وتكەن جىلى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىمەن, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىمەن جانە «قازترانسگاز ايماق» اكتسيونەرلىك قوعامىمەن بىرلەسىپ گاز جەلىلەرىنە قوسىلۋ كەزىندەگى كەدەرگىلەردى جويۋ جونىندە جۇمىستار جۇرگىزگەنى بار.
قازىرگى تاڭدا ەلدىڭ ەكونوميكاسى مەن حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋدا شەشىمىن تاۋىپ كەلە جاتقان باستى رولدەگى كوگىلدىر وتىن ماسەلەسىنە تىكەلەي قاتىستى «قازترانسگاز ايماق» اكتسيونەرلىك قوعامى بارلىق تۇتىنۋشىلارىن تابيعي گازبەن تۇراقتى ءارى ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا سەنىمدى سەرىكتەس ەكەندىگىن اتاۋعا بولادى.
بۇگىندەرى رەسپۋبليكا بويىنشا 11 ميلليون 700 مىڭ تۇرعىن تابيعي گازعا قول جەتكىزگەن. ابونەنتتەرىنىڭ جالپى سانى 2 ميلليون 361 مىڭنان اسىپ وتىر. گازدى وتكىزۋ كولەمى 16,3 ملرد م3 دەيىن ۇلعايىپ, تاراتۋ تاسىمالىنىڭ كولەمى 12,6 ملرد م3 قۇرايدى. كومپانياداعى ەڭ باسىمدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى دە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ءوز قىزمەتكەرلەرىنىڭ دەنساۋلىعىنا زيان كەلمەۋىن قاداعالايدى. بۇل باعىتتا كومپانيا فيليالدارىندا قاۋىپسىز ءوندىرىس تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا جۇمىسكەرلەردى «ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ, ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك, ءورت-تەحنيكالىق مينيمۋم» جانە «ەلەكتر قاۋىپسىزدىگى» باعىتتارى بويىنشا وقىتۋ تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلىپ, زارداپ شەككەن جاندارعا العاشقى كومەك كورسەتۋ جاتتىعۋلارى وتكىزىلەدى. سونىمەن قاتار حالىقتى اقپاراتتاندىرۋدا «112» بىرىڭعاي ديسپەتچەرلىك قىزمەتىنەن ازاماتتاردىڭ ۇيالى تەلەفوندارىنا تۇرمىستىق گازدى تۇتىنۋ كەزىندە قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ساقتاۋ تۋرالى اپتا سايىنعى SMS-حابارلاما جىبەرۋ جولعا قويىلعان. وتكەن جىلى گاز تۇتىنۋشىلارىنىڭ جالپى سانى ايتارلىقتاي ءوسىپ, 95 مىڭنان اسا جاڭا ابونەنت قوسىلعان. ونىڭ ىشىندە 92 مىڭعا تاياۋ تۇرعىن ءۇي, 4 مىڭعا جۋىق كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كاسىپورىن, 250-گە تارتا ونەركاسىپتىك جانە وتىن-ەنەرگەتيكالىق كەشەن بار. وڭىرلەردى گازداندىرۋ بويىنشا گاز تاراتۋ جۇيەلەرى دە جىل سايىن ۇزارىپ, ەلىمىزدىڭ 14 وڭىرىندە گازبەن جابدىقتاۋ جۇيەسىنە ءجۇزدىڭ ۇستىندە ەلدى مەكەن قوسىلعان. 60 مىڭعا جۋىق ابونەنت نەمەسە 200 مىڭنان استام ادام گازعا قوسىلۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. وتكەن جىلى استانا قالاسىنىڭ وزىنەن 2 مىڭنىڭ ۇستىندە ابونەنت قوسىلعان.
«ەلوردادا گازداندىرىلعان ابونەنتتەردىڭ جالپى سانى 10 مىڭنان اسادى. بۇگىنگى تاڭدا قۇرىلىستىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى كەزەڭى بويىنشا استانا قالاسىن گازداندىرۋ جوبالارى اياقتالدى. سونداي-اق تابيعي گازعا ءۇش جىلۋ-ەنەرگەتيكالىق ورتالىعى (جەو-1, جەو-2, جەو-3), «وڭتۇستىك-شىعىس» جانە «تۇران» گاز-جىلىتۋ ستانسالارى قوسىلدى. تۇتىنۋشىلاردى جەكە گاز تاراتۋ ۇيىمدارىنان قايتارۋدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «سوڭعى كيلومەتر» جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋ شەڭبەرىندە, جىلىنا شامامەن تاۋارلىق گازدى تۇتىنۋدىڭ جالپى كولەمى 1 ملرد. م³ قۇرايتىن جەكە گاز تاراتۋ كومپانيالارىنان «قازترانسگاز ايماق» اق-نا ساپالى قىزمەت كورسەتۋدى قاجەت ەتكەن 97 ءىرى تۇتىنۋشى (ونىڭ ىشىندە «اقتوبە-جەو» اق) مەن 2 ەلدى مەكەن (تۇركىستان وبلىسىنداعى مادەني جانە سارقىراما اۋىلدارى) اۋىستى. ءىرى ستراتەگيالىق نىساندارعا گاز جەتكىزۋدە دەلدالدىق قۇرىلىمداردى الىپ تاستاۋ جۇمىسى بيىل دا جالعاسادى», دەيدى «قازترانسگاز ايماق» اق باس ديرەكتورى باۋىرجان اسقاروۆ.
2023 جىلى «قازترانسگاز ايماق» كومپانياسى كوپ جىلدان بەرى قوردالانعان تاعى ءبىر ماسەلەگە قوزعاۋ سالدى. بەس جىلدان استام ۋاقىت بويى جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك سالعان گاز تاسىمالداۋ جانە گاز تاراتۋ جۇيەلەرىن گاز كومپانياسىنا بەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەگەن. ساپاسىز سالىنعان گاز جانە دايىن گاز قۇبىرلارىن وتكىزىپ بەرەتىن مەكەمەلەر اراسىندا كوممۋنيكاتسيالىق بايلانىستىن جوقتىعىنان بولعان.الايدا, وتكەن جىلدىڭ قازان ايىنان باستاپ اتالعان كاسىپورىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك سالىپ جاتقان 500-گە تارتا نىسانعا تولىقتاي تەحنيكالىق باقىلاۋ جۇرگىزىپ, جۇمىستىڭ ساپالى ورىندالۋىنا قولداۋ كورسەتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە بيىلعى جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ بۇل نىساندار مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتىنەن «سامۇرىق-قازىنا» قورىنا بەرىلىپ, ودان كەيىن «QazaGaz» ۇك» اق ارقىلى ەنشىلەس ۇيىمدار سانالاتىن «ينتەرگاز ورتالىق ازياعا» –16 جانە «قازترانسگاز ايماعىنا» – 465 نىسان جىبەرىلدى.
باس ديرەكتوردىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى جوسپارلانعان ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ اراسىندا قوستاناي وبلىسىنىڭ توبىل كەنتىندە گاز تاراتۋ جەلىلەرى بويىنشا 50 شاقىرىمدىق گاز قۇبىرى سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلگەن. ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالاردان تىس وتكەن جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن «قازترانسگاز ايماق» اق «قۇرىق» اۆتوماتتاندىرىلعان گاز تاراتۋ ستانساسىنان «سارشا» جەرى ارقىلى «جىلى جاعاجاي» كۋرورتتىق ايماعىنا دەيىن جالپى ۇزىندىعى 60,1 شاقىرىمدى قۇرايتىن جوعارى قىسىمدى گاز قۇبىرىن سالۋ جوباسىن ءساتتى اياقتاعان. وندىرىستىك جوبالاردان باسقا, بۇگىنگى كۇنى «قازترانسگاز ايماق» اق ءوز جۇمىس پروتسەستەرىنە جانە قىزمەتتەرىنە قاجەتتى تسيفرلىق شەشىمدەردى بەلسەندى جۇرگىزۋدە. تۇرعىن ءۇيدى نە نىسانداردى گازداندىرۋ ءۇشىن الدىمەن تەحنيكالىق شارتتاردى الۋ كەرەك. بىلتىر قازان ايىنان باستاپ تەحنيكالىق شارتتاردى الۋعا وتىنىمدەردى قابىلداۋ قىزمەتى Egov.kz ەلەكتروندىق ۇكىمەت پورتالىنا شىعارىلدى. سونداي-اق تۇرعىن ءۇيدى گازداندىرۋ جۇمىستارىن اتقاراتىن ليتسەنزيالانعان كومپانيالاردى ىزدەۋگە ارنالعان «Marketplace» پورتالى ىسكە قوسىلعان. وتكەن جىلى 7 وندىرىستىك فيليالدا ابونەنتتەردىڭ ورنالاسۋ ورنى مەن گاز تاراتۋ جەلىلەرى تسيفرلاندىرىلدى. تولەمدەردى وڭدەۋ سەرۆيسىن ىسكە قوسۋ ارقىلى «قازترانسگاز ايماق» اق تولەۋ كەزىندە الىناتىن تولەم كوميسسياسىن 0,7%-دان 0,3%-عا دەيىن تومەندەتكەن. تسيفرلاندىرۋ پروتسەستەرىن ودان ءارى جەتىلدىرۋدە كومپانيا حالىقارالىق تاجىريبەنى ەنگىزۋ جولدارىن دا قاراستىرىپ جاتقان جايى بار.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ يتالياعا رەسمي ساپارى اياسىندا QazaqGaz جانە Pietro Fiorentini كومپانيالارىنىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. يتالياندىق كومپانيا تابيعي گاز كولەمىن رەتتەۋگە جانە ەسەپكە الۋعا ارنالعان كومپونەنتتەردى, جۇيەلەردى ازىرلەۋدە, وندىرۋدە جانە ساتۋدا جەتەكشى كومپانيا بولىپ تابىلادى.
قۇجاتقا يتالياندىق كومپانيا تاراپىنان Pietro Fiorentini باس اتقارۋشى ديرەكتورى پاولو ناردي, ال قازاقستان تاراپىنان «قازترانسگاز ايماق» اق باسقارما توراعاسى باۋىرجان اسقاروۆ قول قويدى.
كەلىسىمنىڭ نەگىزگى تارماقتارى گاز تاراتۋ سالاسىندا يننوۆاتسيالىق شەشىمدەردى ازىرلەۋ جانە ەنگىزۋ ماقساتىندا ءوزارا دامۋدى جانە بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى كوزدەيدى. كەلىسىمدە اقپارات پەن تاجىريبە الماسۋ, تەحنولوگيانى بەرۋ جولدارىن قاراستىرۋ جاعى دا جازىلعان. بىرگە اتقاراتىن جوبالار قاتارىندا دەرەكتەردى بەرۋ فۋنكتسياسى بار گاز ەسەپتەگىشتەرىن ورناتۋ جوباسى دا كورسەتىلگەن. سونىمەن قاتار قىزمەتكەرلەردىڭ زاماناۋي گاز جابدىقتارىندا جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرۋدا بىرلەسە وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
اتالعان كەلىسىم – قازىرگى زامانعى گاز ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدا قازاقستان مەن يتاليانىڭ ارىپتەستىك قاتىناستارىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ايقىندايتىن قادام بولماقشى. «قازترانسگاز ايماق» اق سالالىق زاڭدى جەتىلدىرۋگە اتسالىسىپ, وتكەن جىلى تابيعي مونوپوليالار بويىنشا قولدانىستاعى زاڭناماعا وزگەرىس ەنگىزدى. بۇرىن بەرىلگەن تەحنيكالىق شارتتار مەرزىمسىز سانالسا, ەندىگى جەردە ۋاقىتى 3 جىلدى قۇرايدى.
كومپانيا ادامي كاپيتالدى دامىتۋ ىسىنە ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ, قىزمەتكەرلەرىنە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن جوعارى ستاندارتتار بەلگىلەگەن. كادرلىق الەۋەتتى قالىپتاستىرۋدا كومپانيانىڭ ەكى قىزمەتكەرى ىرىكتەۋدەن ءوتىپ, پرەزيدەنتتىك جاستار كادرلىق رەزەرۆىنە كىردى. بۇل قادام تاڭدالعان قىزمەتكەرلەردىڭ قۇزىرەتتىلىگى مەن كوشباسشىلىق قاسيەتتەرىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن عانا ەمەس, پەرسپەكتيۆتى كادر دايارلاۋعا قوسقان ۇلەسى دەۋگە بولادى.
وسىلايشا, كومپانيا قىزمەتتە قاجەتتىلىكتى مۇقيات قاداعالاپ قانا قويماي, كوشباسشىلىقتىڭ جاڭا بۋىنىن دامىتۋعا بەلسەندى تۇردە ينۆەستيتسيا قۇيىپ وتىرعان جايى بار.
