تاعزىم • 22 قاڭتار, 2024

قايسار قالامگەر

251 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

جازۋشى زەينەل-عابي يمانباەۆ ەسىمىن بۇگىنگى بالالار بىلە قويماۋى مۇمكىن, بىراق 60–80 جىلدارداعى «بالدىرعان» وقىعان الدىڭعى بۋىن جاقسى بىلەدى. ونىڭ اۋىل ومىرىنەن بالالارعا ارناپ جازعان قىسقا, كوركەم, تارتىمدى اڭگىمەلەرى جۋرنالدىڭ ءار ءنومىرى سايىن شىعىپ تۇراتىن. ولاردى جاس قاۋىم قىزىعا وقىپ, تالداپ, ءوزارا اڭگىمە قىلىپ ايتىپ جۇرەتىن.

قايسار قالامگەر

زەي­­نەل-عابي جە­تىن­شى سىنىپ بى­تىرگەن جىلدار­­دان اۋىر قيىن­شىلىققا تاپ بول­­عان. ول سۇيەك تۋبەركۋلەزىنىڭ اۋىر تۇرىنە ۇشى­راپ, توسەك تارتىپ جا­تىپ قال­عان. بىراق تىرلىكتەن ءۇمىتىن ۇزبەي, توسەكتە جات­قان كۇيى قولىنان كىتاپ, گازەت-جۋر­نال تۇسىرمەگەن. بار-جوعى 7-سى­نىپ بىتىرسە دە ءوزىنىڭ ءبىلى­مىن ءوزى جە­تىلدىرىپ, كوركەم ادەبيەتتى دە, تەوريانى دا وقي بەرگەن. وعان اسىرەسە ن.وستروۆسكيدىڭ «قۇ­رىش قا­لاي شىنىقتى» اۆتو­بيوگرا­فيا­لىق رومانى قاتتى اسەر ەتكەن. قاي­سار جان پاۆەل كورچاگيندى وزىنە ونەگە تۇتقان. ابايدى دا قولىنان تاستاماي, ولەڭدەرىن بالالارىنا ۇيرەتۋدەن دە جالىق­پا­عان. ءسويتىپ, ولاردىڭ ۇلگىسىمەن بالا­لارعا ارنالعان اڭگىمەلەر, تاق­پاقتار جازۋمەن اينالىسقان. «قاناتتى ءومىر» دەگەن ءبىر اڭگى­مەسى «جۇلدىز» جۋرنالىنا دا شىققان. ال «بالدىرعان» – ءومىرىنىڭ سوڭ­عى ساتىنە دەيىنگى سەرىگى, اينىماس اۆتورى بولعان با­سىلىم. وب­لىس­­تىق گازەتكە دە پروب­لە­ما­­لىق ماقالالارىن باستىرىپ تۇر­عان. 

سول جىلداردا سولتۇستىك قا­زاق­ستان وبلىستىق پارتيا كومي­تەتىنىڭ يدەولوگيا جونىندەگى حات­شىسى – ءىلياس وماروۆ ەدى. ۇلتىنىڭ جىلت ەتكەن جاق­سى­لىعىنا قول ۇشىن بەرۋگە اسى­عاتىن ارىس اعامىز زەينەل-عابي تۋرالى ەستىگەن سوڭ سەرگەەۆ (قازىر شال اقىن) اۋدانىن­دا­عى ورتاقكول اۋىلىندا تۇراتىن ونى ءوزى ىزدەپ كەلەدى. دەنساۋلىعى­نىڭ تۇزەلۋىنە, تۇرمىستىق جاع­دا­­­يىنىڭ جاقسارۋىنا قول ۇشىن بەرەدى. كەڭشاردىڭ ديرەكتورىن شاقىرىپ الىپ, «اۋىلىڭدا ۇلكەن جازۋشى تۇرادى, سەن ونىڭ ەسىمىمەن ماقتانۋىڭ كەرەك. ال جازۋشىعا جاعداي كەرەك», دەپ ءتورت بولمەلى ساڭعىراعان ءۇي تۇر­عىزىپ بەرەدى. دەنساۋلىعى ازداپ تۇزەلگەن شاعىندا قولجازبالا­رىن قولتىقتاتىپ الماتىعا جىبە­رىپ, ونداعى جازۋشىلار وداعىنىڭ حات­­شىلارىنا, ءسابيت مۇقانوۆ­قا كو­مەك كورسەتۋدى سۇراپ, ارنايى حات جازىپ بەرەدى. ءسويتىپ, العاشقى اڭ­گىمەلەر جيناعى ءى.وماروۆتىڭ كومەگىمەن «باستاما» دەگەن اتپەن 1959 جىلى جارىق كورەدى. بۇل وقيعا قالامگەردى قاتتى قانات­تاندىرادى. الماتىدان اسقار لەكەروۆ, قاجىتاي ءىلياسوۆ سياقتى پىكىرلەس, جاناشىر دوستار دا تاۋىپ قايتادى. سولاي باستالعان شىعارماشىلىق جول اعامىزدىڭ ءومىرىنىڭ سوڭعى ساعاتىنا دەيىن جالعاسىپ, كوزىنىڭ تىرىسىندە 16 كىتابىن شىعارعان. 

اعامىز  ۇلاعاتتى ۇرپاق وسىر­گەن ونەگەلى اكە. جولداسى كاماش ەكەۋى تاربيەلەگەن 10 بالاسىنىڭ وسا­لى جوق. ءۇش قىزى اكەسىنىڭ اۋىر حا­لىنە اراشا بولۋدى ويلاپ, دا­رى­گەرلىك ماماندىقتى تاڭ­داپ­تى. قالعاندارى ۇستاز, ساۋ­لەتشى, ينجەنەر-قۇرىلىسشى مامان­دىق­تارىن قالاپ, ءومىردىڭ بيىك بەلەستەرىندە ءجۇر. سونىڭ ىشىندە ءارى ءانشى, ءارى بەلگىلى جۋرناليست بولىپ جۇرگەن التىن يمانباەۆا­نىڭ ەسىمىن رەسپۋبليكا تۇرعىن­دارى جاقسى بىلەدى. ول پرەزيدەنت گران­تىنىڭ يەگەرى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى. 

زەينەل-عابي يمانباەۆ 1987 جىلى 63 جاسىندا دۇنيەدەن قايت­­تى. ۇرپاقتارى ونىڭ جا­ريا­­لانبا­عان دۇنيەلەرىن جيناپ,  «سولمايتىن گۇل», «قوس قايىڭ» اتتى جيناقتا­رىن شىعارعان.

جۋىردا س.مۇقانوۆ اتىن­داعى وبلىستىق امبەباپ, عىلى­مي كىتاپحانادا جازۋشىنىڭ 100 جىل­دىعىنا وراي مەرەكە­لىك كەش بولىپ ءوتتى. وعان قاتىس­قان­دار اراسىندا جازۋشىنىڭ بالالارى مەن تۋىستارى, جەرلەس­تەرى, جاقىن ارالاسقان جاندار جازۋشى تۋرالى قىزىقتى ەستەلىكتەر ايتتى. م.قوزى­باەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى جان­باي قادىروۆ جازۋشىنىڭ شىعار­ماشىلىعى تۋرالى بايانداما جاسادى.  ە.سەركەباەۆ اتىنداعى ونەر كوللەدجىنىڭ ستۋدەنتتەرى جازۋشىنىڭ اڭگىمەلەرىنەن ۇزىن­دىلەر وقىدى.

وكىنىشكە قاراي, وسىنداي ومىر­گە قۇشتار, ەڭبەكقور, زور تالانت يەسى, ولكەمىزدىڭ ماقتانىشى بول­عان بالالار جازۋشىسىنا وڭى­رى­مىزدە لايىقتى سىي-قۇرمەت جا­سالماي كەلەدى. ءبىر كەزدە تۋعان اۋى­لىنداعى مەكتەپتىڭ اتىن بەرۋگە تالپىنىس بولعانىمەن, باستاما اياقسىز قالىپتى. بىراق پەترو­پاۆل قالاسىندا ونىڭ ەسىمىمەن ءبىر كوشەنىڭ اتىن اتاسا, ارتىق بولماس ەدى. وسىنداي ۇسىنىس ايتىلعاندا جينالعان كوپشىلىك قىزۋ قولدادى, ەندى سونى وبلىس باسشىلىعى ەسكەرسە ءجون بولار ەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

باكۋدە ءان سالعان امىرە

تاريح • بۇگىن, 08:00