ادام قۇقىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى

2022 جىلى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا وكىلىنە تۇرعىندار 29 ارىز تۇسىرگەن. ال وتكەن جىلى 174 ارىز ءتۇسىپتى, ونىڭ 118-ىنە تۇسىن­دىرمە بەرىلىپ, 56-سى قاناعات­تان­دىرىلعان.

– تۇسكەن ارىزداردىڭ 30-ى قۇقىق قورعاۋ سالاسى قىزمەت­كەر­لە­رىنە, 24-ءى ۋاقىتشا ۇستاۋ يزولياتورى ماماندارىنا, 45-ءى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قىزمەتكەرلەرى مەن 20-سى جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنا قاتىستى, – دەيدى ادام قۇقىق­تارى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ وبلىس بو­يىن­شا وكىلى داۋرەن شارىپباەۆ.

بىلتىر وكىل وبلىستاعى 62 مەكە­مەنى ارالاپ, مەملەكەتتىك ور­گان­دارعا 60 ۇسىنىم بەرگەن. وسى­عان بايلانىستى ءوز مىندەتىنە سال­عىرت قاراعان 104 ادام تارتىپتىك جاۋاپ­كەرشىلىككە, 6 ادام اكىمشىلىك جاۋاپ­كەرشىلىككە تارتىلىپ, مەملەكەت ەسەبىنە 2 218 500 تەڭگە اكىم­شىلىك ايىپپۇل ءوندىرىلدى. قىل­مىس­تىق كودەكستىڭ باپتارىمەن سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋدىڭ بىرىڭعاي تىزىلىمىندە 6 قىلمىستىق ءىس تىركەلدى.

وتكەن جىلى شەشىمىن تاپقان ءىستىڭ ءبىرى وبلىستىق ءبىلىم باسقار­ما­سىنىڭ «جاس جەتكىنشەكتەردى الەۋمەتتىك بەيىمدەۋ ورتالىعى» كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك مەكەمە­سىنە قاتىستى. مۇنداعى تاربيە­لەنۋشىلەرگە 2017 جىلى تاماق, كيىم مەن جولعا جۇمساۋ ءۇشىن كۇنىنە 1 104 تەڭگە بەلگىلەنىپ, ايىنا 33 مىڭ تەڭگە تولەنگەن. بىراق كەيىنگى 6 جىل ىشىندە ورتالىق قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايلىعى مەن مەكەمە بيۋدجەتى ەسەلەپ وسسە دە, بالالارعا بەرىلەتىن سوما سول كۇيىندە قالىپ قويعان. كامەلەت جاسىنا تولماعان ءبىر تاربيەلەنۋشىنىڭ ءبىراز جىلدان بەرى تالما اۋرۋىنان ازاپ شەكسە دە مۇگەدەكتىگىن انىقتايتىن انىقتاماسى جوقتىعى بەلگىلى بولدى. بەرىلگەن ۇسىنىم ناتيجەسىندە تاربيەلەنۋشىلەرگە بەرىلەتىن سوما كولەمى 56 141 تەڭگەگە ارتتى.

– وسىعان بايلانىستى­ مەكە­مە­نىڭ 7 قىزمەتكەرى تار­تىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. تالما اۋرۋىنا ۇشىراعان جەتكىنشەككە 3-توپ مۇگەدەكتىگى بەلگىلەنىپ, مەملەكەتتەن جاردەماقى الاتىن بولدى. سونداعى بار جۇمىس – ەمحانا دارىگەرىنەن انىقتاما الىپ, كوميسسياعا ۇسىنۋ. وسى شارۋانى نەشە جىل سوزبالاڭعا سالىپ كەلگەن ورتالىق باسشىلارىنىڭ نە ويلاعانى بەلگىسىز, – دەيدى داۋرەن ساقتاپبەرگەن ۇلى.

ء«جالاڭتوس ءباھادۇر اتىنداعى وليمپيادالىق رەزەرۆتىڭ وبلىستىق مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ينتەر­نات-كوللەدجى» كوم­مۋنالدىق مەم­لە­كەتتىك مەكەمە­سىن­دەگى بالا­لاردىڭ قۇقىقتارىن ساقتاۋ تۇر­عىسىنان اتقارىلىپ جاتقان جۇ­مىستارمەن تانىسۋ بارىسىندا سپورتشى شاكىرتتەردىڭ 2017 جىلدان بەرى وقۋلىقپەن قامتاماسىز ەتىلمەگەنى انىقتالدى. مەكتەپ اسحاناسى اپاتتىق جاعدايعا جەتىپ, وقۋشى ءومىرى مەن ساۋلىعىنا قاۋىپ توندىرەتىنى بەلگىلى بولعان.

وكىلەتتى ورگان وسىعان بايلانىستى اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرىپ, سوت شەشىمىمەن اسحانا جۇمىسى 3 ايعا توقتاتىلدى. ال اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق جايلى حاتتاماعا سايكەس مەكەمەگە 1 069 500 تەڭگە ايىپپۇل سالىن­دى. ءبىر تاڭعالارلىعى – بولا­شاق وليمپيادا چەمپيوندارىن ازىر­لەيتىن مەكتەپتىڭ وسىنداي مۇش­كىل جاعدايىنا وسىعان دەيىن ەش­كىم­نىڭ دە باس اۋىرتپاعانى. وكىل ۇسى­نىمىنا سايكەس مەكەمە­نىڭ 5 قىز­مەت­كەرى تارتىپتىك جاۋاپ­كەر­شىلىككە تار­تىلىپ, بالالار وقۋ­لىق­پەن قام­تا­ماسىز ەتىلدى.

قازالى اۋدانىنداعى ارناۋ­لى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنداعى ولقىلىق تا ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ وبلىس بويىنشا وكىلىنىڭ ارالاسۋىمەن وڭىنان شەشىلدى. ورتالىقتى ارالاۋ كەزىندە ءبىر قىزمەت الۋ­شى­نىڭ ەركىنەن تىس كارتسەرلىك رەجىم جاعدايىندا ۇستالعانى انىق­تالىپتى. ارناۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ ستاندارتىنىڭ ساق­تال­ماۋىنا بايلانىستى بەرىلگەن ۇسىنىم نەگىزىندە مەكەمە ديرەك­تو­رىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى قىز­مە­تى­نەن بوساتىلىپ, ەڭبەك دەمالىسىن­دا­ جۇرگەن باسشىسىنا ايىپپۇل سا­لىندى.

ادام قۇقىقتارىنىڭ جالپىعا ورتاق دەكلاراتسياسىندا ءار ادام­نىڭ تاماق, كيىم, باسپانا مەن مەدي­تسينالىق كۇتىمدى قامتيتىن ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنە قۇقىلى ەكەن­دىگى كورسەتىلگەن. ال وسى ورتاق تالاپ­تىڭ ورىندالۋىنا كەلگەندە كۇمىل­جى­­تەتىن كورىنىس كوپتىگىن مويىنداۋى­مىز كەرەك.

– ءبىز جەتىم بالالار مەن مۇگە­دەك­تەردىڭ, سوتتالعانداردىڭ ورتاسىندا ءجيى بولامىز, – دەيدى وكىل. – سوتتالعاندار ءوز قۇقىعىن كەيبىر زاڭگەرلەردەن جاقسى بىلە­دى. ءارى قازىر اباقتىلارعا بەينەكامەرالار قويىلعاندىقتان, ولارعا قارسى قۇقىق بۇزۋشىلىق ايتارلىقتاي ازايدى. ال جەتىمدەر مەن مۇگەدەكتەردىڭ جاعدايى الاڭ­دا­تارلىق جاعدايدا. مىسالى, وبلىس­تىق جۇيكە اۋرۋ­لارى اۋرۋ­حانا­سىن­داعى 235 ناۋقاس تۇستىك استا بەكى­تىلگەن نورمامەن 11 كيلو 800 گرامم ەت جەۋ كەرەك بولسا, ناقتى 2 كيلو 340 گرامم جۇمسالعانىن انىق­تادىق. ناركولوگيا ورتالى­عىن­داعى 116 ادامعا كەشكى اسقا 8 كيلو 700 گرامم ەتتىڭ ورنىنا 2 كيلو 840 گرامم بەرىلگەن.

ساناتوريالىق مەكتەپ-ينتەرناتتا, ارناۋلى مەكتەپتەردە وقيتىن بالالاردىڭ جاي-كۇيى دە وسىعان ۇقساس. باسقانى بىلاي قويعاندا, وسىنداي ارناۋلى ءۇش مەكتەپ-ينتەرناتتاعى 500 بالا ءبىر كۇندە مونشاعا ءتۇسىپ شىقتى دەگەنگە ادام سەنە مە؟! وكىل بەرگەن ۇسىنىمعا جاۋاپ قايتارعان مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارى كىنالىلەردىڭ ءبارى جازاسىز قالماعانىن جازادى. بىراق ودان جاعدايدىڭ جاقسارىپ كەتە قويماعانى تاعى بەلگىلى.

مەملەكەت باسشىسى ۇلىتاۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ ءى وتى­رى­­سىندا جاڭا, ادىلەتتى قازاق­ستان­نىڭ ءبىر كۇندە نەمەسە ءبىر جىلدا قۇرىلمايتىنىن, ونىڭ بۇكىل قوعامدى وزگەرتەتىن كۇردەلى ءارى ۇزاق ۇدەرىس ەكەندىگىن ايتقان بولا­تىن. جاڭا بەلەسكە اياق باسقان مەم­لەكەت ءۇشىن ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ ماڭىزى زور. ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ وبلىس بو­يىنشا وكىلىنىڭ ارالاسۋىمەن وبلىس ورتالىقتارىنداعى بىرقاتار بالاباقشا مەن «قايسار» فۋتبول كلۋبى ۇجىمى جالاقىلارىنا قول جەتكىزدى. جۇمىسىنان زاڭسىز شىعارىلعاندار كاسىبىنە قايتا ورالدى, قۇقىق قورعاۋشىلاردىڭ زاڭسىز ارەكەتىنەن زارداپ شەك­كەندەردىڭ ماسەلەسى شەشىمىن تاپتى. ءتىپتى ءبىر سەرىكتەستىك وتكىزگەن جالعان اكتسياسىندا ەداۋىر قار­جى­سىنان قاعىلعانىنان بولەك, الاياقتار اتىنان نەسيە راسىمدەگەن زەينەتكەر ماسەلەسى دە وسى وكىلدىك قىزمەتكەرلەرىنىڭ ارالاسۋىمەن وڭىنان شەشىلدى.

وتكەن جىلى قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك كو­دەكس­­تەرگە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ, بىل­­تىرعى 1 شىلدەدەن باس­تاپ پولي­تسيادا تۇرمىستىق قۇقىق بۇزۋ­شى­لىق­تاردى تىركەۋ ءوتىنىش بەرۋ سيپاتىنان انىقتاۋ سيپاتىنا كوشىرىلدى.

– وسى كۇنى ءاربىر فاكتىگە قا­تىس­تى اكىمشىلىك ءىس قوزعالادى. سوڭ­عى­ قۇ­قىقتىق باعالاۋدى سوت بەرەدى. بۇل رەتتە قۇقىق بۇزۋشىنىڭ سوتتا ءبىر رەت قانا تاتۋلاسۋعا قۇقىعى بار. وبلىستا جاڭا زاڭناما اياسىندا وتكەن جىلدىڭ ەكىنشى جار­تى­­جىلدىعىندا تۇرمىستىق جان­جال­­دار باعىتىندا 2 264 ءوتىنىش قارال­دى. اكىمشىلىك قاماۋعا الىن­عان ادامداردىڭ سانى 2 ەسەگە ارت­تى. مىسالى, 2022 جىلى 200 ادام بولسا, 2023 جىلى 400-گە جەتتى, – دەيدى وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى جەرگىلىكتى پولي­تسيا­ قىزمەتى باسقارماسىنىڭ اعا ينس­پەك­تورى, پوليتسيا مايورى سۆەتلانا باي­ما­عامبەتوۆا.

پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ دە­رە­گىنشە, زورلىق-زومبىلىققا ۇشى­­­راعان وتباسىلارمەن پروفي­لاك­­­تيكالىق جۇمىسى جاندانا­ تۇسكەن. جابىرلەنۋشىلەردىڭ قاۋىپ­سىز­دىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماق­ساتىندا بىلتىر 1 863 قورعاۋ نۇسقاماسى شى­عا­رىلىپ, قۇقىق بۇزۋشىنىڭ مىنەز-قۇلقىنا 290 ەرەكشە تالاپ بەلگىلەنىپتى. بۇلارعا پوليتسيا باقىلاۋى كۇشەي­تى­لەدى. شەك­تەۋلەردى بۇزعان 190 فاكتى انىق­­تا­لىپ, اقبتك 461, 669-باپتارىمەن بارلىعى اكىمشىلىك جاۋاپقا تار­تىل­عان.

قابىلدانعان شارالاردىڭ ناتي­­جەسىندە قوعامدا قۇقىق بۇزۋ­­شىلىقتارعا توزبەۋشىلىك قاعي­دا­تى قالىپتاسقانى بايقالادى. ۋچاس­كەلىك ينسپەكتورلار ايەلدەردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ توبىمەن بىرلەسىپ 2 مىڭنان اسا وتباسىن ارالاعان. تەكسەرۋ كەزىندە مەملەكەتتىڭ كومەگىنە مۇقتاج 50 شاقتى شاڭىراق انىقتالىپ, بۇل مالىمەتتەر مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارعا جىبەرىلدى.

باياندى ىسكە اينالعان بۇل باستامالار قوعامدا اتا زاڭ ۇستەمدىگىن قالىپتاستىرۋعا ارنالعان قا­دام­­نىڭ لايىقتى جۇزەگە اسىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى.

قىزىلوردا