توزعان تەحنيكا جۇمىستى تۇرالاتادى

ال قازىر شە؟ تىلشىلىك ساپارمەن اۋىل شارۋاشىلىعى جۇ­مىستارىن كورەمىز. ءدان سەبۋ كەزىنەن وراق تۇسكەنگە دەيىنگى شارۋالاردىڭ تىنىس-تىر­شىلى­گىنەن حابار بەرەمىز. كەيبىر جەكە شارۋاشىلىقتاردىڭ ەگىس دالاسىندا بولامىز. سوندا كو­رە­تى­نىمىز, ىلعي جاڭا تەحني­كا. گەر­مانيالىق «Class» مار­كىلى كومباين مەن تراكتور, كانادالىق «مacDon» دەپ اتالاتىن جاتكا. ءشوپ باساتىن تەحنيكاسى, جەر جىرتار سوقاسىنا دەيىن زاماناۋي. تراكتور اتاۋلى دا تۇگەل وزگەرگەن. شەتەلدىك دۇنيە بولعان سوڭ, شيىرشىق اتىپ شي­راق كورىنەتىن. دەمەك جاع­دايىمىز بۇرىنعىدان الدە­قايدا جاق­سىراق...

راس, كەيىنگى جىلدارى وسى اسى­راۋشى سالانى دامىتۋعا ەرەك­شە كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. اگرار­­لىق سەكتوردىڭ قاي باعىتى بولسىن وزگەرىس كوپ. سونىڭ ءبىرى – وسى اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينالارىن جاڭارتۋ ماسەلەسى. مىسالى, 2017 جىلى ەلدە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى پاركىن جاڭارتۋ دەڭگەيى 1,9% بولسا, بىلتىر بۇل كورسەتكىش 2 ەسەگە ارتىپ, 4,4%-دى قۇراعان. ال سالالىق مينيسترلىك بەرگەن ما­لىمەتكە سۇيەنسەك, وتكەن جىلى رەسپۋبليكا بويىنشا اۋىل شا­رۋا­شىلىعى سالاسىندا 149 مىڭ 800 تراكتور, 38 مىڭ كومباين, 4 900 ەگىس كەشەنى جانە 76 مىڭ 300 تۇقىمسەپكىش, سونداي-اق 219 مىڭ ءارتۇرلى توپىراق وڭ­دەۋ قۇرالى تىركەلگەن.

ينفوگرافيكانى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل, «EQ»

– شىلىڭگىر ىستىقتا دالا ديقاندارى كۇرىشىن باپتاپ, ودان جوعارى ءونىم الۋدى نيەت ەتەتىنى انىق. ال مەجەلەگەن ماقساتتان شىعۋ ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, شارۋاشىلىق تەحنيكاسى جاقسى بولۋى كەرەك. ءبىز ەكى جىل بۇرىن جاڭا ماركاداعى «Class Lexion 750» كومباينىنىڭ ەكەۋىن, «Class Axion 820» تراكتورىنىڭ ۇشەۋىن الدىق. فەرمەرلىك ءۇش سوقا, ءبىر ديسكىلى تىرما, ەكى جەر تەگىستەگىش لازەرلىك تىرما جانە بۇعان قوسىمشا جاڭا تۇرىك تەحنولوگياسىمەن دايىندالعان ەكى تۇقىم سەپكىش الىپ وتىرمىز. بۇل – ءبىزدىڭ ءونىمدى ارتتىرىپ, ساپاسىن جوعارىلاتۋعا كوپ كومەگى بولارى ءسوزسىز, – دەيدى بىزبەن تىلدەسكەن قىزىلوردا وبلىسىنداعى «شاعان جەر» جشس توراعاسى جەڭىسبەك سىزدىقوۆ.

توراعانىڭ ايتۋىنشا, شارۋالار ءۇشىن تەحنيكالىق بازا اسا ماڭىزدى. ەگىندى توكپەي-شاشپاي جيناپ, ودان مول ءونىم الۋدا ونىڭ اتقارار ءرولى ەرەكشە. ايتالىق, بىلتىر ناۋقان باستالار تۇستا سەرىكتەستىكتىڭ بازاسى تاعى كەڭەيىپ, جاڭا تەحنيكالار الىنىپتى. اتاپ ايتساق, التى «Class Axion 820», ءۇش «Zoomlion 1604», ءۇش «Zoomlion 904» ماركالى تراكتور, «Case 4099» ماركالى كومباين, جاڭا تۇرىك سوقاسى, ەكى «Class Lexion 750» ماركالى كومباين, ءۇش لازەرلىك جوسپارلاۋشى مەن «Zoomlion 160» ماركالى بۋلدوزەر-ەكسكاۆاتور تيەگىش جانە تەلەسكوپتىق جۇك تيەگىشى ەگىنشى اعايىننىڭ جۇگىن جەڭىلدەتىپ تۇر. بۇعان قوسىمشا 4,5 مەترلىك ديسكىلى تىرما جانە «MacDon» ماركالى وزدىگىنەن ءجۇرىپ ءشوپ وراتىن ماشينا شارۋاشىلىقتىڭ بار جۇمىسىن اتقارىپ جاتىر.

بىراق ءالى دە ورنىن تولتىرار ولقىلىق كوپ بىزدە. كەيبىر شارۋاشىلىق ءوز جاعدايىنا قاراي كەم-كەتىگىن ەندى تۇگەلدەۋدە. راسىمەن, بيىل العان ءونىمنىڭ بار قارجىسىن جاڭا تەحنيكاعا جۇمساسا, كەلەر جىلعى ەگىن دايىندىعىن قايتپەك؟ قاراماعىنداعى ديقاندار شە؟ ولارعا تولەنەتىن جالاقى دا بار ەمەس پە؟!

دەسەك تە ءبارىبىر وسى سالاداعى كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي تۇرعان ماسەلە – ماشينا-تراكتور پاركىن جاڭالاۋ. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بىل­تى­رعى جولداۋىندا: «ماشينا-تراك­تور پاركىنىڭ ابدەن ەسكىرىپ, توزۋى كۇردەلى ماسەلەگە اينالدى. قازىر اۋىل شارۋا­شى­لىعى تەحنيكاسىنىڭ 80 پايىزى توزىپ تۇر. سوندىقتان جىل سايىن ونىڭ 8-10 پايىزىن جاڭارتىپ وتىرۋ قاجەت. بۇل رەتتە ەلىمىزدەگى تەحنيكا وندىرۋشىلەر مەن شارۋالاردىڭ دا مۇددەسىن ەسكەرگەن ابزال», دەگەن ەدى.

ال جالپى بۇعان دەيىن دە ۇكىمەت تاراپىنان قولداۋ جوق ەمەس ەدى. وزىمىزدەگى مەملەكەتتىك قولداۋ رەسۋرستارىن پايدالانا وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى تا­ۋارلارىن وندىرۋشىلەر ءۇشىن ساپالى جانە زاماناۋي تەحنيكالارعا قولجەتىمدىلىك ارتىپ كەلەدى. مىسالى, 2018 جىلدان باستاپ اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ساتىپ الۋعا بەرىلەتىن كرەديتتەر بو­يىنشا سىياقى مولشەرلەمەسىن سۋبسيديالاۋ (10 پايىزعا دەيىن) باعدارلاماسى قايتا جانداندى. سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ اقپا­را­تىنا سايكەس, 2027 جىلعا قاراي 10 مىڭعا دەيىن وتاندىق تراكتور جانە وزگە دە تەحنيكا ساتىپ الۋ جوسپارلانعان ەدى. بۇل – ءوزىمىزدىڭ ماشينا جاساۋشىلارعا دا ۇلكەن كومەك.

وتاندىق دەمەكشى, بۇگىندە قازاق­ستاندا ءتۇرلى ماركاداعى تراكتور مەن كومباين قۇراستىراتىن 8 ءىرى كاسىپ­ورىن جۇمىس ىستەيدى. بۇلار – «اگرو­ماش­حولدينگ KZ» اق, «قايك» جشس, «سەماز» جشس, «KAZROST Engineering Ltd.», «قوستاناي تراكتور زاۋىتى» جشس, «متز-قازاقستان ماشينا جاساۋ زاۋىتى» جشس, «Kaz Kioti» جشس جانە «ست ەسەمبلي» جشس. قازىر جەرگىلىكتى فەرمەرلەر وسى وتاندىق وندىرۋشىلەردەن وزىنە ۇنامدى مودەلدەرگە قولما-قول قارجى نەمەسە ليزينگ ارقىلى قول جەتكىزىپ ءجۇر.

مىسالى, وسى باعىتتا جۇمىس ىستەپ جاتقان «قوستاناي تراكتور زاۋىتى» بازاسىن ايتۋعا بولادى. كاسىپورىننىڭ قۋاتى – جىلىنا 700 تراكتور. جوبا قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ونەركاسىپتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە جۇزەگە اسقان. قوستاناي قالاسىنىڭ يندۋستريالدىق ايماعىندا «پەتەربۋرگ تراكتور زاۋىتى» اق-مەن ىنتىماقتاستىق نەگىزىندە باستالىپ, قوس تاراپتىڭ ءونىمى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا قولداۋ تاپتى.

«كيروۆەتس» ماركالى قۋاتتى تەحني­كا­نىڭ تاريحى دا تىم ارىدە. ءبىزدىڭ شارۋالار ءۇشىن مىقتى ءارى ءتوزىمدى تراكتور سانالاتىن بۇل 1924 جىلدان بەرى شىعادى. ال 2014 جىلدان باستاپ جاڭارتىلعان نۇسقاسى پايدالانۋعا بەرىلدى.

مۇنان بولەك, رەسەيلىك جانە بەلارۋس مەملەكەتىنىڭ تراكتورلارى سۇرانىسقا يە. ءبىزدىڭ شارۋالاردىڭ دا كوپتەپ پايدالانىپ وتىرعانى – وسىلار. سونداي-اق قازىرگى اگروقۇرىلىمداردا اقش, گەرمانيا, كانادا, تۇركيا, شۆەتسيا سەكىلدى شەتەلدەردەن ءتۇرلى اۋىل شارۋاشىلىعى جاب­دىق­تارى مەن قۇرىلعىلارىن جەتكى­زەتىن كومپانيالار دا كوبەيگەن. جوعارىدا ايت­قانداي, شەتەلدىك كومباين مەن جات­كالاردىڭ ءتۇر-ءتۇرى ەلگە جەتىپ جاتىر.

قورىتا ايتساق, ەسكى تەحنيكانى شۇ­­قىلاي-شۇقىلاي شارشاعان شارۋا­شى­­لىقتىڭ استىق وندىرۋدە, نە مال ازى­عىن دايىنداۋدا كوپ كەدەرگىگە ۇشى­رايتىنى انىق. توزىعى جەتكەن تەح­نيكا جۇمىستى تۇرالاتادى. بۇل – انىق. ناۋرىز بەن قاراشانىڭ سوڭىنا دەيىن دالا باسىنداعى شارۋانىڭ كولىگى جاپ-جاڭا بولسا عانا جانى جادىراڭقى. جۇمىسى دا جۇيەلى. كەلەسى بۇعان «سۋ تاپشىلىعى بولماسا» دەگەن تىلەكتى دە قوسامىز. اسىرەسە وڭتۇستىك وڭىرلەردە. سول ءۇشىن وسىنداي كەرى كەتكەن دۇنيەنى قالىپقا كەلتىرىپ, بيىلعى جۇمىستار الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابار دەگەن سەنىم بار. ايتپەسە, ەسكى تەحنيكانىڭ ەستى جيعىزبايتىندىعى – باسى اشىق نارسە.