2021 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنان باستاپ بارلىق وڭىردە بىرلەستىك فيليالدارى اشىلىپ, جۇمىس ىستەي باستادى. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار نەگىزىندە مەملەكەت قارجىسىن جىمقىرۋدى انىقتاپ, الدىن الىپ, جولىن كەسۋ باعىتىندا ءتاپ-ءتاۋىر تاجىريبە جيناقتاپ قالعان بىرلەستىككە ەل ۇمىتپەن قاراپ وتىر. قوعامعا دەندەپ ەنىپ, دياگنوزى قويىلماعان دەرتكە اينالعان جەمقورلىقتىڭ جولىن كەسىپ, جەمقوردىڭ جەلكەسىن ۇزەدى دەگەن ۇلبىرەگەن ءۇمىت بار. جالپاق جۇرتقا جاريا بولعان جۇمىس ناتيجەسىنە قاراپ, ەل سەنىمى دە نىعايىپ كەلەدى. وبلىستىق فيليال وتكەن جىلدىڭ 11 ايىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل دەپارتامەنتىنە التى ماتەريال جىبەرگەن. ولارعا بايلانىستى سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. 29 اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرىلىپتى. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ پورتالىنا وبلىس بويىنشا جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ قورىتىندىسى نەگىزىندە فيليالدىڭ ارالاسۋىمەن 1 ميلليارد تەڭگەدەن استام بيۋدجەت قارجىسى ۇنەمدەلگەن. ءتىپتى جازاتايىم جاڭىلىسقاننان ەمەس, الدەبىر ارام نيەتتىڭ قۇلاعى قىلتيىپ تۇر دەپ ايتۋعا دا بولاتىنداي. ماسەلەن, كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ اكىمدىگى قالانى اباتتاندىرۋ ءۇشىن 500 ورىندىق پەن قوقىس جاشىگىن ساتىپ الۋعا جالپى كولەمى 112,5 ميلليون تەڭگە ءبولىپتى. اۋەلى فيليال 500 ورىندىقتىڭ قاجەتى بار ما, ولار قايدا ورناتىلماق, دايىن سۇلباسى ازىرلەنگەن بە دەگەن ساۋالدار توڭىرەگىندە زەرتتەۋ جۇرگىزگەن. ەكىنشىدەن, جۇمسالاتىن قارجى ءتىپتى ورتا دەڭگەيدەن دە جوعارى. ماسەلەن, ستەپنوگور قالاسىنىڭ اكىمدىگى ساتىپ العان وسىنداي ءبىر ورىندىق پەن قوقىس جاشىگىنە 112 مىڭ تەڭگە جۇمساسا, كوكشەتاۋ قالاسىندا كولەمى دە, سيپاتى دا ءدال وسىنداي ورىندىق پەن قوقىس جاشىگىن ساتىپ الۋعا 225 مىڭ تەڭگە جۇمسالماق. «ادىلدىك جولى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ وبلىستىق فيليالىنىڭ ساراپشىسى ساميرا تايتەنوۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ءتيىستى ورىندارعا حات جولدانعانىمەن, شارا قولدانىلماعان. وسى ارادا قانداي قورىتىندى شىعارۋعا بولادى؟ مەملەكەتتىڭ قىرۋار قارجىسىن ءتيىمسىز جۇمساۋ ءوز الدىنا, ادالدىقتىڭ كىرپىك قاقپاس كۇزەتشىسى بولۋعا ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگان قوعامنىڭ پىكىرىن ەسكەرىپ, وزدەرىنىڭ ورەسكەل قاتەلىكتەرىن تۇزەتۋگە ءتىپتى دە دايىن ەمەس بولىپ شىقتى. وكىنىشتىسى دە وسى. وسىلايشا, دەرت دەندەپ-اق تۇر.
وڭ شەشىمىن تاپقان مىسالدار دا بار. ماسەلەن, جەدەل جاردەم قىزمەتى 42 ميلليون تەڭگە قاراجاتقا 80 بەينەتىركەگىشتى ساتىپ الۋدى توقتاتتى. ەگەر بۇل جۇمىس جۇزەگە اسىرىلعاندا, ءاربىر بەينەتىركەگىش بيۋدجەتكە 500 مىڭ تەڭگە شىعىن اكەلەر ەدى.
وسى ارادا تاعى ءبىر مىسال كەلتىرسەك, ارتىق بولماس. «بۋراباي» ۇلتتىق تابيعي پاركى اڭ-قۇسقا بەرىلەتىن ءداندى داقىلداردى قالىپتى باعادان ەكى ەسە قىمباتقا ساتىپ الماق بولىپ ارەكەتتەنگەن. ءسال عانا تاراتىپ ايتاتىن بولساق, مەملەكەتتىك مەكەمە 206 توننا س ۇلىنى 32,2 ميلليون تەڭگەگە ساتىپ الماق. ياعني ءار تونناسى 156 250 تەڭگەدەن اينالىپ وتىر. بيىل وڭىردەگى استىق ىلعالدى بولۋىنا بايلانىستى ساپاسى بولعاندىقتان, قۇنى دا ارزان. س ۇلىنىڭ ءار تونناسى 55 پەن 75 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا. ايىرماسىن ەسەپتەي بەرىڭىز. اڭ-قۇستىڭ ءتىلىن بىلەتىن پارك باسشىلارى ارپانىڭ باعاسىن بىلمەي قالدى دەگەنگە كىم سەنەر. دەگەنمەن ۇلتتىق تابيعي پاركتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمدەۋىنە قاراعاندا, س ۇلى وتكەن جىلى وسىنداي باعاعا ساتىلعان ەكەن. بيىل دا سول باعامەن الماق. فيليالدىڭ اتىنان «بۋراباي» ۇلتتىق تابيعي پاركىنە حاتتاما جولدانعان. كونكۋرستىڭ حابارلاماسى ءوز كۇشىن جويدى.
بۇل – بىرەر عانا مىسال. بيۋدجەت قاراجاتىنا, ەل يگىلىگىنە يە كەرەك دەيتىنىمىز دە سوندىقتان.
اقمولا وبلىسى
