دەرەككە سەنسەك, 2023 جىلى وبلىس بويىنشا جالپى قۇنى 75 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 13 جاڭا ءوندىرىس وشاعى ىسكە قوسىلىپتى. سالىستىرىپ قاراساق, 2024 جىلى اتقارىلاتىن جۇمىس اۋقىمى بىلتىرعىعا قاراعاندا ەكى ەسە جوعارى ەكەن. ناقتىراق ايتار بولساق, وسى جىلى 180 ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجاتتى قۇرايتىن 28 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. تۇسىنە بىلگەنگە بۇل, ارينە, از شارۋا ەمەس.
ءوڭىر باسشىسىنىڭ سوزىنە سەنسەك, الداعى ۋاقىتتا جالپى سوماسى 2,3 تريلليون تەڭگەنى قۇرايتىن 69 جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ قام-قارەكەتى جاسالىپ جاتىر. ناتيجەسىندە, 5,5 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلاتىن كورىنەدى. بۇل جۇمىستار الداعى بىرنەشە جىلدىڭ بەدەرىندە ىسكە اساتىن سەكىلدى.
وڭىرگە قاۋقارلى ينۆەستورلاردى تارتۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنى انىق. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءوزى وڭىرلەردە جۇمىس ورنىن ارتتىرۋ قاجەتىن شەگەلەپ تاپسىرعانى ءمالىم. پرەزيدەنت تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ تىزگىنىن ۇستاعاندار تىنباي جۇمىس ىستەۋى كەرەك. شەتەلدىك الەۋەتتى ينۆەستورلارمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە باسا دەن قويعان ءوڭىر باسشىسى ەربول قاراشوكەەۆ الىس-جاقىن شەت مەملەكەتتەردەگى قۋاتتى كومپانيا وكىلدەرىمەن ءجيى-ءجيى جۇزدەسىپ, ولاردىڭ جوبالارىنا قولداۋ كورسەتىپ ءجۇر.
تاياۋدا عانا ءوڭىر باسشىسى ە.قاراشوكەەۆ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا ساپارمەن بارىپ قايتتى. ءىسساپار بارىسىندا شاندۋن پروۆينتسياسىنداعى بيزنەس فورۋم شەڭبەرىندە الەۋەتى زور شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن جۇزدەسىپ, بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋدىڭ جوبا-جوسپارىن پىسىقتاعان. ىسكەرلىك بايلانىستى نىعايتۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان كەزدەسۋ بارىسىندا جەرگىلىكتى ينۆەستورلار جامبىل جەرىندە قولعا الىنعان ءىس-شارالاردى جوعارى باعالاپتى. جۇمىلعان جۇدىرىقتاي بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە نيەت بىلدىرگەندەر دە جوق ەمەس. ارينە, وبلىس باسشىسى ولاردىڭ ينۆەستيتسيالىق جوبالارىن تولىققاندى زەردەلەۋگە ءمان بەرىپ وتىرعانى انىق. ەڭ باستىسى, جەرگىلىكتى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسى نازاردان تىس قالماق ەمەس.
جامبىل وبلىسى اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى تاراتقان دەرەككە جۇگىنسەك, وبلىس باسشىسىنىڭ قىتايعا بارعان ساپارى جەمىستى تۇيىندەلگەن كورىنەدى. قىتايلىق «GUOFENG» كومپانياسى بايزاق اۋدانى اۋماعىندا جاڭا جوبانى قولعا الماقشى. كومپانيا باسشىلىعى بايزاق جەرىندە تراكتور قۇراستىرۋ ءىسىن جەتىلدىرۋگە قۇلشىنىپ وتىر. بۇل جۇمىس تاراپتاردىڭ قولداۋى نەگىزىندە تولىقتاي جۇزەگە اسسا, جامبىلدىق شارۋالار ءۇشىن دە ءتيىمدى بولاتىنىنا تالاس جوق.
جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك جىلدار بويى اۋليەاتا جەرىندە جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرى نىساندارىنىڭ سانىن ارتتىرۋ ماسەلەسىنە ايرىقشا نازار اۋدارىپ وتىرعانى ءمالىم. قىتايلىق الەۋەتتى كومپانيالار بۇل ءىستى دە قولعا الۋعا, ناقتى ناتيجە شىعارۋعا نيەتتى. انىعىراق ايتار بولساق, «Zaozhuang Zeneng Electric Power Engineering Go Ltd» كومپانياسىنىڭ رەسمي وكىلدەرى بۇعان دەيىن دە جامبىل وبلىسىنا ات باسىن بۇرىپ, ينۆەستيتسيا سالۋدىڭ ەكى تاراپقا قانشالىقتى ءتيىمدى بولاتىنىن زەردەلەپ كەتكەن ەدى. ەندى بۇل كومپانيانىڭ باسشىلارى الداعى ۋاقىتتا جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ جولدارىن قاراستىرىپ وتىر. سوعان قاراعاندا ينۆەستيتسيالىق جوبا قوس تاراپ ءۇشىن دە ءتيىمدى سەكىلدى.
ايماق باسشىسى وڭىردە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن شىعارۋ, استىقتى, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن تەرەڭ وڭدەۋ ماسەلەلەرىنە ايرىقشا دەن قويىپ وتىر. ول وسى ءبىر وتكىر ماسەلەنى رەتكە كەلتىرۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن بىرنەشە مارتە ايتقان دا بولاتىن. ول ءۇشىن, ارينە, الەۋەتتى كومپانيالارمەن توننىڭ ىشكى باۋىنداي ارالاسىپ, جۇمىس ىستەۋ كەرەك. سوڭعى دەرەكتەرگە زەر سالساق, قىتايلىق ينۆەستورلاردىڭ وسى باعىتتار بويىنشا جوبالاردى قولعا الۋ ماقساتىمەن جامبىل وبلىسىنا اعىلاتىن ۋاقىتى دا الىس ەمەس.
جامبىل وبلىسى فوسفور وندىرىسىندە ەلىمىزدىڭ لوكوموتيۆ وڭىرىنە اينالعانىنا تالاي جىل بولدى. جەتى مىڭنان استام ازاماتتى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرعان «قازفوسفات» جشس-نىڭ جۇمىسى جىل وتكەن سايىن جاندانىپ كەلەدى. ءوندىرىس كولەمى دە بىرنەشە جىلعى كورسەتكىشكە قاراعاندا ارتقان. ءىرى سەرىكتەستىكتىڭ قولعا العان جۇمىسىن ارمەن قاراي جەتىلدىرە ءتۇسۋ ءۇشىن شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن بىرلەسە جۇمىس اتقارۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنى انىق. ە.قاراشوكەەۆ قىتايدىڭ حۋباي پروۆينتسياسىنا بارعان ساپارىندا بۇل ماسەلەنى دە نازاردان تىس قالدىرماعان.
دەرەككە جۇگىنسەك, «قازفوسفات» جشس مەن قىتايلىق «Wuhan Top Resources Holdings Co Ltd» كومپانياسىنىڭ اراسىندا ءوزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلعان. قازىرگى ۋاقىتتا اتالعان كومپانيامەن ەلەكتروموبيلدەرگە ارنالعان ليتي-تەمىر-فوسفات اككۋمۋلياتورلارىن ءوندىرۋ, «جاڭا جامبىل فوسفور» زاۋىتىندا وندىرىلەتىن سارى فوسفوردى قىتايعا ەكسپورتتاۋ, سارى فوسفور مەن قۇرامىندا فوسفور بار ءونىم وندىرەتىن جاڭا كەشەن سالۋ ماسەلەلەرى جان-جاقتى زەردەلەنىپ جاتىر ەكەن. تاراپتار ءتىل تابىسسا, جامبىلدا جاڭا كەشەن بوي كوتەرۋى ىقتيمال.
قىتايلىق «ۆNK Group» جانە «Ningbo mengkwa machinery co ltd» كومپانيالارىمەن دە ءتيىستى دەڭگەيدە كەلىسسوز جۇرگىزىلدى. كومپانيا باسشىلىعى 2024 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جالپى قۇنى 4,4 ملن دوللاردى قۇرايتىن تامشىلاتىپ سۋارۋ جۇيەلەرى مەن پوليەتيلەن قۇبىرلارىن شىعاراتىن زاۋىت سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك ولارعا قولدان كەلگەنشە قولداۋ كورسەتۋگە ءازىر.
جالپى العاندا, ءوڭىر باسشىسى ەربول قاراشوكەەۆ جامبىل وبلىسىندا ءوندىرىس وشاقتارىنىڭ سانىن دا, ولاردىڭ جۇمىسىنىڭ ساپاسىن دا ارتتىرۋ ماسەلەسىنە ايرىقشا نازار اۋدارىپ وتىر. جاۋاپتى باسقارمالاردىڭ باسشىلارى مەن اۋدان اكىمدەرىنە شەتەلدىك ينۆەستورلارعا قولدان كەلگەنشە قولداۋ كورسەتۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن دە شەگەلەپ تاپسىردى. ءبىر انىعى, ە. قاراشوكەەۆ شەتەلدىك كومپانيالاردى جامبىلعا شاقىرۋ ارقىلى وڭىردە ءوندىرىستى وركەندەتۋگە دەن قويماقشى. ناتيجەسى قانداي بولارىن ۋاقىت كورسەتەر.
جامبىل وبلىسى
