سونداي-اق پرەزيدەنت سۇحباتىندا يگى جۇمىستار 2024 جىلى دا جالعاساتىنىن, تياناقتى جانە جوسپارلى ارەكەت جاسالاتىنىن ايتتى. ياعني ەلىمىزدىڭ الداعى بەس جىلداعى دامۋىنا نەگىز بولاتىن جىل بولماق. سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزۋ ماقساتىندا اۋىل-اۋدانداردا ءجيى بولامىز. كەزدەسۋلەردە تۇرعىندار ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياسي رەفورمالاردى قولداپ, جاقسى باستامالاردىڭ وڭ ناتيجەسىن سەزىنىپ جاتقانىن ءجيى ايتادى. سونداي-اق جەرگىلىكتى جەردەگى شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەر دە اشىق ايتىلىپ, سايلاۋشىلار كوكەيدە جۇرگەن ۇسىنىس-پىكىرلەرىن دە ءبىلدىرىپ ءجۇر. بۇل ورايدا پرەزيدەنت ء«بىز وزىق ويلى ۇلت رەتىندە تەك قانا العا قاراۋىمىز كەرەك» سۇحباتىندا ەلىمىزدە بيلىكتىڭ ءىس-ارەكەتىنە جاريا تۇردە كەلىسپەۋشىلىك بىلدىرۋگە تولىق مۇمكىندىك بار ەكەنىن ايتىپ ءوتتى. بۇل – جۇرتشىلىق پىكىرىن ەسكەرگەندىك. «ازاماتتار ءوزىن تولعاندىراتىن ماسەلە تۋرالى اشىق ايتا الادى. مەن مەملەكەتتىك ورگانداردان «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنا سايكەس, قوعامنىڭ پىكىرىمەن ساناسۋدى تالاپ ەتىپ كەلەمىن», دەدى مەملەكەت باسشىسى. وسى ورايدا ايتا كەتەلىك, تۇرعىنداردىڭ مۇڭ-مۇقتاجى وڭ شەشىمىن تابۋىنا وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى دا مۇددەلىلىك تانىتىپ, بەلسەندى اتسالىسىپ كەلەدى. مىسالى, بىلتىر دەپۋتاتتار حالىقتى تولعاندىراتىن پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا 361 دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. ونىڭ 231-ءى نەمەسە 63%-ى قاناعاتتاندىرىلىپ, ورىندالعان. قالعان 130-ى ورىندالۋ ۇستىندە نەمەسە زاڭناما تالاپتارىنا سايكەس تۇسىنىكتەمەلەر بەرىلگەن. «Amanat» پارتياسىنىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىندە دەپۋتاتتار 1400-گە جۋىق قوعامدىق قابىلداۋ وتكىزىپ, 5 مىڭعا جۋىق ازاماتتى قابىلدادى. قابىلداۋلاردا كوتەرىلگەن ماسەلەلەر بويىنشا قۇزىرەتتى ورگاندارعا شارالار قابىلداۋ ءۇشىن ءتيىستى ۇسىنىستار جولداندى. سونداي-اق وبلىستىق ءماسليحات اپپاراتىنا جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردان 148 ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن, ونىڭ 121-ءى جەكە, 27-ءسى زاڭدى تۇلعالاردان. بارلىق ارىز-شاعىم بويىنشا قولدانىستاعى زاڭناما شەڭبەرىندە جۇمىستار جۇرگىزىلىپ, ءوتىنىش يەلەرىنە مەرزىمىندە جاۋاپ بەرىلدى. سونىمەن قاتار وتكەن جىلى وبلىستىق ءماسليحات اپپاراتىنىڭ كەڭسەسىنە 1425 قۇجات كەلىپ ءتۇستى. كەلىپ تۇسكەن كىرىس حات-حابارلاردى قابىلداۋ, تالداۋ, جۇزەگە اسىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, ءماسليحات قۇزىرەتىنە كىرەتىن ماسەلەلەر بويىنشا 1334 شىعىس حات-حابارلار جولداندى. تۇرعىنداردى تولعاندىراتىن ماسەلەلەر بويىنشا وبلىستىق ءماسليحات قابىرعاسىندا 13 جيىن وتكىزىلىپ, ءتيىستى ورگاندارعا 24 حاتتامالىق ۇسىنىس بەرىلدى. بۇگىندە ول ۇسىنىستاردىڭ 15-ءى ورىندالىپ, 9-ى بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ كەلەدى. دەپۋتاتتاردىڭ ىقپال ەتۋىمەن قازىعۇرت جانە ورداباسى اۋداندىق اۋرۋحانالارىنىڭ, كەنتاۋ قالالىق ورتالىق اۋرۋحاناسى مەن №1 وبلىستىق پەريناتالدىق ورتالىعىنىڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى ەرتەرەك اياقتالدى. «تۇران-سۋ» مەكەمەسىنە باراتىن جولعا اسفالت توسەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە بيۋدجەتتەن ءتيىستى قاراجات قارالدى. بۇل – اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ءبىر پاراسى عانا.
قازىرگى قىس اۋاسىندا تۇتىنۋشىلاردى ساپالى جىلۋمەن قامتۋ ماڭىزدى. بۇل جىلۋ جۇيەلەرىنىڭ قىسقا قانشالىقتى دايىندالعانىن ايقىندايتىن كەزەڭ. مەملەكەت باسشىسى سۇحباتىندا جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىنداعى جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنداعى مۇشكىل احۋال – كوپجىلعى سالعىرتتىقتىڭ سالدارى ەكەنىن اشىق ايتتى. «وسى سالاداعى تۇيتكىلدەر ءبىر كۇندە اياق استىنان پايدا بولا قالعان جوق. ونىڭ ءبارى جىلدار بويى قوردالانعان ماسەلەلەر ەكەنى بارشاعا ءمالىم. وڭىرلەردەگى جىلۋ ورتالىقتارى مەن باسقا دا قۇرال-جابدىقتاردىڭ 80 پايىزى ابدەن توزعان. وتكەن جىلداردا كوممۋنالدىق شارۋاشىلىققا سالىنعان ينۆەستيتسيا بۇل سالانىڭ قاجەتىن وتەۋگە جەتكىلىكسىز بولدى», دەدى پرەزيدەنت سۇحباتىندا. سونداي-اق بۇكىل قازاقستانداعى ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى تولىق جاڭعىرتۋ – وتە اۋقىمدى ءارى كۇردەلى مىندەت ەكەنىن, بۇل ماسەلە بىرتىندەپ شەشىلىپ جاتقانىن ايتتى. وسى ورايدا تۇركىستان وبلىسى كەنتاۋ قالاسىنداعى جىلۋ ماسەلەسى كوپ جىلدار بويى شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقان وزەكتى ماسەلە ەكەنىن ايتا كەتەلىك. جىلۋ قۋاتىن ءوندىرۋ جانە تاسىمالداۋ قىزمەتىن اتقاراتىن كاسىپورىننىڭ نەگىزى 1934 جىلى قالانعان, ال 1952 جىلى مۇندا قۋات ءوندىرۋ قوندىرعىلارى ورناتىلعان. قالا اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە, جىلۋەنەرگوورتالىقتىڭ جىلۋ قۋاتى ساعاتىنا 168 گكال وندىرەدى دەپ بەلگىلەنسە, قازىرگى ۋاقىتتا قولدانىستاعى جىلۋ قۋاتى ساعاتىنا – 126 گكال. ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋ بويىنشا بەلگىلەنگەن قۋاتى 17,5 مۆت/ساع بولسا, قولدانىستاعى قۋاتى 5,5 مۆت/ساع بولىپ وتىر. بيىلعى جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق بارىسىندا قازاندىقتاردى, جىلۋ جۇيەلەرىن جانە قوسالقى قوندىرعىلاردى قايتا قۇرۋ جۇمىستارىنىڭ سمەتالىق قۇنى 13 701,1 ملن تەڭگە بولىپ بەلگىلەنگەن. جالپى, 3,0 ملرد تەڭگە قارجى قارالىپ, قازاندىقتاردىڭ قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. ءتورت قازاندىقتىڭ اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى تولىق اياقتالىپ, 30 قازاننان باستاپ جىلۋ بەرۋ ماۋسىمى باستالعان. قازىر كاسىپورىن شتاتتىق رەجىمدە جۇمىسىن اتقارۋدا. بۇل ورايدا ءماسليحات دەپۋتاتتارى كەنتاۋداعى جىلۋمەن قامتۋ جۇمىستارىمەن تانىسىپ, تۇرعىن ۇيلەردى, مەكتەپتەر مەن ەمحانالاردى ارالاپ, جەرگىلىكتى حالىقپەن اڭگىمەلەسكەن بولاتىن. تۇرعىنداردىڭ ماسەلەلەرىن نازارعا الىپ, قالاداعى جىلۋدىڭ ۋاقتىلى جانە تۇراقتى بەرىلۋى باقىلاۋعا الىندى. جالپى, وسىنداي اۋىل-اۋدانداردى ارالاۋ كەزىندە انىقتالعان ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋىنە دەپۋتاتتار بارىنشا اتسالىسىپ كەلەدى.
پرەزيدەنت سۇحباتىندا ايتىلعانداي, ەلىمىزدەگى ساياسي رەفورمالار جۇيەلى, تۇبەگەيلى سيپاتقا يە بولدى. حالىقتىڭ ساياسي سانا-سەزىمى وزگەردى. جاڭا ەكونوميكالىق ۇلگىگە كوشۋ, 2029 جىلعا قاراي ىشكى جالپى ءونىمدى قازىرگىدەن ەكى ەسەگە ارتتىرۋ باستى ستراتەگيالىق ماقسات رەتىندە بەلگىلەنۋى دە حالىقتىڭ ەرتەڭگە سەنىمىن نىعايتا ءتۇستى. ونى ەلگە جاڭا لەپ اكەلگەن وزگەرىستەر جايىندا ءجيى ايتىلاتىن سايلاۋشىلارمەن, ياعني جەرگىلىكتى حالىقپەن كەزدەسۋلەردە ايقىن اڭعارامىز.
نۇرالى ءابىشوۆ,
تۇركىستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ توراعاسى
