"استانا" تەلەارناسىنىڭ جازۋىنشا, ولار ساسىق سۋدىڭ ۇستىندە وتىرعانىن ايتىپ تالاي مارتە شاعىمدانعان. مۇندا كارىز جۇيەسى مۇلدەم جوق. جەر استى سۋى كوتەرىلىپ, اۋلا تۇگىلى, ەدەننىڭ استىنا تىرەلىپ تۇر.
- جەر بەرىلگەندە بۇكىل ينفراقۇرىلىممەن بىرگە سۆەت, سۋ, گاز, تەلەفون ءبارىن قوستى عوي. جول قوسۋ كەرەك دا. ادامعا ءومىر سۇرۋگە جاعداي جاساۋ كەرەك. سولاي ما؟ سۋدىڭ كىرىسىن جاسادى, نەگە حالىق شىعىسىن 2030 جىلعا دەيىن كۇتۋ كەرەك؟ حالىق ءوز كۇشىمەن مىنا سۋدى تۇسىرە المايدى عوي. قانشا تارتىرسا دا ءبىزدىڭ ءالىمىز كەلمەيدى. سوندىقتان چس جاريالاۋدى تالاپ ەتىپ تاعى شىقتىق, – دەيدى قالا تۇرعىنى ايگۇل دوسقاليەۆا.
جەراستى سۋىنىڭ كوتەرىلۋىنە تۇرعىن ۇيلەر اۋلاسىنداعى ءتۇبى تەسىك سەپتيكتەر دە اسەر ەتىپ تۇر. كارىز جۇيەسى بولماعان سوڭ تۇرعىندار سونداي ايلاعا بارعان. ماماندار بۇگىندە قاۋىپ تونگەن اۋماقتىڭ كولەمى 21 گەكتاردان اسقانىن ايتادى. وندا 200-دەن استام جەر تەلىمى بار. قالا بيلىگى ماماندارمەن اقىلداسىپ, تاجىريبە رەتىندە 4 مەترلىك تەرەڭدىككە سۇزگى ورناتقان. بۇل قۇرىلعى تاۋلىگىنە 100 تونناداي جەراستى سۋىن شىعارىپ جاتىر.
- ۋاقىتشا بولسا دا بۇل جۇمىستى شۇعىل تۇردە جاساپ جاتىرمىز. ءارى قاراي بىزدە بۇگىنگى كۇنى جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما جاساقتالۋدا. كارىز جۇيەلەرىن جۇرگىزۋ بۇيىرسا, ماۋسىم-شىلدە ايىندا مەمەلەكەتتىك ساراپتامادان شىعۋ كۇتىلۋدە. مەردىگەرلەر اياقتالعاننان كەيىن. سودان كەيىن سول جۇمىستار اقشا ءبولىنىپ باستالاتىن بولادى, – دەدى قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەربولات وماروۆ.
شەنەۋنىكتەردىڭ ءوزى بۇل جوباعا قانشا قارجى كەتەتىنىن ءدوپ باسىپ ايتا الماي وتىر. ناتيجەسىنە دە سەنىمسىز. ال گيدروگەولوگتار كارىزبەن بىرگە درەناج جۇيەسى ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەمەيىنشە, ماسەلەنى شەشۋ مۇمكىن ەمەستىگىن ايتادى.
- درەناج جۇيەسىن سالمادىق دەدىك. تۇرعىندار نە ىستەيدى؟ ولار سەپتيكتى درەناج قۇدىعى قىلىپ, سۋدىڭ دەڭگەيىن ءتۇسىرۋ ءۇشىن سونىڭ سۋىن اپارىپ, كاناليزاتسياعا قوسىپ. اناۋ اششى سۋ. ياعني, سۋ تازارتۋ قوندىرعىسىنا قويعان ءبىر ماقساتىمىز ورىندالمايدى, – دەيدى گيدروگەولوگ ەدىگە سابۋروۆ.
