ۇكىمەت “ەگەمەن قازاقستاننىڭ” اپتالىق قوسىمشاسى

ەلەكتروندى جۇيەنىڭ ەرەكشەلىگى مول قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى بەرىك شولپانقۇلوۆپەن اڭگىمە تەندەرلىك ساتىپ الۋ ءادىسىنىڭ ورنىنا بۇگىندە ەلەكتروندى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ەنگىزىلگەندىگى بەلگىلى. جاڭا جۇيەنىڭ ارتىقشىلىقتارى تۋرالى بۇرىن دا گازەتىمىزدە جاريالانعان بولاتىن. سونىڭ ناتيجەسىندە قىزىعۋشىلىق تانىتقاندار مەن ونى قولدانۋشىلار سانى ارتىپ كەلە جاتقاندىعىن ەسكەرە وتىرىپ, ەلەكتروندى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى تاعى دا كەڭىرەك اقپارات بەرە كەتۋدى ءجون كوردىك. قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى بەرىك شولپانقۇلوۆ تومەندە وسى ماسەلەلەر جونىندە اڭگىمەلەيدى. – بەرىك شولپانقۇل ۇلى, العاشقى سۇراعىمىز ەلەكتروندى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى ەنگىزۋ نە بەرگەندىگىنە بايلانىستى بولماق؟ – بۇگىندە ەلەكتروندى ساتىپ الۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن­دار كوبەيۋ ۇستىندە, سونداي-اق وعان قاتىسۋشىلار قاتارى دا ۋاقىت وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى. وسى ورايدا جاڭا ساتىپ الۋ جۇيەسى قانداي پايدا اكەلدى نەمەسە نە بەردى دەگەنگە كەلسەك, ءتىل ۇشىنا ال­دىمەن ورالاتىن جاۋاپ – مەم­لەكەتتىك ساتىپ الۋ راسىمدەرىن وڭاي­لاتۋدىڭ ارقاسىندا وعان قا­تىسۋشىلار ءۇشىن اكىمشىلىك توس­قاۋىلداردىڭ ايتارلىقتاي كەمى­گەن­دىگى. ال مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى زاڭناما نورمالارىنىڭ جەمقورلىق جاساۋعا جول اشاتىن, وعان بەيىم جاقتارى مەيلىنشە ازايتىلدى. مىسالى, جاڭا “مەم­لەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى” زاڭى­نا سايكەس بيىلعى جىلدان باستاپ باعا ۇسىنىستارىن سۇراتۋ ءتاسىلى­مەن جۇزەگە اسىرىلاتىن ساتىپ الۋلاردى ەلەكتروندى پىشىمگە مىندەتتى كوشىرۋ كوزدەلگەن. بۇل رەتتە زاڭمەن باعا ۇسىنىستارىن سۇراتۋ تاسىلىمەن تاۋارلاردى, جۇ­مىستاردى, كورسەتىلەتىن قىزمەت­تەردى ساتىپ العان, ساتىپ الۋدى ۆەب-پورتال ارقىلى جۇزەگە اسىر­عان جاعدايدا شەكتى باعا ۇسىنىس­تارى (400 اەك) الىپ تاستالادى. تاعى ءبىر پايداسى – زاماناۋي اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ناتيجەسىندە قاعازباس­تى­لىقتى ازايتىپ, مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ قارجىسىن ەلەۋلى تۇردە ۇنەمدەۋگە قول جەتىپ وتىرعان­دىعىن باسا اتاپ وتكىم كەلەدى. – مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى سوڭعى اقپاراتتاردى قايدان الۋعا بولادى؟ سوڭعى تاپسىرىستار مالىمەتى مەن ساتىپ الۋ, باسقاشا ايتساق, قالاي جۇرگىزىلەدى؟ – بۇل ءۇشىن بىزدە ارنايى ۆەب-پورتال ۇيىمداستىرىلعان بولاتىن. سايتتىڭ تولىق اتاۋى – www.goszakup.gov.kz. بۇل ۆەب-پورتالدى قارجى مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا “زەردە” حول­دينگىنە كىرەتىن ەلەكتروندى كوم­مەرتسيا ورتالىعى ازىرلەپ شىقتى. 2008 جىلدىڭ ساۋىرىندە تاجىريبەلىك پايدالانۋعا ەنگىزىلىپ, جاڭا اقپا­رات­تىق جۇيەدە تاپسىرىس بەرۋشىلەر مەن ءونىم وندىرۋشىلەر, ءونىم جەتكى­زۋشىلەردىڭ مۇقتاجدارىن بىرىكتىرۋگە بەيىمدەلگەن “ەلەكتروندى ۇكىمەت­تىڭ” جالپى ءتۇپ قازىعىنىڭ اجىرا­ماس بولىگى بولىپ تابىلادى. ۆەب-پور­تال ء“بىر تەرەزە” قاعيداتى بويىن­شا ىسكە اسىرىلادى. مۇندا بىرىنشىدەن, تاپسىرىس بەرۋشىلەر الداعى ساتىپ الۋلار تۋرالى حا­بارلاندىرۋلاردى, جىلدىق جوسپار­لاردى جانە وتكىزىلگەن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدىڭ قورىتىندىلارىن ور­نالاستىرسا, ەكىنشى جاعىنان, الەۋەت­تى ءونىم بەرۋشىلەرگە بۇكىل ەلىمىزدە بولاتىن الداعى ساتىپ الۋلار بويىنشا بارىنشا تولىق اقپاراتتى الۋعا, كەز كەلگەن ساتتە قاتىسۋ ءۇشىن ءوتىنىش بەرۋگە, قاجەت بولعان جاعداي­دا, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ وتكىزىل­گەن­نەن كەيىن ولاردىڭ قورىتىندىلارىن كورۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جۇيەدە وتكىزىلە­تىن ءىس-قيمىلداردىڭ قاۋىپ­سىزدىگى مەن ايقىندىعى ەلەكتروندى-ساندىق قول قويۋدى پايدالانۋ ارقىلى قام­تاماسىز ەتىلدى. سايت قولدانۋشى­سىندا وسىنداي قول قويۋ بولعان جاع­دايدا جۇيە ونى اۆتو­ماتتى تۇردە تانيدى جانە ولارعا جاڭا ساتىپ الۋلارعا قولجەتىمدىلىك بەرەدى. بۇل فۋنكتسيا ۇلتتىق راستاۋ ورتالىعىمەن بىرىگۋ ارقىلى ىسكە اسىرىلعان. – ۆەب-پورتال تۋرالى جەتكىلىكتى ءتۇسىندىرىپ ءوتتىڭىز. ال ەندى ونى قولدانۋشىلاردىڭ كورسەتكىشى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟ – بۇگىنگى تاڭدا پورتال ەڭ كوپ قولدانىلاتىن قازاقستاندىق ينتەرنەت-رەسۋرستاردىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. وندا 2010 جىلدىڭ 16 ناۋرىزىنداعى كورسەتكىشكە جۇگىنسەك 48 160 ادام, ياعني قاتىسۋشى تىركەلگەن كورىنەدى. ونىڭ 19 955-ءى ءونىم بەرۋشى بولىپ وتىر. – بەرىك شولپانقۇل ۇلى, ۆەب-پورتالدى پايدالانۋدى كوپشىلىك بىلە بەرمەسى انىق. نەمەسە ەلەكتروندى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى تۇسىنبەي جۇرگەندەرگە ۇيرەتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلە مە؟ ءتۇسىندىرۋ جۇمىستا­رىمەن تانىستىرىپ وتسەڭىز. – دۇرىس ايتاسىز. كەيبىر ىن­تالى, الەۋەتتى تاپسىرىس بەرۋشىلەر نەمەسە ءونىم وندىرۋشىلەر, جەتكىزۋ­شىلەر اراسىندا قالاي تىركەلۋدى بىلمەيتىندەر بولمايدى ەمەس, كەزدەسىپ جاتادى. اسىرەسە, جەرگىلىكتى جەرلەردە, اۋدانداردا وندايلار كوبىرەك. قارجى مينيسترلىگى ساتىپ الۋدىڭ جاڭا جۇيەسىن ەنگىزۋ بارى­سىندا باستان-اياق, تۇراقتى تۇردە وڭىرلەرگە شىعىپ ءتۇسىندىرۋ جۇمىس­تارى مەن سەمينارلار وتكىزىپ كەلە جاتىر. وعان قوسا مەملەكەتتىك سا­تىپ الۋ ۆەب-پورتالىنداعى بارلىق قولدانۋشىلار ينتەرنەت جەلىسى ارقىلى قاتىسۋشىلاردى قالاي تىركەۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىقتارمەن, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىنداعى ءونىم جەتكىزۋ­شىلەر مەن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ جۇمىستارىمەن تانىسا الادى. ۆەب-پورتالدىڭ جەمىستى جۇمىس جاساۋى ءۇشىن جانە ونىڭ ىڭعايلىلىعىن ودان ءارى ارتتىرۋ ماقساتىندا تەحنيكالىق قولداۋ قىزمەتى اشىل­دى. پورتال قولدانۋشىلارى ول ار­قىلى تاڭعى 09:00-دەن باستاپ كەش­كى 19:00-گە دەيىن وزدەرىن قىزىق­تىرعان سۇراقتارعا جاۋاپ الا الادى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن ۆەنەرا تۇگەلباي. يندۋستريالاندىرۋدىڭ ۇدەمەلى ۇلگىسى قوعام دامۋىنىڭ ەرتەڭىن ايقىنداعان ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋىنداعى “2020 سترا­تەگيا­لىق جوسپارى – كوشباسشىلىققا قازاقستاندىق جول” باعىتىمەن وڭىردە جۇزەگە اسىرىلاتىن “بيز­نەستىڭ جول كارتاسى” باعدار­لاماسىمەن ەلدى يندۋستريالان­دىرۋداعى جۇمىس جۇيەلەنگەن. اتالعان سالا بويىنشا وبلىستا جالپى سوماسى 60,3 ملرد. تەڭگەلىك 14 ينۆەستيتسيالىق جوبا قولعا الىنسا, ونىڭ 303 ملرد. تەڭگە بولاتىن 2 جوباسى رەسپۋبليكالىق يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلماقشى. ال, ءوڭىردى يندۋستريالاندىرۋ كار­تاسىنا 12 ينۆەستيتسيالىق جوبا قوسىلىپ, جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا 57,0 ملرد. تەڭگە قاراجات جۇم­سالاتىندىعى ايقىندالىپتى. ۇدەمەلى يندۋستريالاندىرۋ جانە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ەسە­بىنەن ەكونوميكانىڭ تۇراقتى وسۋىنە قول جەتكىزۋ ماقساتىنداعى ۇدەمەلى دامۋ باعىتىنداعى جوبالاردىڭ التاۋى بيىلعى جارتىجىلدىقتا تولىققاندى ىسكە اسىرىلۋى ءتيىس. دەمەك, اعىمداعى جىلى پايدالانىلاتىن جوبالار تىزىمىنە جالپى قۇنى 15,3 ملرد. تەڭگە بولاتىن سەگىز جوبا ەنگىزىلسە, وتكەن مەرزىمدە اتالعان جوبالارعا ءتيىستى قارجىنىڭ 8,4 ملرد. تەڭگەسى يگەرىلىپ, بەلگىلەنگەن مەرزىمدەگى قولعا الىنعان جۇمىستاردىڭ تياناعى كەلتىرىلگەنىن ايتۋعا بولادى. جۇمىس اۋقىمى ءتيىمدى جال­عاسقان جاعدايدا ءبىرىنشى شىلدەگە دەيىن التى جوبا تولىققاندى ەل يگىلىگىنە ۇسىنىلماقشى. ولاردىڭ قاتارىندا الماتى شاھارىنىڭ اينالاسىندا ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن قۇرۋعا قاتىستى تەكەلىدەگى كولەمى 3,65 گەكتار “Green House – زەلەنىي دوم” جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ جىلىجاي قۇرىلىسى بار. مۇندا قۇرىلىس جۇرگىزۋ مەن قۇراستىرۋ جۇمىستارى اياقتالىپ, قاجەتتى جابدىقتار تولىق جەتكىزىلىپ, جۇمىستى باستاۋ ءۇشىن ءبارى دايىن. وسىعان قو­سىمشا مايبۇرشاقتان ماي شىعاراتىن زاۋىتتى پايدالانۋعا بەرۋ باعىتىنداعى سوڭعى جۇمىستار اياقتالىپ, بالپىق بي كەنتىندەگى ءوندىرىس ىسكە قوسىلىپ, العاشقى ءونىم تۇتىنۋشىعا جول تارتتى. ال, ءسۇت ونىمدەرى ءوندىرىسىن ىسكە قوسۋ جۇمىستارى تولىق ءبىتىپ, جۇمىس­شىلار سوڭعى سىناقتان وتكىزۋ, تۇتىنۋشىنى ەكولوگيالىق جاعى­نان تازا ءسۇت ونىمدەرىمەن قام­تاما­سىز ەتۋ جاقىن كۇندەرى جال­عاستى­رىلماقشى. جۇمىسشىلار ارنايى دايىندىقتان ءوتىپ, زاۋىت ونىمىنە دەگەن سۇرانىستى قانا­عاتتاندىرۋعا كۇش-مۇمكىندىكتى جۇمىلدىرۋ ءۇشىن قاربالاس تىرلىك كەشۋدە. ەل يگىلىگىنە ۇسىنىلاتىن جو­بالاردىڭ  قاتارىندا جامبىل اۋدانى, قوپا ستانساسىنداعى تا­بيعي تاستاردى وڭدەيتىن “TASKOM KZ” زاۋىت قۇرىلىسى بار. نىسان تەحنيكالىق جاعىنان سا­ۋاتتى جا­سالىپ, جۇمىسىن باس­تاۋ­عا ازىرلىگىن كورسەتسە, مۇندا شيكىزات كوزى جەتكىلىكتى. اتالعان جو­با­لارداعى قۇ­رىلىس عي­ما­رات­تارىنىڭ اي­­نا­لاسىن كورىكتەندىرۋ, ابات­تان­دىرۋ جۇمىستارى دا جال­عاس­تىرىلۋدا. جەتىسۋ جەرىندەگى ەكونوميكالىق دامۋعا وزىندىك ۇلەسى بار ەڭبەك­شىقازاق اۋدانىنداعى ينفۋزيوندى ەرىتىندىلەرگە ارنالعان ءبىر رەتتىك جۇيە وندىرىسىندەگى قۇراستىرۋ جۇمىستارى ءتامامدالسا, قاراتال وزەنىندەگى سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى شىلدە ايىندا ءتا­مامدالىپ, تۇتىنۋشى يگىلىگىنە ۇسىنۋعا كۇش-مۇمكىندىك جۇمىل­دىرىلعان. ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق دامۋىندا ەرەكشە ورنى بار اتالعان جوبالار  بويىنشا جۇزدەگەن جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىنا وڭ ىقپال ەتەتىندىگىمەن ەرەكشە­لەنەتىنىن ايتقان ءجون. قۇندى جوبالاردىڭ قاتارى مۇنىمەن شەكتەلمەي, تالعار اۋ­دانىندا “يۋسكو لوگيستيكس ين­تەرنەشنل” كوپ سالالى لوگيس­تيكالىق كەشەنى مەن “يلنو گرۋپپ” يىلگەن بولات پروفيلدەر ءوندىرىسى زاۋىتتارىن ەكىنشى جارتىجىلدىقتا پايدالانۋعا بەرۋ ءۇشىن جۇمىس جالعاسىپ, قۇرال-جابدىقتارمەن قامتۋ جايى دا قاتار اتقارىلۋدا. حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ مەن الەۋمەتتىك جاعدايلارىن جاقسارتۋ ماقساتىنداعى رەسپۋبليكالىق يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اۋ­قىمىندا 8 ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋدا دا جوسپارلى جۇمىستار جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. ونىڭ تورتەۋى بىرەر جىل بۇرىن باستالسا, قازىرگى كەزدە “قورعاس” شەكارا ماڭى حالىق­ارالىق ىنتىماقتاستىق ورتالىعى, بالقاش اۋدانىنداعى “وتەس بيو ازيا” جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ مال بورداقىلاۋ الاڭى مەن قورعاس-جەتىگەن تەمىر جول جەلىسىن ايتۋعا بولادى. ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ باعىتىنداعى بالقاش جىلۋ, موي­ناق سۋ ەلەكتر ستانسالارى مەن الماتى-قورعاس اۆتوجولى, “الما” 500 كۆ قوسالقى ستانسا جۇمىستارى  ەڭبەك ونىمدىلىگى مەن ەل ەكونومي­كاسىنىڭ كەشەندى دا­مۋىنداعى ماڭىزدى نىساندار ەكەنى داۋسىز. بالقاش جىلۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى بيىل باستالاتىنىن ەسكەرسەك, جەتىسۋ جەرىندەگى يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنداعى ماڭىزدى باعىت­تاردىڭ تيىمدىلىگىن كورۋگە بولادى. اتالعان نىساندار بويىنشا جوبالاردىڭ ورىندالۋى تۇراقتى باقىلاۋعا الىنىپ, جۇرتشىلىق وعان سەنىممەن قاراۋدا. دەمەك, “جول كارتاسى” باعدار­لاماسى ەلدىڭ يندۋستريالىق دا­مۋىنا جاڭا مۇمكىندىكتەر تۋعىزىپ وتىرعانىن كورەمىز. كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.