وقيعا • 25 قاڭتار, 2024

كىتاپ «كەمىرگەن» كىسى

300 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

اگاراكي, راباتقا (ماروككو) جولىڭىز تۇسە قالسا, ورتالىق بازارداعى قاز-قاتار تىزىلگەن كىتاپ دۇكەندەرىنە سوعارسىز. دۇكەن دەگەندە جەرگە جايا سالعان جايما بازار عوي. اتى دا جوق, سورەسى دە جوق, سارعايعان اعاش ەسىگى ايقارا اشىلعان, ارعى جاعىندا تاۋ بوپ ۇيىلگەن كىتاپتار... ءبىر قاراعاندا, «كىتاپ ۇڭگىرى» مە دەرسىڭ.

كىتاپ «كەمىرگەن» كىسى

ول ءوز «ۇڭگىرىنىڭ» الدىندا قاشان قارا­ساڭ دا كىتاپ وقىپ وتىرادى. تاڭدا دا, كۇن­دىز دە, تۇندە دە... بالكي ونىڭ بار عۇمى­رى وسىلاي كىتاپ كەمىرۋمەن وتكەن شىعار. سوندا دا وقيتىن كىتابى ءالى تاۋسىلماپتى. ءدال قازىرگى ساتتە دە ول كەزەكتى ءبىر شى­عارماسىن اياقتاپ جاتقان بولار. بۇل – ونىڭ الەمى. بۇل – ونىڭ ءومىرى. وسى ءۇشىن دە ونى الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ىزدەپ كەلەدى, راباتقا بارعان تۋريستەر دە سوقپاي كەتپەيدى. فوتوگرافتار دا قۇمار. الەمدەگى مىڭ سان كىتاپ ساتۋشىنىڭ اراسىندا تەك سونىڭ سۋرەتى ينتەرنەتتى شارلاپ, عالامشاردىڭ باسقا نۇكتەسىندەگى ءبىزدى دە ەلەڭ ەتكىزدى.

جەتپىس ءۇش جاستاعى ءازىز مۇحامەد تاع­دىردىڭ تاۋقىمەتىن بالا كەزىنەن تارتىپتى. جەتىم قالىپ, ورتا ءبىلىم الا الماعان. وقۋلىق بولسا قىمبات. ءسويتىپ, 1963 جىلى 15 جاسىندا العاش كىتاپ ساتىپ باستاعان. اعاش تۇبىنە ەسكى كىلەمدى توسەپ جىبەرىپ, توعىز كىتاپتى جايىپ قويىپتى. بار عۇمىرىن كىتاپ ساتۋمەن وتكىزگەن قاريانىڭ قازىرگى دۇكەنىندە ءتورت مىڭنان اسا كىتاپ بار. ال ءوزى اراب, اعىلشىن, يسپان, فرانتسۋز تىلدەرىندە 4000-نان اسا كىتاپ وقىعان. راباتتاعى وسى دۇكەندە 43 جىلدان بەرى ىستەپ كەلە جاتقان ساتۋشى ءتىرى اڭىزعا اينالىپ بارا جاتقانداي ما, قالاي؟

ءازىز اقساقال كۇنىنە 6-8 ساعات كىتاپ وقيدى, تەك اس ىشەردە, ناماز ۋاقىتى كەلگەندە, تەمەكى شەگەردە جانە كليەنتتەرگە كومەكتەسەردە توقتايدى. قالعان كەزدە كوشەلەردى ارالاپ, دۇكەنىنە كىتاپ ىزدەيدى.

ءوزى بۇل كىتاپقۇمارلىعىن باقىتسىز بالالىعى مەن جوقشىلىقتان العان كەگىم دەيدى. «مەن بىرنەشە تىلدە 4000-نان اسا كىتاپ وقىدىم, دەمەك 4000-نان اسا عۇمىر كەشتىم. مۇنداي مۇمكىندىك اركىمدە بولۋى كەرەك. ماعان ومىرىمنەن ءلاززات الۋ ءۇشىن ەكى جاستىق پەن كىتاپ قانا كەرەك», دەيدى ءازىز ساتۋشى. ال ودان كىتاپتارىن قاراۋسىز قالدىرا ما دەپ سۇراعاندا, ول وقي المايتىن ادام كىتاپ ۇرلامايدى, ال وقي الاتىندار ۇرى ەمەس دەيدى.

ءيا, 26 پايىزى ءالى كۇنگە دەيىن ءارىپ تانىمايتىن ەلدە ءومىر بويى كىتاپ ساتۋ دەگەن ءوز ۇلتىنا, ءوز ادەبيەتىنە شەكسىز ماحابباتتان تۋسا كەرەك.

ادامنىڭ كوزى ءتىرى, كوڭىلى وياۋ بولعان سوڭ ومىردە ءتۇرلى عاجايىپتى ارماندايدى. مانساپ, بايلىق, ساياحات... تاعدىردىڭ قيىر-قيىر جولى دا ءتۇرلى وقيعاعا, ءتۇرلى مەكەنگە اپارادى. ال بار عۇمىرىن سول ءبىر مەكەندە, كىتاپتارمەن بىرگە وتكىزگەن, 70-تەن اسسا دا, ءالى سول «ۇڭگىرىندە» كىتاپ وقىپ وتىرعان ءازىز اقساقالدىڭ نە ارمانى بار ەكەن؟

شىركىن, راباتقا تارتىپ كەتىپ, ساتۋشىمەن تاۋ بوپ ۇيىلگەن كىتابىنىڭ اراسىندا تاڭدى تاڭعا ۇرىپ سۇحباتتاسار ما ەدى؟.. اباي مەن اۋەزوۆتى, قاسىم مەن مۇقاعاليدى, سايىن مەن بەردىبەكتى قولتىعىما قىسا كەتەر مە ەدىم؟.. 

سوڭعى جاڭالىقتار