمەس پە ەدىڭ! نەگە ۇندەمەيسىڭ؟» – دەپ ءتيىستى. شىندىعىندا, ولاردىڭ وكپەسى ورىن­دى ەدى. ديپلومدى كاسىبي مامان مەن سۋرەتشىلەر جايىندا, سول سالاداعى دوس­تارىم تۋرالى ءلام دەپ اۋىز اشپاپپىن عوي. باسىمدى سالبىراتىپ, ومىردەگى ونداي ولقىلىعىمدى كۋرستاستارىمنىڭ الدىن­دا ەرىكسىز مويىندادىم. وسى ءبىر جوسىق­سىز اڭگىمەدەن سوڭ مەن سۋرەتشىنىڭ كوزى­مەن «التايدا التىن كۇز ەدى» دەگەن پوۆەست جازدىم.

– تۇتاس ومىرىڭىزگە اسەر ەتكەن ءبىر وقيعا جونىندە ايتا كەتسەڭىز؟

– جالپى, مەن و باستا جازۋشى بولامىن دەپ ويلاعان جان ەمەسپىن. سۋرەتشىلىك وقۋعا ءتۇسىپ, اراسىندا ەكى جىل اسكەرگە بارىپ, التى جىلدان سوڭ كۇرەكتەي ديپ­لوم العان مەنى سەمەيگە جىبەرەتىن بولدى. ول كەزدە «لەنينشىل جاسقا» بەزەندىرۋ شتريحتارىن, اڭگىمە مەن وچەركتەرگە يلليۋستراتسيالار, سۋرەتتەر سالاتىنمىن. مەنىڭ جالاڭاياق ستۋدەنت ەكەنىمدى بىلەتىن سەيداحمەت بەردىقۇلوۆ قالاماقىنى باس­تىرا قويدىرىپ جىبەرەتىن. وسىلايشا, سۋرەتشىلىكتىڭ ارقاسىندا اقشادان تارىققان كەزىم بولعان جوق. قايتا باسقا ينستيتۋتتاردا وقيتىن دوستارىم مەنەن كەلىپ قارىزعا اقشا الىپ تۇراتىن. بىراق سولاردىڭ قايتارعان كەزى تاعى ەسىمدە جوق. سودان, قىسقاسى, سەمەيگە كەتەتىن بولىپ, سۋرەتتەرىمدى رەداكتسياعا تاپسىرىپ, شىعىپ كەلە جاتسام, سىرتتا كادىربەك سەگىزباەۆ اعام جولىعا كەتكەنى. «نەعىپ ءجۇرسىڭ؟» دەدى, سۋرەتتەر تاپسىرىپ كەلە جاتقانىمدى, وقۋىمدى ءتامامداپ, ديپلوم العانىمدى, سەمەيگە باراتىنىمدى ايتتىم. «جوق, سەن تۇرا تۇر. سەن سەمەيگە بارساڭ, ول جاقتان قاتىن الاسىڭ دا قايتپاي قالاسىڭ. مەنىڭ سوڭىمنان ەر, ءجۇر!» دەدى دە, قولىمنان جەتەكتەپ, ء«بىلىم جانە ەڭبەك» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى قالداربەك نايمانباەۆقا الىپ كىردى. قالەكەڭ سوزگە كەلگەن جوق, جۋرنالدا 37 سوم جارتى ستاۆكالىق ورىن بار ەكەن, سوعان كىرە تۇر», دەدى. سەمەي ساپارى ادىرا قالىپ, سول كۇنى جارىم ستاۆكاعا بۇيرىق شىقتى. وسى جۋرنالدا سۋرەتشى بولىپ باستاپ, كەيىن ادەبي قىزمەتكەر, ءبولىم باستىعى, باس رەداكتوردىڭ ورىنباسارى قىزمەتتەرىن اتقاردىم.

ول زاماندا ورالحاننىڭ ۇيىنە ءجيى بارامىز. ول ۇيدە كوبىندە «ورالحاننىڭ جەتى جەتىمى» اتالعان – كارىباي, كادىربەك, بەكسۇلتان, اقسەلەۋ, سەرىك, قۋانىشباي اعالا­رى­مىزدى كەزدەستىرىپ جۇردىك. ول كىسىلەر جينالىپ كارتا وينايدى. وراعاڭنىڭ قۇدايى كورشىسى, اسقان ءبىلىمپاز اعامىز ساعات اشىمباەۆ تا, تەاتر سىنشىسى اشىربەك سىعاي دا سولاردىڭ ورتاسىندا. كارتا دەگەندەرى سىلتاۋ, وتىرىستارى ىلعي دا وڭەش جىرتقان ايتىس, وزەۋرەگەن پىكىرتالاس, ايتىلاتىنى تەك ادەبيەتتىڭ اڭگىمەسى. اعا­لاردىڭ ءجۇز گرامىن قۇيىپ بەرىپ, تىسكەباسارلارىن دايىن­داپ, قاس­تا­رىندا مەن دە اڭگىمە تىڭداپ وتى­رامىن. بىرتە-بىرتە كوركەم ادە­بيەت­كە, جازۋعا دەگەن ىقىلاسىم ويانا باستادى.

– ورالحان بوكەيدىڭ ءبىز بىلمەيتىن كىسىلىك كەلبەتى جا­يىندا ايتىپ وتسەڭىز.

– ورالحان «اركىمنىڭ ارىپتەس ءوز دوس­تارى, جاقىن ارالاساتىن زامانداستارى بارى زاڭدى. بىراق جەرلەستەر رەتىندە ءبىز دە اندا-ساندا كەزدەسىپ, اۋىل جاڭالىعىمەن ءبولىسىپ, شۇيىركەلەسىپ تۇرۋىمىز كەرەك», – دەيتىن. كەيبىر جازدا وراعاڭمەن التايعا بارىپ, جايلاۋدى بىرگە ارالايتىنبىز. ول جايىنداعى ءبىر جازبامدا: «گوركيدىڭ دانكوسى سەكىلدى, ورالحان اعامىز سوڭىنداعى ىنىلەرىنە تۋعان جەرگە, ەلگە دەگەن الاۋلاعان جۇرەك وتىن تاستاپ كەتتى» – دەپ تولعاعان ەكەنمىن. ول راس ءسوز, وراعاڭ ىلعي دا «قانشالىقتى الىستا جۇرسەڭدەر دە, استە, اۋىلدان كىندىكتەرىڭدى ۇزبەڭدەر» دەپ ايتىپ جۇرەتىن.

بىردە, مامىر تۋا وراعاڭ ەكەۋىمىز ول كىسىنىڭ الدا كەلە جاتقان ەلۋ جىلدىق مەرەيتويىن ەل جاقتا اتاپ ءوتۋ جونىندە اقىل­داسقانىمىز بار. ەلگە اپاراتىن ازاماتتاردىڭ ءتىزىمىن, وتكىزەر ءىس-شارانىڭ جوباسىن جاسادىق, اۋدان باس­شى­لارىمەن حابارلاستىق. ارتىنشا اعامىز اياق استىنان ۇندىستانعا ساپارلاپ كەتتى. بۇل قازاق جۋرناليستەرىنىڭ وسى ءبىر ەرتەگىدەي ەلگە العاشقى ساپارى ەكەن. امال­ قانشا, اعامىز سول ساپارىنىن ورالمادى عوي.

كۇزگە تامان ۇندىستانعا باراتىن رەسمي دەلەگاتسيا جاساقتالىپ, ءمينيسترىمىز التىنبەك سارسەنباەۆ مەنى ءوزىنىڭ ورىن­باسارى رەتىندە سوعان قوسىپتى. «وراعاڭ­نىڭ جۇرگەن جەرىن كورىپ قايت» دەپ امانات ەتكەن. باردىق, ورالحان تۇرعان قوناقۇيدى كوردىك, ءتاجماحال ءمارمار ماۆزولەيىن ارالادىق, اعامىزدىڭ وتىرعان ورىندىعىنا دا بارىپ, سول ورىندىقتىڭ قاسىندا ءبارىمىز سۋرەتكە تۇستىك.

– قازىر نە جازىپ ءجۇرسىز؟

– مەن ءوزىمدى-ءوزىم قايتالاماس ءۇشىن ءاردايىم سەريامەن جازۋدى ۇناتام. بىلتىر «وداعاي وقيعا» اتتى ومىردە بولعان جاعداي مەن فەنتەزي جانرىن ارا­لاس­تىرعان اڭگىمەم «جۇلدىزدا» جارىق كوردى. تابيعات قۇبىلىستارىنىڭ ادام اقىلى ءالى جەتە قويماعان, عىلىم دا ناقتى تۇجىرىم جاساي الماي جاتقان, بىلايشا ايتقاندا سانادان تىس ءبىر قۇدىرەت بارىن سەزەمىن. اڭگىمەلەر تسيكلى وسى توڭىرەكتە ءوربيدى. جازار تاقىرىپتار بار­شىلىق. اماندىق بولسا, ءارى قاراي ونى جالعاي جاتارمىز.

 

 اڭگىمەلەسكەن –

باتىرحان سارسەنحان,

 «Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار