– اسەل جۇبانىشقىزى, ءسىز وسى قىزمەتكە كەلگەلى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ەل پرەزيدەنتىمەن ەكى رەت كەزدەسىپ ۇلگەردىڭىز. مەملەكەت باسشىسىمەن جۇزدەسۋ بارىسىندا قانداي ماسەلە اڭگىمە ارقاۋىنا اينالدى؟
– قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ قابىلداۋىندا بولعانىمدا كومپانيا قىزمەتى ءۇشىن اسا ماڭىزدى ەكى ماسەلە كوتەرىلدى. ونىڭ ءبىرى – پوشتا قىزمەتكەرلەرىنىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋ, ياعني جالاقىلارىن كوتەرۋ بولسا, ەكىنشىسى – كومپانيانىڭ ءوزىن جالپى داعدارىستان شىعارۋ. «قازپوشتا» كەيىنگى جەتى جىلدا ۇلكەن شىعىنعا ۇشىراپ كەلگەن. 2022 جىلدى دا 12,5 ميلليارد تەڭگە شىعىنمەن اياقتادىق. ءبىز ەلىمىزدىڭ بارلىق اۋماعىن قامتيتىن, 20 مىڭنان استام قىزمەتكەرى بار ۇلكەن مەكەمە بولعاندىقتان, جالاقى ماسەلەسىن شەشۋ ءبىرىنشى كەزەكتە تۇردى. مەملەكەت باسشىسى وسى داعدارىستان شىعۋ تۋرالى ناقتى تاپسىرمالار بەردى.
ناتيجەسىندە, ءبىز بيىل قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ جالاقىسىن 25 پايىزعا ارتتىردىق. ماسەلەن, بۇعان دەيىن پوشتاشى ورتا ەسەپپەن 144 مىڭ تەڭگە ەڭبەكاقى الاتىن بولسا, قازىر ول 204 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ءوستى.
بۇعان قوسا, وتكەن جىلدى 12,5 ميلليارد تەڭگە شىعىنمەن قورىتىندىلاساق, بيىل كەرىسىنشە قوسىمشا 3 ميلليارد تەڭگە تابىسقا شىقتىق. ناقتىراق ايتقاندا, كومپانيا 15 ميلليارد تەڭگە تابىس تاپتى. ونىڭ 12 ميللياردى جوعارىدا اتالعان شىعىنداردى جابۋعا كەتسە, قالعانى – تازا كىرىس. ناقتىراق ايتقاندا, وسى جىلدىڭ 11 ايىندا كومپانيا تابىسى 38 پايىزعا ءوستى. مۇنداي ناتيجەگە جەتۋ ءۇشىن مەن جۇمىسقا كىرىسكەننەن كەيىن اينالاما ءوز ءىسىنىڭ حاس ماماندارىن جيناۋعا تىرىستىم. العاشقى 3-4 ايدىڭ ىشىندە كادر ماسەلەسىن شەشىپ, ول ءوز كەزەگىندە جەمىسىن بەرىپ وتىر.
– جىلدى تابىسپەن اياقتاۋ ءۇشىن بەلگىلى ءبىر كىرىس كوزى بولۋى كەرەكتىگى بەلگىلى. جالپى, «قازپوشتا» اقشانى قانداي جولدارمەن تابادى؟
– ءوزىڭىز بىلەسىز, تەك ءبىزدىڭ ەلىمىزدە عانا ەمەس, بۇكىل الەمدە پوشتالار قيىن جاعدايدى باستان كەشىپ وتىر. سەبەبى قازىر ەشكىم حات جازبايدى, گازەت-جۋرنال جازدىرىپ وقيتىن ادامدار قاتارى جىلدان-جىلعا ازايىپ بارادى. سوندىقتان پوشتا قىزمەتى تابىسىنىڭ كولەمى جىل سايىن 20 پايىزعا تومەندەپ جاتىر. سوندىقتان ءبىز تابىس اكەلەتىن باسقا دا جولداردى قاراستىرىپ, جان-جاقتى ارەكەت ەتىپ كەلەمىز. سونىڭ ءبىرى – ەلەكتروندى كوممەرتسيا, ياعني سالەمدەمە جەتكىزىپ بەرۋ نارىعىنا كىرۋ. قازىر بۇكىل الەمدە ينتەرنەت ارقىلى تاۋار ساتىپ الۋ ءۇردىسى قارقىن الدى. ءبىز دە وسى ۇردىستەن قالىس قالماي, ينتەرنەت ارقىلى ساتىپ الىنعان زاتتاردى تاسىمالداۋ, ياعني لوگيستيكا جانە سالەمدەمەلەردى جەتكىزۋ قىزمەتتەرىنە مويىن بۇردىق. ەلەكتروندى كوممەرتسيا نارىعىندا كوشباسشى بولۋدى العا قويىپ وتىرمىز.
ەكىنشى قىزمەت سالاسى – سۇرىپتاۋ بيزنەسى. بۇرىن پوشتا قىزمەتكەرلەرى تەك حاتتاردى سۇرىپتايتىن بولسا, قازىر ءبىز بۇل جۇمىستى سەرۆيس رەتىندە جاسايتىن بولدىق. ءۇشىنشى قىزمەت – «سوڭعى ميليا» دەپ اتالادى, ياعني ءبىزدىڭ قويمالاردا ساقتالاتىن تاۋارلاردى تۇتىنۋشىعا جەتكىزىپ بەرۋ. وسى ۇشەۋى تولىق ءبىر قىزمەت كورسەتۋ تسيكلىن قۇرايدى. ناتيجەسىندە, بيىلدىڭ وزىندە ءبىز جەتكىزەتىن سالەمدەمەلەر كولەمى 2 ەسەگە ارتتى.
بۇعان قوسا, وسى جىلى 6,5 ملن-نان استام سالەمدەمە جەتكىزىلىپ, 1 مىڭنان استام EMS جەتكىزىلىم جاسالدى. «قازپوشتا» ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى تۇرعىندارعا 49 ملن-نان استام گازەت-جۋرنال جەتكىزدى.
– ەلەكتروندى كوممەرتسيا دەمەكشى, قازىر ەلىمىزدە قىتايدان ينتەرنەت ارقىلى تاۋار ساتىپ الۋ ءۇردىسى كەڭىنەن بەلەڭ الىپ جاتىر. بۇل تۇرعىدا «قازپوشتا» قانداي ءرول اتقارادى؟ شىعىستاعى كورشىمەن ىنتىماقتاستىق جاسايسىزدار ما؟
– ارينە, بۇل ەلمەن بايلانىستى نىعايتۋ – ءبىزدىڭ باسىم باعىتتارىمىزدىڭ ءبىرى. ويتكەنى قىتاي – قازىرگى كۇنى ەلەكتروندى كوممەرتسيا جاعىنان الەمدە الدىڭعى قاتارلى ەلدەردىڭ ءبىرى. ولارمەن جۇمىس ىستەۋ ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى. مىسالى, ءبىر عانا «AliExpress» ماركەتپلەيسىنىڭ ءوزىن ايتساق بولادى. قىتايدا ودان باسقا دا كوپتەگەن ءىرى-ءىرى ساۋدا پلاتفورمالارى بار. ولار ارقىلى وتە ارزان باعادا تاۋارلاردى الۋعا بولادى. وسىلاردىڭ قىزمەتتەرىن حالىققا قولجەتىمدى ەتۋ, تەك ەلىمىز ەمەس, ورتالىق ازيا ەلدەرىنە دە تاۋارلاردى جەتكىزۋ ءۇشىن «قازپوشتا» ۇلكەن جۇمىستار جۇرگىزىپ وتىر. قىتاي پوشتاسى – «چايناپوستپەن» كۇنى كەشە عانا سەرىكتەستىككە قول قويدىق. تاۋارلاردى جەتكىزۋ ءۇشىن شىعىنى از بولاتىن مارشرۋتتاردى جاسادىق. بۇرىن قىتايدان كەلەتىن زاتتار الدىمەن لاتۆياعا بارىپ, سوسىن ەلىمىزگە 45 كۇندە جەتەتىن. ەندى ءبىز ونى 15 كۇنگە دەيىن قىسقارتتىق. كەلەشەكتە 5 كۇنگە دەيىن ازايتقىمىز كەلەدى.
– ەل تۇرعىندارىنىڭ الەمدىك ماركەتپلەيستەر ارقىلى تاۋار الۋ ءۇردىسى ۇدەگەنىن ايتتىڭىز. جالپى, «قازپوشتانىڭ» الدىندا وتاندىق ماركەتپلەيسكە اينالۋ جوسپارى بار ما, الدە نارىقتاعى وسىنداي جاڭا ويىنشىلارعا ءوز بولىمشەلەرىن بازا رەتىندە ۇسىنۋمەن شەكتەلە مە؟
– ءبىزدىڭ الدىمىزدا جەكە-دارا ماركەتپلەيسكە اينالۋ ەمەس, ءوز ماركەتپلەيسىن اشقانىمەن, تۇرعىندارعا تاۋارلارىن تولىققاندى جەتكىزىپ بەرۋ قىزمەتىنە مۇمكىندىگى جوق شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن لوگيستيكا مەن قويما قىزمەتىن ۇسىنۋ جوسپارىمىز بار جانە سونى ىسكە اسىرىپ كەلەمىز. وسى قىزمەتتى كورسەتە باستاعالى «Adidas.kz» ماركەتپلەيسى اشىلدى. «Avon» ءوزىنىڭ ايماقتىق كەڭسەسىن ەلىمىزگە اۋىستىردى. ءبىز قازىر «مەلومان», «مەچتا», «ابدي», «اديداس», «ەيۆون» سەكىلدى كومپانيالارعا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتەمىز. ياعني ولار ءوز اقشالارىن جۇمساماي, سەرۆيستەرىن بىزگە بەرەدى. ءبىزدىڭ ستراتەگيامىز – وسىنداي ينفراقۇرىلىمدى قۇرىپ, شاعىن ماركەتپلەيستەردىڭ قىزمەتىنە جاردەمدەسۋ.
كومپانيا وسى جىلدان باستاپ الەمنىڭ «Amazon», «AliExpress», «Ozon», «Iherb» سياقتى الپاۋىت كومپانيالارىمەن ىنتىماقتاستىق ورناتتى. تەك بيىلدىڭ وزىندە رەسپۋبليكا اۋماعىنداعى «قازپوشتا» بولىمشەلەرىندە «Ozon» كومپانياسىنىڭ 23 پۋنكتى اشىلدى. كەلەر جىلى مۇنداي بولىمشەلەر سانى 300-گە دەيىن ارتادى.
– اۋىلدارداعى پوشتا بولىمشەلەرىن ۇستاپ تۇرۋ ءوز-ءوزىن اقتاي ما؟ ول جەردە قالاداعى سەكىلدى ەمەس, حالىق سانى از, سالەم-ساۋقاتتار دا كوپ كەلە بەرمەيدى...
– ءيا, پوشتانىڭ ەڭ شىعىندى بولىگى – اۋىلدارداعى بولىمشەلەردى ۇستاپ تۇرۋ. بىراق ءبىز زاڭ بويىنشا ولاردى اشىپ, قىزمەتىن جۇرگىزىپ وتىرۋعا مىندەتتىمىز. سول ءۇشىن جىلىنا 11 ملرد تەڭگە قاراجات شىعىندايمىز. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ حاتتارى مەن سالەمدەمەلەرىن الىپ كەتۋ, ينكاسساتسيالىق قىزمەت جانە مەملەكەتتىك قۇپيا قۇجاتتاردى تاسىمالداۋ ءۇشىن ءاربىر بولىمشەگە اپتاسىنا ءۇش كولىك جىبەرىپ وتىرامىز. پوشتاشىلاردىڭ جالاقىسى بار, كوممۋنالدىق قىزمەت شىعىندارى بار. مەملەكەت تاراپىنان مۇنىڭ بارىنە 2 ملرد تەڭگە عانا سۋبسيديا بولىنەدى. قالعان شىعىننىڭ ءبارى ءوز موينىمىزدا. اۋىلدا ءبىر ادام ءبىر گازەتكە جازىلعان بولسا دا, ءبىز ونى جەتكىزىپ بەرۋگە مىندەتتىمىز. سوندىقتان ول شىعىننىڭ ءبارىن ءبىز باسقا تابىستى قىزمەتتەر ەسەبىنەن جاۋىپ وتىرمىز.
– وسى جەردە ءبىر سۇراق تۋىنداپ تۇر. جاقىندا الەۋمەتتىك جەلىلەردە «اۋىلداعى پوشتا قىزمەتكەرلەرى 30-40 مىڭ تەڭگە عانا جالاقى الادى ەكەن» دەگەن مالىمەت تاراپ ءجۇردى. بۇل قانشالىقتى شىندىققا جاناسادى؟
– بۇل مالىمەتتى كوپ ادام دۇرىس تۇسىنبەي تاراتىپ ءجۇر. جوعارىدا ايتقانىمداي, اۋىلداردا پوشتا قىزمەتىن پايدالاناتىن ادامدار از بولعاندىقتان, پوشتاشى اپتاسىنا 1 كۇن, وندا دا 1 ساعات قانا جۇمىس ىستەيدى. ويتكەنى كەلگەن حاتتار مەن سالەمدەمەلەردى, گازەت-جۋرنالداردى تاراتىپ شىعادى. بار جۇمىسى وسى عانا, ياعني ولار تولىق ەمەس ستاۆكادا جۇرگەن ادامدار. سوندىقتان ءبىز ول ادامدارعا قالاداعى بولىمشەلەرىمىزدە كۇنى بويى جۇمىستا وتىراتىن قىزمەتكەرلەرىمىزگە تولەگەندەي تولىق جالاقى بەرە المايمىز. اۋىلداعى قىزمەتكەرلەرىمىز ءوز جۇمىسىنىڭ كولەمىنە قاراي جالاقىسىن الىپ ءجۇر. كوپ ادام وسىنى تۇسىنبەيدى. سوسىن «پوشتا 30 مىڭ تەڭگە عانا ايلىق تولەيدى» دەگەن نەگىزسىز فەيك مالىمەتتەردى تاراتادى.
ءبىز ءوز تاراپىمىزدان اۋىلداعى بولىمشەنىڭ جۇمىس اۋقىمىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا 200-دەن استام بولىمشەدە eGov قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىن اشتىق. بۇرىن اۋىل تۇرعىندارى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى الۋ ءۇشىن اۋدان ورتالىقتارىنا باراتىن بولسا, بيىلدان باستاپ اۋىلداعى پوشتا بولىمشەسى ارقىلى ءوز جۇمىسىن بىتىرەتىن بولدى. وسىعان وراي ءبىز اۋىلداعى قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ جالاقىسىن 3 ەسەگە كوتەردىك. بۇرىن ولار حاتتار مەن سالەمدەمەلەردى تاسۋ ءۇشىن 1 ساعات قانا جۇمىس ىستەسە, ەن ءدى 3 ساعات جۇمىستا وتىرادى. جالپى اۋىل بولسىن, قالا بولسىن, «قازپوشتا» تۇرعىندارعا قىزمەتتەردىڭ ساپالى, كەڭ سپەكترىن ۇسىنۋعا جانە مەملەكەتتىڭ سەنىمدى سەرىكتەسى بولۋعا ۇمتىلادى. وسى ماقساتتا بيىل 200 اۋىلدىق پوشتا بولىمشەسىندە 16 مىڭنان استام مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتىلدى.
– اۋىلدىق جەردە «قازپوشتانى» مونوپوليست دەپ اتاۋعا بولا ما؟
– ءبىزدى مونوپوليست دەپ ايتۋ قيىن. اۋىلدىق جەردەگى ءبىزدىڭ بولىمشەلەرىمىزدى سونداي «مونوپوليستەر» قاتارىنا جاتقىزسا بولادى. ال جالپى نارىقتىڭ وزىندە پوشتالىق قىزمەت جاعىنان بىزگە باسەكەلەس بولىپ جۇرگەن ءتۇرلى كۋرەرلىك قىزمەتتەر بار, ال قارجىلىق قىزمەت سالاسىندا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر بىزگە باسەكەلەس.
– بالكىم نارىقتىڭ تالابى شىعار, قازىر سىزدەر تەك پوشتالىق قىزمەت ەمەس, قارجىلىق قىزمەتتەردى دە كورسەتەسىزدەر. وسى ورايدا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرمەن بايلانىستارىڭىز جايىندا ايتا كەتسەڭىز.
– ءبىز بانك ەمەسپىز جانە نەسيە بەرمەيمىز. وعان ليتسەنزيامىز جوق. دەگەنمەن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر ءبىزدىڭ بولىمشەلەرىمىزدە وزدەرىنىڭ مۋلتيسەرۆيستىك بولىمشەلەرىن اشىپ جۇمىس ىستەيدى. مىسالى, نەسيەلەردى جابۋ, شوتقا اقشا سالۋ سەكىلدى قىزمەتتەر كورسەتىلەدى. ياعني ءبىز بانك قىزمەتتەرىن كورسەتۋ ءۇشىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرمەن سەرۆيستىك كەلىسىم جاسادىق. وسى تۇرعىدا كومپانيانىڭ قارجىلىق قىزمەتتەرىنە توقتالساق, تەك بيىلدىڭ وزىندە 13 مىڭنان استام زاڭدى تۇلعاعا جاڭا شوت اشىلدى, 13 ملن-عا جۋىق تولەم, 460 مىڭنان استام اقشا اۋدارىمدارى, 2 300 000 ترانزاكتسيا جاسالدى. بۇگىندە كومپانيانىڭ 500 مىڭعا تارتا تولەم كارتاسى اينالىمدا ءجۇر.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
ەسكەندىر زۇلقارناي,
«Egemen Qazaqstan»
