قاۋىمداستىق ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, 2023 جىلى ساقتالىپ وتىرعان قاتاڭ مونەتارلىق جاعدايلار, ۋكرايناداعى سوعىس پەن تاياۋ شىعىس قاقتىعىسىنىڭ تەرىس سالدارى, قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ ءالسىز ءوسۋى اياسىندا الەمدىك ەكونوميكانىڭ كەلەسى جىلعا ءوسۋى بويىنشا بولجامدار تومەندەۋمەن قايتا قارالدى.
«حۆق-نىڭ قازان ايىنداعى بولجامىنا سايكەس 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جاھاندىق ءوسىم – 3 پايىز, ال 2024 جىلعا ارنالعان باعا 2,9 پايىزعا تومەندەدى. بۇل رەتتە حۆق مەن ۇەم-ءنىڭ 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋى بويىنشا باعالارى ءىس جۇزىندە سايكەس كەلەدى (تيىسىنشە 4,6 پايىز جانە 4,7 پايىز). الايدا ولار كەلەسى جىل ءۇشىن ايتارلىقتاي ەرەكشەلەنەدى: حۆق بولجامدارىنا سايكەس تەڭىز كەن ورنىن كەڭەيتۋ جوباسىنداعى كىدىرىس ءىجو-گە تەرىس اسەر ەتەدى. بۇل رەتتە قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى درايۆەرلەرى 2024 جىلى قۇرىلىس (+8 پايىز), اقپارات جانە بايلانىس (+7 پايىز), ساۋدا (+6,5 پايىز) جانە كولىك (+5,6 پايىز) سياقتى سالالار بولىپ قالا بەرمەك. بۇل رەتتە مۇناي ءوندىرۋ 95,4 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايۋى مۇمكىن», دەلىنەدى قاۋىمداستىق اقپاراتىندا.
كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
قاۋىمداستىق ساراپشىلارى 2023 جىلى ينفلياتسيا قارقىنى ۇلتتىق بانكتىڭ قاتاڭ مونەتارلىق ساياساتى, ۇكىمەت قابىلداعان شارالار كەشەنى, سونداي-اق ساۋدا ارىپتەس ەلدەرىندەگى ينفلياتسيانىڭ باياۋلاۋى (رەسەي فەدەراتسياسىندا سوڭعى ايلاردىڭ ءوسۋى بايقالادى) اياسىندا جىل باسىمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسە تومەندەگەنىن اتاپ وتەدى.
«ينفلياتسيالىق قىسىمنىڭ تومەندەۋى الەمدىك ورتالىق بانكتەرگە پايىزدىق مولشەرلەمەنىڭ كوتەرىلۋ تسيكلىن اياقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, بۇل جاھاندىق ستاگفلياتسيا نەمەسە رەتسەسسيا ىقتيمالدىعىن ايتارلىقتاي تومەندەتەدى. 2023 جىلى ازىق-ت ۇلىك پەن مەتالدار باعاسىنىڭ سالىستىرمالى تۇراقتانۋىن ەسكەرە وتىرىپ, 2024 جىلى باعا تۇراقتىلىعىنىڭ نەگىزگى تاۋەكەلى, اسىرەسە وپەك+ شارالارى مەن تاياۋ شىعىستاعى سوعىس قيمىلدارىنىڭ كۇشەيۋىنىڭ اسەرىنەن ەنەرگيا باعالارى بولۋى مۇمكىن. اكتسيالار نارىعىنا كەلەتىن بولساق, 2023 جىلى ينۆەستورلاردىڭ تاۋەكەل-تابەتى اقش-تىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەلەرىنەن كەيىن دوللارلىق قۇرالداردىڭ تارتىمدىلىعىنىڭ ارتۋىنا قاراماستان جاقساردى: قازىناشىلىق كىرىستىلىك پەن دوللار يندەكسى ءوزىنىڭ تاريحي بيىكتەرىنە جەتتى», دەپ مالىمدەيدى.
Goldman Sachs بولجامىنا سايكەس 2024 جىلى S&P500 يندەكسىنىڭ ءوسۋى امەريكا ەكونوميكاسىنىڭ «جۇمساق قونۋى» تۇرىندەگى «ىلەسپە جەلدىڭ» سالدارىنان 8 پايىز بولۋى مۇمكىن جانە پايىزدىق مولشەرلەمەلەردىڭ تومەندەۋ ۇدەرىسى باستالۋى مۇمكىن. وسىلايشا, بيىل گەوساياسي تاۋەكەلدەر بارىنشا كەمىگەن جاعدايدا جاھاندىق ماكروەكونوميكالىق جاعدايلار تۇتاستاي العاندا وڭ قالىپتاسۋى مۇمكىن. ءىجو ءوسۋى, ينفلياتسيانىڭ تومەندەۋى جانە ۇلتتىق ۆاليۋتا ايىرباس باعامىنىڭ تۇراقتىلىعى سياقتى ماكرو كورسەتكىشتەردى قوسا العاندا, ءبارى دەرلىك قازاقستان ەكونوميكاسىنا وڭ اسەر ەتەتىن فاكتورلار.
ساراپشىلار اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ جاھاندىق دەڭگەيدە قاتاڭداتىلۋى ءوزىنىڭ ماڭىزدى ناتيجەسىن بەردى دەپ سانايدى. 2023 جىلى اقش-تاعى ينفلياتسيا – 6,5 پايىزدان 3,1 پايىزعا دەيىن, ەو-دا – 8,6 پايىزدان 2,4 پايىزعا دەيىن, قحر-دا – 1,8 پايىزدان 0,5 پايىزعا دەيىن, قازاقستاندا – 20,7 پايىزدان 10,3 پايىزعا دەيىن, رف-دا 11,9 پايىزدان 7,5 پايىزعا دەيىن تومەندەدى. وسىعان بايلانىستى دامىعان جانە دامۋشى ەلدەردەگى مونەتارلىق جاعدايلاردى جەڭىلدەتۋ بويىنشا ءۇمىت ايتارلىقتاي ءوسىپ جاتىر.
«قارجىلىق جاعدايدىڭ ىقتيمال جاقسارۋى, ءوز كەزەگىندە, الەمدىك كاپيتال نارىقتارىنداعى تاۋەكەلگە دەگەن تابەتتى جانداندىردى جانە الەمدىك ەكونوميكاداعى رەتسەسسياعا قاتىستى الاڭداۋشىلىقتى جەڭىلدەتتى. 2023 جىل قور نارىقتارىنىڭ تاريحىنا باستامانىڭ «ايۋلاردان» «بۇقالارعا» اۋىسقان جىلى رەتىندە ەنەتىنى انىق: S&P 500 2023 جىلى – 24 پايىزعا, STOXX 600 – 12 پايىزعا, Nikkei – 27 پايىزعا, KASE – 28 پايىزعا, AIXQI 26 پايىزعا وسۋدە. سونىمەن قاتار ولاردىڭ تاريحي ماكسيمۋمدارى جاڭارتىلعاننان كەيىن, اقش-تىڭ قازىناشىلىق كىرىستىلىگى مەن دوللار يندەكسى ستاۆكالاردىڭ تومەندەۋ تسيكلىنىڭ باستالۋىن كۇتۋدە ايتارلىقتاي تومەندەيدى, بۇل ءوز كەزەگىندە دامۋشى ەلدەردىڭ اكتيۆتەرىنە قىسىمدى ايتارلىقتاي تومەندەتەدى», دەپ مالىمدەيدى قاۋىمداستىق.
تاۋار-شيكىزات نارىعىندا كوپ باعىتتى وزگەرىستەر بولدى. اقش-تا جانە وپەك+ قۇرامىنا كىرمەيتىن باسقا ەلدەردە شيكىزات ءوندىرۋدىڭ رەكوردتىق ءوسىمى, قحر ەكونوميكاسىنىڭ ءالسىز ءوسۋى اياسىندا جىل مۇناي باعاسىنىڭ شامامەن 8 پايىزعا (باررەلىنە 86 دوللاردان 79 دوللارعا دەيىن) تومەندەۋىمەن جىل ءتامام بولدى.
«نارىقتا شيكىزات ۇسىنىسىن قىسقارتۋ بويىنشا وپەك+ شارالارى ايتارلىقتاي دارەجەدە نارىققا قولداۋ كورسەتەدى», دەيدى ساراپشىلار.
ولاردىڭ بولجامىنشا, ءبىزدىڭ ەلدە 2024 جىلى كۇتىلەتىن ەكونوميكالىق ءوسۋ قارقىنى سالىستىرمالى تۇردە جوعارى (ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى – 5,3 پايىز, حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى – 4,2 پايىز, قارجى نارىعىنىڭ ساراپشىلارى – 4 پايىز). سونىمەن بىرگە مۇناي ءوندىرۋدىڭ بولجامدى ۇلعايۋىنا (95,4 ملن تونناعا دەيىن), ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا, بيۋدجەتتىك ىنتالاندىرۋعا جانە ەلدەگى اقشا-كرەديت جاعدايلارىن ودان ءارى قالىپقا كەلتىرۋگە بايلانىستى ەكونوميكالىق ءوسىم ءتاۋىر قالىپتاسۋى ابدەن مۇمكىن.
ۇەم بولجامىنا سايكەس 2024 جىلى تاۋارلار ەكسپورتى 83,1 ملرد دوللاردى, يمپورت 60,7 ملرد دوللاردى (پروفيتسيت – 22,4 ملرد دوللار) قۇرايدى, بىراق تولەم بالانسىنىڭ اعىمداعى شوتى تەرىس بولىپ قالادى (-7,8 ملرد دوللار). بۇل ءوز كەزەگىندە ۇلتتىق ۆاليۋتاعا تۇبەگەيلى قىسىم جاساۋى ىقتيمال.
