پىكىر • 23 قاڭتار, 2024

قوعامدىق سانانى جاڭارتۋدىڭ ماڭىزى

221 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىل ۇلت ۇيىتقىسى – ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ ءۇشىنشى وتىرىسى وتەدى. ەلىمىز قازىر جاۋاپتى ترانسفورماتسيا – ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسىن قالىپتاستىرۋ كەزەڭىندە تۇر. مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق قۇرىلتايعا قوعامدىق ديا­لوگ­تىڭ ءبىرتۇتاس ينستيتۋتسيونالدىق مودەلىن قا­لىپتاستىرۋدى, جالپىۇلتتىق قۇن­دى­لىق­تار, رۋحانيات, بىرلىك, جاڭا الەۋ­مەت­تىك ەتيكا, جاڭارعان مەنتاليتەت باستامالارىن جۇزەگە اسىرۋدى جۇكتەگەنى بەلگىلى.

قوعامدىق سانانى جاڭارتۋدىڭ ماڭىزى

ەلدەگى ساياسي-ەكونوميكالىق رەفورمالاردىڭ يدەولوگيالىق وزگەرىستەرمەن بىرگە ءجۇرۋى – جالپى قوعامدىق جاڭعىرۋدىڭ نەگىزى. قازىر الەمدە حالىقارالىق جاعداي كۇن سا­يىن قۇبىلىپ جات­قانىنا كۋا بولىپ وتىرمىز. ءار ەل ءوز مۇد­دەسىن جو­عارى قويا­تىنى تۇسىنىكتى. سوندىقتان دا ار­قاي­سى­سى ءوز وكتەم­دىگىن, ءوز ۇستانىمىن تەك ساياسات, ەكو­نوميكادا ەمەس, رۋحانياتتا دا ءوز تالابىنا يكەمدەۋگە تىرىسىپ جاتقانىن كوكى­رەگى وياۋ, كوزى­قاراقتى كوپشىلىك ءبىلىپ وتىر. وركە­نيەت­تەر, يدەيا­لار مەن ۇستانىمدار قاقتىعىسى كە­زىندە وسكە­لەڭ ۇرپاقتىڭ اداسپاۋى, قوعامنىڭ ۇلت­تىق قۇن­دىلىقتاردى دۇرىس باعامداۋى اسا ما­ڭىزدى. ۇلت­تىق قۇرىلتايدىڭ قوعامدى ۇيىس­تى­رۋ ميس­سيا­سى­نىڭ ءتۇپ نەگىزى – وسى.

ەلىمىز ساپالى دەڭگەيدە ءبىرتۇتاس بولۋى قاجەت. بۇل جەردە, ارينە, سەنىم – شەشۋشى فاكتور. بيلىك پەن حالىقتىڭ ءوزارا بايلانىسى مەن سەنىمىن كۇشەيتۋ باعىتىندا ەلدە قولعا الىنعان ينستيتۋتسيونالدى وزگەرىستەر وڭ ناتيجەسىن بەرە باستادى.

«حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىم­دا­ماسى بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى ديالوگ پەن كونسەنسۋس ارقىلى ءوزارا بايلانىستىڭ جاڭا ۇلگىسىن قالىپتاستىرىپ كەلەدى. دەگەنمەن جىلدار بويى قا­لىپتاسقان «ادەتتى» جەڭۋ ەكى جاق ءۇشىن دە وڭاي بولماسا دا, كەيىنگى جىلدارداعى وزگەرىستەردى كورمەۋ مۇمكىن ەمەس.

«ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ وتىرىستارى يدەولوگيا سالاسىنداعى ماسەلەلەردى, ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسىن قالىپتاستىرۋ ءىسىن, قوعامنىڭ قۇندىلىقتار جۇيەسىن جاڭعىرتۋ جايىن تالقىلايتىن ءتيىمدى پىكىرتالاس ورنىنا اينالدى. بۇعان دەيىن جازدىگۇنى شاقىرىلىپ كەلە جاتقان قۇرىلتايدىڭ وتىرىسىن بيىل ءسال ەرتەرەك, كوكتەمدە وتكىزەتىن شىعارمىز», دەدى پرەزيدەنت «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا.

2023 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتى ۇلتتىق قۇندىلىقتار جۇيەسىن قايتا جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرىنە ويىستى. بۇل جۇمىس مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلتتىق قۇ­رىل­تاي­دىڭ ەكىنشى وتىرىسىندا تۇركىستاندا سويلەگەن سوزىنەن باستالدى. جيىندا پرەزيدەنت نەگىزگى يدەو­لوگيالار تىزبەسى: تاۋەلسىزدىك پەن وتان­سۇي­گىشتىك, بىرلىك پەن تۇراقتىلىق, ادىلەتتىلىك پەن ىنتىماق, زاڭ جانە ءتارتىپ, سەنىم جانە جاۋاپ­كەر­شىلىك, مادەني ءبىلىم جانە كاسىبيلىك, ەڭ­بەكتى اتاپ ايتتى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن ەجەلگى زاماننان بۇگىنگە دەيىنگى كوپتومدىق تاريحتىڭ  ازىرلەنۋى – وسكەلەڭ ۇرپاققا مەملەكەتىمىزدىڭ تەرەڭ تامىرىن تانىتۋ, ۇلتتى ۇيىستىرىپ, ەل مۇددەسىن باعامداتۋ. جاستاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتۋ ماقساتىندا وتاندىق كىتاپ وندىرىسىنە, ادەبي شىعارماشىلىققا قولداۋ كورسەتىپ, وسى باعىتتا ارنايى زاڭنامالىق وزگەرىستەردىڭ قولعا الىنۋى دا – ۇلتتىق قۇرىلتايدا كوتەرىلگەن ماسەلەلەردىڭ جۇيەلى شەشىم تابۋىنىڭ كورىنىسى.

ۇلتتىق قۇرىلتايداعى باستامانىڭ ءبىرى – كرەاتيۆتى يندۋستريانى دامىتۋ ارقىلى ۇلتتىق بول­مىسىمىزدى ايشىقتاۋ, الەمگە وتاندىق جاڭا برەندتەردى تانىتۋ. قازىر كرەاتيۆتى يندۋسترياعا قاتىستى ارنايى زاڭ جوباسى تالقىلانىپ جاتىر. سەناتتاعى زاڭدى تالقىلاۋ جۇمىسىنا ازاماتتىق قوعام وكىلدەرىنىڭ بەلسەنە ارالاسۋى, قوعام مەن بيلىكتىڭ بىرلەسە جۇمىس ىستەۋى قۋانتادى.

ال «Quryltai» ءموبيلدى قوسىمشاسى ىسكە قو­سىلعالى پلاتفورما ارقىلى ازاماتتار كوكەي­ىندە جۇرگەن ماسەلەلەرگە قاتىستى ويلارى مەن ۇسىنىس­تا­رىن جولداپ, مەملەكەتتىك شەشىم قابىلداۋدا قو­عامعا قوزعاۋ سالدى.

«حابار» جانە «Qazaqstan» تەلەارنالارىنداعى ارنايى باعدارلامالار دا قوعامداعى وتكىر ماسەلەلەر مەن ايماق تۇرعىندارىن الاڭداتقان تاقىرىپتاردى كوتەرىپ, ۇلتتىق قۇرىلتاي مۇشەلەرى مەن بيلىك وكىلدەرىنىڭ حالىقپەن بىرلەسە ورتاق شەشىم ىزدەۋىنە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.

زاڭ مەن ءتارتىپتى ساقتاۋ, ايەلدەر مەن بالا­لار­دىڭ قۇقىن قورعاۋ, تۇرمىستىق زورلىق-زوم­بىلىقپەن كۇرەسۋ, بۇزاقىلىق پەن مادە­نيەت­سىزدىككە قارسى تۇرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءبىراز قوعامدىق تالقىلاۋ ءوتتى. بۇل قوعامدا جەكە جانە قوعامدىق مادەنيەتتىڭ جاڭا نورمالارىن قا­لىپتاستىرۋ مەن ساقتاۋ سۇرا­نى­سىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بيلىك تە, ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى دە زاڭدى وزگەرتۋ نەمەسە جاڭا ينستيتۋتتار قۇرۋ جەتكىلىكسىز ەكەنىن ءتۇي­سىندى. ارينە, قوعامدىق سانا ەۆوليۋتسياسىن الىپ, جەدەلدەتۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل – بىرتىندەپ, تابيعي تۇردە جۇرەتىن ۇدەرىس.

سوندىقتان «ەستيتىن مەملەكەت» قاعيداتتارى بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى ديالوگ پەن كونسەنسۋس ارقىلى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ جاڭا ۇلگىسىن قالىپتاستىردى دەپ ايتا الامىز. مىنە, ءدال وسى قاعيداتتار پرەزيدەنتتىك رەفورمالاردىڭ نەگىزىن قۇرادى. وڭىرلەر مەن سالا وكىلدەرىنەن قۇرالعان ۇلتتىق قۇرىلتاي اياسىندا بيلىك پەن قوعامنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ بىرەگەي تەتىگىنە اينالدى. بىرلىكتى ساقتاۋ, جاسامپازدىقتى دامىتۋ جانە جاڭا الەۋمەتتىك ەتيكانى قالىپتاستىرۋ – قازىر كۇن تارتىبىندە تۇرعان باستى ماسەلەلەر.

 

بيبيگۇل جەكسەنباي,

سەنات دەپۋتاتى 

سوڭعى جاڭالىقتار