تاعزىم • 25 قاڭتار, 2024

ارماندا كەتكەن ءانشى

14340 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

«وپەرانىڭ وتانى – يتاليا, مەككەسى – لا سكالا». ميلانداعى وپەرا تەاترىنىڭ ساحناسىنا شىعىپ ءان سالعان ونەر يەسىنە دۇنيەنىڭ ءتورت قاقپاسى تۇگەل اشىق دەگەن ءسوز. بىراق وعان جەتكەن ءانشى سيرەك. سول ازدىڭ ساز وكىلى – امانگەلدى سەمبين.

ارماندا كەتكەن ءانشى

ءيا, ول – «لا سكالادا» ءان سال­عان تۇڭعىش قازاق. 31 جا­سىن­دا «قازاقستاننىڭ ەڭ­بەك سى­ڭىرگەن ءارتىسى» اتاعىن ال­دى. الەم­گە تانىمال ونەر تار­لان­دارىنىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولدى. سول كەزدە مەملەكەت باسشىسى بولىپ تۇرعان دىن­مۇ­حاممەد قوناەۆتىڭ ءوزى ءانشى داۋسىنا ءتانتى بوپ, با­ۋى­­رىنا باستى, شەكسىز قام­قور­لى­عىنا بولەدى. ءدۇلدۇل دا­رىن كلاسسيكالىق تۋىندىلاردا – تولەگەننىڭ, ايداردىڭ, ءبىرجاننىڭ, اداقتىڭ پارتيالارىن ساتىمەن ورىنداپ كوزگە ءتۇستى. «اينامكوز», «اقباقاي», «بالقۋراي», «بۋرىلتاي», «قار­عاش», ء«شاپيباي-اۋ» اندەرىن ءدال امانگەلدىدەي اۋەلەتكەن ءان­شى سيرەك. سەمبين وتكەن وپەرا مەكتەبى قاتارلاستارىنا تەك قيال بولاتىن...

قازاقتا امانگەلدىدەن اس­قان ارمانسىز ءانشى وتپەگەندەي كورىنەدى وندايدا. بىراق بۇل سىرت كوزگە عانا سولاي. شىن مانىندە ءانشىنىڭ ىشكى مۇڭى, ورىندالماعان ويلارى, اياقاس­تى بولعان ارمانى – ءبارى-ءبارى كۇرسىنتەدى. ءيا, امانگەلدى ءان­شى­نى ويعا العاندا, ارماندا كەتكەن ءومىر-اي دەگىڭ كەلەدى ەرىكسىز...

«جالپى, مەنىڭ بيىكتەن قۇلا­ۋىما ماقتاۋ, قولپاشتاۋ جانە كورە الماۋشىلىق سەبەپ بولدى», دەپتى ءانشى ءبىر سۇحباتىندا. راس, داڭق تا – ۇلكەن سىناق. ونى ابىرويمەن كوتەرىپ ءجۇرۋ­دىڭ ءوزى – ۇلكەن ەرلىك, شەكسىز ءتو­زىم. ايتپەسە, ماسكەۋدىڭ پ.چاي­كوۆ­­سكي اتىنداعى كونسەرۆاتو­ريا­­سىنا قۇجات تاپسىرعان 800 تا­لاپ­كەر­دىڭ ىشىنەن سۋىرىلىپ شىق­­قان 25 تالانتتىڭ ءبىرى دە وسى امانگەلدى ەدى عوي. داڭقتى ءۇش تەنور – لۋچانو پاۆاروتتي, حوسە كاررەراس جانە پلاسيدو دومينگولار ءان سالعان ساحنادا ەركىن جۇرگەن دە قازاقتىڭ ەركە بالاسى وسى سەمبين بولاتىن. قازاق ىشىنەن «لا سكالاعا» تۇڭعىش تابان تيگىزگەن دە ءوزى ەمەس پە؟ ەندەشە, ۇلت ونەرىنىڭ قۇبىلىسىنا اينالعان ءانشى ءومىرىن استە وكىنىشتى دەي الامىز با؟

دەسە دە «ادامنىڭ باسى – اللانىڭ دوبى» دەپ قازاق بەكەر ايتپاپتى. تەڭدەسسىز داڭق بەرگەن اللا پەندەسىنە ءۇيىپ-توگىپ سىناق تا بەرگەن ەكەن. سەمبيننىڭ بار سىرى, بالكىم بار ءمىنى – سول سىنعا سىنىپ كەتكەنى...

...الاسۇرىپ الماتى كو­شە­­­لە­­رىنە سىيماي جۇرگەن كۇن­دەر­دىڭ ءبىرى بولاتىن. جان الەمى الا­سۇرىپ, ءىشى وت بوپ كۇيگەن ءان­­شى كوشەدە كەزدەيسوق جازۋ­­شى قال­تاي مۇحامەدجانوۆقا كە­زى­گىپ قالادى. كورسە دە كورمە­گەن­دەي بولىپ كەتىپ بارا جات­قان جەرىنەن توقتاتقان قالام­گەر: ء«اي, امانگەلدى, بەرى كەل!» دەپ قاسىنا شاقىرىپ الادى. جاع­دايدىڭ ءبارىن ءتۇسىنىپ تۇر: «سا­عان قانشا ادامنىڭ قيانات قىلعانىن, قانشا ادامنىڭ شاراپ بەرگەنىن ءتۇر-تۇسىنە دەيىن ايتىپ بەرە الامىن. بىراق ­ولاردى اتۋ قولدان كەلمەيدى. مە­­نىڭ ءبىر عانا وكىنىشىم – سەندەي ­­اسىل ازاماتتى بۇكىل ەل جوعالتىپ ­ال­دى. وسىنى وي­لاعان سايىن جۇ­­رە­گىم جىلاپ قويا بەرەدى», دەپ اھ ۇرىپتى.

ال ءانشىنىڭ ءوزى بولسا بۇل كۇ­يىن جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا: «1975 جىلى مي­لاننان كەلگەن سوڭ, وپەرا تەاترىنداعى جۇمىسىمدى ودان ءارى جالعاستىردىم. سول جى­لى ەرمەك سەركەباەۆ, بيبىگۇل تولەگەنوۆا, روزا جامانوۆا, بولات ايۋحانوۆتىڭ بيشىلەر توبى جانە مەن فرانتسيادا ءبىر جارىم اي گاسترولدە بولىپ كەلدىك. بۇل دا ءتالىمى مول سۇراپىل ساپار ەدى. ءبىر جىل­دان كەيىن, ياعني 30-دان اس­قان شا­عىمدا «قازاقستانعا ەڭ­بەك سىڭىرگەن ءارتىس» اتاعىن ال­­دىم. ودان كەيىن مەنىڭ ومى­رىم­دە قاس دۇشپانىما دا تى­لە­مەيتىن قارالى كۇندەر باس­­تال­­دى. جانىمداعى جا­رىم­ جار­قاباقتان يتەر­دى. ما­ڭىم­دا­عى «مايدان­داستار­دىڭ» قوي­نى تولى تاس بولىپ شىق­تى. «ولسەك, قابىرىمىز بىر­گە» دەپ­ جۇر­گەن­دەردىڭ جۇرەگى ءبىر-اق ساتتە مۇز­عا اينالدى. م.ماقاتاەۆتىڭ «قارعىس» اتتى ولەڭى كوز الدىمدا بەينەلى تۇردە دوڭگەلەپ بارا جاتتى...».

وسى وكىنىشتى كۇي ءانشىنى ولە-ولگەنشە بوساتپادى. قىزعا­نىش پەن كورەالماۋشىلىقتىڭ قۋ قۇلقىنى الاپات ءانشىنى سو­ڭىندا ءبارىبىر جۇتىپ تىندى. اسەم ءانىن جۇرەگىنىڭ تۇك­پىرىندە ايالاپ, سۇلۋ ۇنىمەن جا­نىنان شىعارعان تالانتتىڭ تاعدىرى وسىلايشا توعىشار توپقا جەم بولدى. «9 مامىردا 60 جاسقا كەلەمىن. سول كەز­دە شا­كىرتتەرىمدى جيناپ, قول­دان كەل­گەنشە اياقتى تۇزەپ, ساح­نا­­عا تاياقسىز شىعىپ كونتسەرت بەرمەك ويىم بار. بۇل ەندى قۇداي تاعالانىڭ ۋىسىنداعى شا­رۋا...» دەپ ارمانداعان ءانشى تىلە­گىنە جەتە المادى. الپى­سىنا جەتۋگە, ارمانىنا جەتۋ­گە ءسال قالعاندا كەۋدە تولى قو­ڭىر­ سازدىڭ اۋەنى ءۇزىلىپ كەتتى. اتتەڭ... 

سوڭعى جاڭالىقتار

باعا تۇراقتىلىعى – باستى نازاردا

ەكونوميكا • بۇگىن, 08:55

جاڭاتاستاعى جويقىن داۋىل

ايماقتار • بۇگىن, 08:45

ىرىسىن ىزدەنىسپەن ەسەلەگەن

ەڭبەك • بۇگىن, 08:43