باسىلىم • 30 قاڭتار, 2024

قالامگەر قارىمى

241 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

لەۆ تولستوي اتىن­داعى وبلىستىق كىتاپحانادا بەل­گىلى اقىن, ءسوز زەر­گەرى اقىلبەك شاياح­مەتتىڭ ءتورت بىر­دەي كىتابىنىڭ تۇ­ساۋى كەسىلدى. ءىس-شا­راعا ءوڭىر زيالى­لارى, وبلىستىق اكىم­دىكتىڭ وكىلدەرى, ستۋ­دەنت جاستار مەن مەك­تەپ وقۋشىلارى قاتىستى.

قالامگەر قارىمى

كەش بارىسىندا قالامگەر شى­عارماشىلىعىنىڭ كوپ قىرلى­لى­عىمەن ەرەكشەلەنەتىنى, اقىن­نىڭ پوەزياسىن ايتپاعاندا, توبىل تو­پى­راعىنان شىققان ءبىرتۋار تۇل­عالاردىڭ كوركەم بەينەسىن سوم­داعان, بۇگىنگى قوعامداعى قۇبى­لىستاردى, ادام ساناسىندا بولىپ جاتقان وزگەرىستەردى, تىر­شى­لىك تىنىسىن ارقاۋ ەتكەن درا­ماتۋرگيالىق شىعارمالارى مەن ءوڭىر تاريحىن زەردەلەگەن عىلىمي-تانىمدىق كوسەمسوزدەرى, تۇلعاتانۋ سالاسىنداعى كوپتەگەن ەڭبەكتىڭ رۋحانيات كەڭىستىگىنەن وزىندىك ورىن الاتىنى ايتىلدى.

ماسەلەن, كەش قوناقتارىنا تۇڭ­عىش تانىستىرىلعان «جىتىقارا» كىتابى اقىننىڭ كىندىك قانى تامعان جىتىقارا ءوڭىرىنىڭ كوپشىلىك بىلمەي جاتقان بەيمالىم تاريحى, تانىمال تۇلعالارى, ەل ءۇشىن ەڭبەك ەتكەن ەلەۋلى ازاماتتارى, تابيعي ەرەكشەلىگى مەن جەراستى بايلىعى تۋرالى قۇندى مالىمەتتەرگە تولى.

«جىتىقارا رەسەيدىڭ شەكاراسىندا ورنالاسقان. ارعى بەتتە ورىنبور وبلىسىنىڭ برەدى, ادام اۋداندارى جاتىر. سول ارادا كەزىندە اقجان ماشاني جاز­عان تابيعاتتىڭ كەرەمەت كورىنى­سى, ۇلكەن جادىگەر تۇيەتاس جاتىر. بۇل تۇيەتاستى كوپ ادام كورگەن جوق. تابيعاتتىڭ جاراتقان ءبىر جا­راتىلىسى, باۋىرىنان بۇلاق اعىپ جاتىر. سول ءبىزدىڭ كوزىمىزگە شەكارانى كۇزەتىپ جاتقان ۇلكەن قارا بۋرا سياقتى بولىپ كورىنەتىن. كەزىندە ەكى بىردەي وركەشى بولعان ەكەن, كەن ىزدەگەن گەولوگتەر استىنا جارىلعىش زات قويىپ, قوپارىپ تاستاعان. جىتىقارا وڭىرىندە وسى سياقتى تابيعاتتىڭ عاجايىپ تۋىندىلارى از ەمەس. ونىڭ سىرتىندا جىتىقارادان ون اكادەميك, بەس-التى قالامگەر, كوپتەگەن قايراتكەر, ەڭبەك ادامدارى شىققان. بىراق ولاردىڭ ەسىمدەرىن ەشكىم بىلە بەرمەيدى. ويتكەنى ىزدەۋشىسى جوق. ايتاتىن ادامدارى جوق. مەن سول جوقتىڭ ورنىن تولتىرۋعا تىرىس­تىم», دەيدى اۆتور جاڭا كىتاپ تۋرالى.

اقىلبەك شاياحمەتتىڭ «كو­لەڭ­كە» اتتى جيناعىنا ءار جىلدارى جا­زىلعان 12 پەساسى ەنگەن. «مەن ءوزىمدى كەرەمەت ءبىر درا­ما­تۋرگ­پىن دەپ ەسەپتەمەيمىن. بىراق 5-6 درامام تالدىقورعانداعى بەكەن ريموۆا اتىنداعى تەاتردا, ورالدا, شىم­كەنتتە, قوستاناي­دىڭ قازاق جانە ورىس تەاترلارىندا ساح­نا­لان­­دى», دەيدى اۆتور. اقىلبەك شاياح­­مەتتىڭ «ىبىرايدىڭ وسيەتى» ات­تى درامالىق تۋىندىسى «التىن قالام» جۇلدەسىنە يە بولعان.

ال ء«ۇمىتىم ۇزىلمەسىن, سەنىمگە سەلكەۋ تۇسپەسىن, ارمانىم الاسارماسىن دەگەن نيەتپەن جازىلعان ء«ۇمىت. سەنىم. ارمان» جيناعىنا اقىننىڭ سوڭعى بەس-التى جىل ىشىن­دە جازىلعان ولەڭدەرى مەن پوەمالارى توپتاستىرىلعان.

قالامگەردىڭ ء«سوز جازدىم قا­لام الىپ» دەگەن كىتابىنا ەل اۋزى­نان جينالعان ماتەريالدار, توبىل وڭىرىندە ءومىر سۇرگەن, بىراق وسى ۋاقىتقا دەيىن ەسىمدەرى بەل­گىسىز بولىپ كەلگەن ءدىندار ءداۋىر ادەبيەتى وكىلدەرىنىڭ اراپ ارپى­نەن كريلليتساعا اۋدارىلعان شىعار­مالارى, عازالدارى مەن نازىمدارى, ءدىني داستاندارى, ايتىستارى ەنىپ وتىر.

كەش بارىسىندا كىتاپحانا جا­نىنداعى «اق قاۋىرسىن» كلۋ­بى­نىڭ مۇشەلەرى اۆتوردىڭ «قاش­قىن» پەساسىنىڭ ءبىر ۇزىگىن ساحنالاپ, ولەڭدەرىن جاتقا وقىدى.

اقىلبەك شاياحمەتتىڭ وسى ۋاقىتقا دەيىن جازعان دۇنيەلەرى 80-گە تارتا كىتاپقا جۇك بولادى. اقىننىڭ تىرناقالدى جيناعى 1977 جىلى جارىققا شىققان. كەش بارىسىندا قالامگەر شى­عار­ماشىلىعىنىڭ حرونولوگيا­سىن, تاقىرىپتىق, جانرلىق ەرەك­شەلىگىنەن ماعلۇمات بەرەتىن ۇلكەن كىتاپ كورمەسى اشىلدى.

 

قوستاناي وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار