پرەزيدەنت الماتىداعى احۋالدىق ورتالىقتىڭ جۇمىسىمەن تانىستى

قاسىم-جومارت توقاەۆقا قالا اكىمى ەربولات دوساەۆ اتالعان ورتالىق Big Data تالداۋى مەن Open Data تۇجىرىمداماسىن ەنگىزۋ نەگىزىندە ساپالى شەشىمدەر قابىلداۋ ءۇشىن ءتيىمدى قۇرال بولاتىنىن ايتتى.

بۇل ورتالىق مەگاپوليستەگى ءومىردىڭ بارلىق اسپەكتىسىنە قاتىستى دەرەكتەردى جيناپ, تالداۋعا, حالىقتى قۇلاقتاندىرۋعا جانە قالا بيلىگىنىڭ تۇرعىندارمەن اراداعى كەرى بايلانىسىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قازىرگى ۋاقىتتا الماتىنىڭ احۋالدىق ورتالىعى قالا تىرشىلىگىنىڭ بارلىق سالاسىن قامتيتىن 53 مودۋلدەن تۇرادى. دەرەكتەر 50-دەن استام ۇيىمنان, سونداي-اق مەملەكەتتىك جانە قالالىق اقپاراتتىق جۇيەلەردەن (ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ سايتى, «قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتار كارتاسى», «109 قىزمەتى», «بىرىڭعاي بەينەمونيتورينگ جۇيەسى», «سەرگەك», «وڭاي», مەتروپوليتەن, تجد جانە ت.ب.) جينالادى.

پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ايرىقشا ءمان بەرىلەدى. بىلتىر الماتىداعى بارلىق مەملەكەتتىك مەكتەپ پەن بالاباقشالاردا العاش رەت كەشەندى قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرى ەنگىزىلدى. مەملەكەت باسشىسىنا ونىڭ تسيفرلىق بەينەباقىلاۋ كامەرالارى, دابىل تۇيمەلەرى, ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرى, Face ID قوندىرعىسى بار ارنايى تۋرنيكەتتەر سەكىلدى 4 بولىكتەن تۇراتىنى جونىندە باياندالدى.

«جاساندى ينتەللەكت ازاماتتاردىڭ, اتاپ ايتقاندا, الماتى تۇرعىندارىنىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا قىزمەت ەتۋگە ءتيىس. سوندىقتان مەن سىزدەردىڭ جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن ەنگىزۋ جوسپارىڭىزدى قولدايمىن. بۇل ءبىر. ەكىنشىدەن, قالاداعى كولىك جاعدايىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋ كەرەك. مۇنى انىق بايقاۋعا بولادى. بۇل – وتە وزەكتى ماسەلە. مۇندا جاساندى ينتەللەكت ەرەكشە ءرول اتقارۋى كەرەك. ارينە, قاۋىپسىزدىكتى نازاردان تىس قالدىرۋعا بولمايدى. قاۋىپسىزدىك ءبىرىنشى ورىندا تۇرۋى كەرەك», دەدى پرەزيدەنت.

سودان كەيىن مەملەكەت باسشىسى مەگاپوليستىڭ كولىك جۇيەسىن دامىتۋ جونىندەگى باياندامانى تىڭدادى.

قاسىم-جومارت توقاەۆقا 2025 جىلدان كەيىن قوعامدىق كولىكتى تولىقتاي گازعا جانە ەلەكترگە كوشىرۋ جونىندە بەرگەن تاپسىرماسىنىڭ ورىندالۋ بارىسى تۋرالى باياندالدى. اكىمدىكتىڭ مالىمەتىنە سايكەس الداعى 2 جىل ىشىندە قوعامدىق كولىكتىڭ بارلىق كوممۋنالدىق اۆتوپاركىن جاڭارتۋ جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار 11 جىلدا العاش رەت تروللەيبۋس پاركىن جاڭارتۋ قولعا الىندى.

قالادا جول قۇرىلىسىنىڭ قارقىنى ارتىپ كەلەدى. الماتىدا بىلتىر 70 كوشەگە 25 شاقىرىم جاڭا جول سالىنسا, بيىل 136 كوشەگە جالپى ۇزىندىعى 70 شاقىرىم بولاتىن جول توسەۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونداي-اق وتكەن جىلى 200 شاقىرىم جولعا ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلسە, بيىل بۇل كورسەتكىش 250 شاقىرىمعا دەيىن ۇلعايتىلماق.

قالانىڭ الماتى اگلومەراتسياسىمەن كولىك بايلانىسىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ اياسىندا جولايىرىقتار قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. قالانىڭ شەتىنەن ورتالىعىنا قاراي كەلەتىن راديالدى جولداردى اشۋ جۇمىستارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ساين مەن موڭكە بي جانە سەيفۋللين مەن جانسۇگىروۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا جول ايىرىعىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر.

مەملەكەت باسشىسىنا ورنىقتى كولىك بازاسىن قالىپتاستىرۋ جونىندە جۇيەلى شەشىم قابىلدانعانى تۋرالى مالىمەت بەرىلدى. ونىڭ نەگىزىن جىلدام جۇرەتىن قوعامدىق كولىكتەر قۇرايدى. جاڭا BRT, LRT جانە مەترو جەلىلەرىن اشۋ زاماناۋي مەگاپوليستىڭ تالاپتارىنا ساي كەلەتىن قالالىق ۇتقىرلىقتىڭ ءتيىمدى مودەلىنە كوشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. وسى ورايدا «قالقامان» جاڭا مەترو ستانتسياسىن اشىپ, مەتروپوليتەننىڭ «بارلىق» بازارىنا دەيىنگى ءۇشىنشى كەزەگىن سالۋ جۇمىستارىن باستاۋ كەرەك. سونداي-اق مەترونى سولتۇستىك جانە شىعىس باعىتتاردا دامىتۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇدان بولەك, تولە بي كوشەسىمەن وتەتىن جانە الماتىنىڭ باتىسى مەن شىعىسىن جالعايتىن LRT-ءنىڭ (26 كم) ءبىرىنشى جەلىسىن ىسكە قوسۋ كوزدەلگەن.

باياندامانى تىڭداعان سوڭ, قاسىم-جومارت توقاەۆ قالانىڭ كولىك جۇيەسىن دامىتۋ جونىندەگى جوبالاردى قولدايتىنىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, بۇل جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋى الماتىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزىپ, قالا تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا ىقپال ەتەدى. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى ءتيىستى قۇجاتتاردى تەز ارادا دايىنداپ, جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى.