استانا قالاسىنىڭ دامۋىندا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر بويىنشا وڭ سەرپىن بايقالادى. قالا ەكونوميكاسى بىرقالىپتى دامىپ كەلەدى. جالپى وڭىرلىك ءونىم 4,1%-عا ءوسىپ, 4 ترلن 753 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. ينۆەستيتسيا كولەمى 4,7%-عا ارتىپ, شامامەن 1,3 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. جۇمىس ىستەپ تۇرعان شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 14,6%-عا كوبەيىپ, بۇگىندە 230 مىڭنان اسىپتى. ال بولشەك تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمى 9,4%-عا ءوسىپ, 2,2 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 4,9%-عا ۇلعايىپتى.
«قۇرىلىس سالاسى ەلوردا ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى درايۆەرى بولىپ قالا بەرەدى. 3,4 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. وسى جىلى جەڭىلدەتىلگەن مەملەكەتتىك باعدارلامالار بويىنشا ءبىز ازاماتتاردىڭ ءارتۇرلى ساناتتارى ءۇشىن 5 200 پاتەر بەرۋ تۋرالى مىندەت قويدىق. ونىڭ ىشىندە جەتىم بالالار, كوپبالالى انالار, الەۋمەتتىك وسال ازاماتتار, سونىمەن قاتار جۇمىس ىستەيتىن جاستار دا بار. قازىر قۇجاتتاردى راسىمدەۋ بويىنشا ءتيىستى جۇمىستار ءجۇرىپ جاتىر. كەلەسى جىلدىڭ باسىندا كەزەكتە تۇرعاندار ءوز ۇيىنە كىرەدى.
بۇگىندە رەنوۆاتسيا باعدارلاماسى بەكىتىلدى. 2029 جىلعا دەيىن 206 اپاتتى ۇيدەن 4 710 تۇرعىندى قاۋىپ الدىنداعى باسپانالارىنان كوشىرۋ جوسپارلانعان. العاشقى 3 اپاتتى ءۇيدىڭ تۇرعىندارىن كوشىرىپ تە قويدىق. جۇمىس ءارى قاراي جالعاسىپ جاتىر. ايتكەنمەن تىعىز قۇرىلىس بويىنشا جىل باسىندا جۇرتشىلىق نارازىلىق ءبىلدىرىپ, جەدەل شەشىمدى تالاپ ەتكەن 20-دان اسا نىسان بولدى. ولاردىڭ ماسەلەسىن دۇرىس جولمەن شەشۋ ارقىلى قالانىڭ ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ جۇمىستارى اتقارىلدى. وسى ارادا ايتارىم, بارلىق شەشىم قالا بەلسەندىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن قابىلداندى. شەشىمدەردىڭ 90 پايىزدان استامى قالا تۇرعىندارىنىڭ پىكىرىن ەسكەرە وتىرىپ قابىلداندى. تىعىز قۇرىلىس نىساندارىنىڭ بارلىعىنا دەرلىك وڭ شەشىمدەر قابىلداندى: مەكتەپ, ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى سياقتى 8 الەۋمەتتىك وبەكت جانە 9 قوعامدىق كەڭىستىك جوسپارلاندى. قالعان نىساندار بويىنشا سوت شەشىمىن كۇتىپ وتىرمىز», دەدى ج.قاسىمبەك.
جاڭا قۇرىلىس اۋداندارىندا مەكتەپتەر مەن بالاباقشالارداعى ورىن تاپشىلىعى بايقالادى. ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن بيىل 7 مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلدى, تاعى 5 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ كەلەدى. ەندىگى جىلى 25 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانعان. ونىڭ ۇشەۋى – جەكەمەنشىك, جەتەۋى – مەملەكەتتىك جانە «جايلى مەكتەپ» جوباسى بويىنشا 15 مەكتەپ بوي كوتەرەدى. جالپى, «جايلى مەكتەپ» جوباسى اياسىندا 90 مىڭ وقۋشىعا ارنالعان 24 مەكتەپ سالىنادى. ونىڭ 15-ءى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان ەسىل جانە نۇرا اۋداندارىندا ورنالاسادى. قالا باسشىلىعى وسىلايشا 2028 جىلعا دەيىن ەكى اۋىسىمدا ءبىلىم الاتىن 200 مىڭعا جۋىق وقۋشى ورنىنا ارنالعان 80-نەن اسا مەكتەپ سالۋدى جوسپارلاپ وتىر.
«ينۆەستورلاردىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن 16 جەكەمەنشىك بالاباقشا بوي كوتەرىپ كەلەدى. سونداي-اق 2029 جىلعا دەيىن 60 مەملەكەتتىك بالاباقشا سالۋدى جوسپارلاپ قويدىق. ءبىرىنشى كەزەڭ اياسىندا 2025 جىلى جەرگىلىكتى بيۋدجەت جانە مەملەكەتتىك-جەكە ارىپتەستىك قاراجاتى ەسەبىنەن 10 بالاباقشا سالۋ ماقساتى تۇر. بالاباقشالار مەن ءبىلىم وشاقتارىمەن قاتار 2029 جىلعا دەيىن جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن, سونداي-اق مەملەكەت-جەكەشەلىك ارىپتەستىك تەتىگىن قولدانا وتىرىپ, 15 زاماناۋي وقۋشىلار سارايىن سالۋدى قالا باسشىلىعىنىڭ الدىنا ۇلكەن ماقسات ەتىپ قويدىق. ەڭ العاشقىسى – تۇران داڭعىلىندا ورنالاسقان «سانا» وقۋشىلار سارايى وسى جىلى پايدالانۋعا بەرىلدى. كەلەسى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا قالانىڭ ءار اۋدانىندا 5 وقۋشىلار سارايىنىڭ قۇرىلىسىن باستايمىز. بۇعان قوسا مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ اياسىندا 2024-2027 جىلدار ارالىعىندا 12 وبەكت سالىنادى, ونىڭ ىشىندە 2 پەريناتالدىق ورتالىق, 2 جاڭا زاماناۋي كوپسالالى اۋرۋحانا, ولاردىڭ بىرەۋى بالالار اۋرۋحاناسى, 3 مەملەكەتتىك جانە 5 جەكە ەمحانا قۇرىلادى. دانا حالقىمىز ء«بىرىنشى بايلىق – دەنساۋلىق» دەگەن, وسىناۋ ورىندى ءتامسىلدىڭ تالابىنا ساي بولۋعا بارىمىزدى سالىپ قىزمەت ەتەمىز», دەدى ەلوردا باسشىسى.
بيىل استانادا بىرقاتار ينفراقۇرىلىم نىسانى سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. ولار – «وڭتۇستىك-شىعىس» گاز جىلۋ ستانساسى, «تۇران» گاز جىلۋ ستانساسى مەن جەو-3-ءتىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى جانە اۋىزسۋ ستانساسى (نفس-3). استانا اكىمى جىلۋمەن جانە سۋمەن جابدىقتاۋ ماسەلەلەرى قالاي شەشىلەتىنىن تاپتىشتەپ ءتۇسىندىرىپ ءوتتى.
«وتكەن جىلىتۋ ماۋسىمىندا 432 گكال جىلۋ تاپشى بولدى. بيىل ءۇش جىلۋمەن جابدىقتاۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالعاندىقتان, جاعداي كەرىسىنشە پروفيتسيتكە شىعىپ تۇر. مىسالى, قازان ايىندا جەو-3-ءتىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى, ونىڭ قۇرىلىسى ۇزاققا سوزىلعان ەدى. اتالعان جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىندا بارلىق ءتورت قازاندىق جۇمىس ىستەيدى. بۇل قالاعا ساعاتىنا 440 گكال بەرەدى. جەو-3 سول جاعالاۋدىڭ ءبىر بولىگىن جانە جاڭا سالىنىپ جاتقان اۋدانداردى جىلۋمەن قامتيدى. سونداي-اق جاڭا قۋاتتار جاڭا ەنەرگيا كوزدەرى ىسكە قوسىلدى. بۇل گاز جىلۋ ستانسالارى (گجس) قازاقستاندا العاش رەت اشىلىپ وتىر. «وڭتۇستىك-شىعىس» گاز جىلۋ ستانسالارى مەن «تۇران» ءبىرىنشى كەزەڭىنىڭ قۋاتى ساعاتىنا 700 گكال قۇرايدى. بۇل جەو-3 قۋاتىنان ەكى ەسە ارتىق», دەدى ج.قاسىمبەك.
«وڭتۇستىك-شىعىس» گاز جىلۋ ستانساسى «باعىستان», «مىڭجىلدىق اللەياسى» تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىن, قالانىڭ سول جاعالاۋ بولىگىن جىلۋمەن قامتاماسىز ەتەدى. ال «تۇران» گاز جىلۋ ستانساسى قالانىڭ سول جاعالاۋىندا قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتقان جاڭا اۋدانداردى قامتيدى. كەلەر جىلى, ەڭ الدىمەن, «تەلمان», ال ەكىنشى كەزەكتە «تۇران» گاز جىلۋ ستانساسىن پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل قالانى تاعى 850 گكال/ساع جىلۋ قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. وسىلايشا, الداعى 5 جىل ىشىندە رەزەرۆتىك جىلۋ قۋاتىن قامتاماسىز ەتەدى.
بيىل استانادا تاۋەلسىزدىك داڭعىلىندا كوپىر اشىلدى, 70-تەن اسا كوشە جوندەلدى, 400 جاڭا اۆتوبۋس ساتىپ الىندى. پرەزيدەنت تاپسىرماسى بويىنشا كەشەندى كولىك جۇيەسىن دامىتۋ ستراتەگياسى ازىرلەنىپ جاتىر. جۇيە جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋعا, كەپتەلىس سانىن ازايتۋعا, ت.ب. مۇمكىندىك بەرەدى.
«تاۋەلسىزدىك داڭعىلى بويىنداعى جاڭا كوپىر كولىك كەپتەلىسى ءجيى بولاتىن ورىندارداعى قيىندىقتى رەتتەدى. مىسالى, ماڭگىلىك ەل داڭعىلىندا كولىك كەپتەلىسى 20%-عا, سارايشىق كوشەسى مەن ۇلى دالا كوپىرى سايكەسىنشە 15%-عا دەيىن ازايدى. سونداي-اق تۇركىستان, اقمەشىت, ت.ب. كوشەلەردەگى كەپتەلىستەر دە ايتارلىقتاي جەڭىلدەدى. كەلەر جىلى تاۋەلسىزدىك داڭعىلىنىڭ قابانباي باتىر كوشەسىنە دەيىنگى جالعاسىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», دەدى ول.
ايتماتوۆ كوشەسى اشىلعاننان كەيىن سىعاناق پەن ۇلى دالا داڭعىلى اراسىنداعى تۇران داڭعىلىندا كولىك اعىنى ءبىرشاما تومەندەدى. ناتيجەسىندە, كولىك كەپتەلىسى 12%-عا كەمىدى دەگەن دەرەك بار. سونىمەن قاتار شاعىن اينالما جولدىڭ قۇرىلىسى, كەنەسارى كوشەسى مەن قورعالجىن تاسجولىنىڭ اۋدانىندا جاڭا كوپىردىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. سول سياقتى بيىل 70-تەن اسا كوشە جوندەلدى, 400 جاڭا اۆتوبۋس ساتىپ الىندى, ونىڭ 300-دەن استامى پايدالانۋعا بەرىلدى. قالعانىن 2024 جىلدىڭ 1 توقسانىندا جەتكىزۋ جوسپارلانعان. جوعارىدا اتالعان بارلىق شارا قوزعالىسى قارقىندى ۋچاسكەلەرگە تۇسەتىن جۇكتەمەنى ايتارلىقتاي ازايتۋعا جانە قالانىڭ جول-كولىك ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
وسى جىلى استانادا 165-تەن اسا اۋلا مەن قوعامدىق كەڭىستىك اباتتاندىرىلدى. گۇلزارلار جاساۋ جۇمىسى ەلوردانىڭ بارلىق اۋدانىندا جۇرگىزىلدى. بيىل ەلوردانى كورىكتەندىرۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس ورىندالدى. ق.مۇنايتپاسوۆ, بەيبىتشىلىك, «اممان» جانە «ابىلايحان» كوپىرلەرىنىڭ استىندا جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلدەرى اشىلدى. ولار اقبۇلاق وزەنىنىڭ بويىنداعى ساياباقتار كلاستەرىن ءوزارا بايلانىستىردى. ورتالىق جاعالاۋدىڭ تاريحي كوشەلەرى جاڭارتىلدى, «جۋرناليستەر اللەياسى», سالتانات قاقپاسىنىڭ جانىنداعى گۇلزار, ت.ب. اباتتاندىرىلدى. كوگالداندىرۋ جۇمىسى دا نازاردان تىس قالمادى. ميلليونعا جۋىق جاسىل جەلەك وتىرعىزىلدى, ولاردىڭ ءبىر بولىگى قالانىڭ جاسىل بەلدەۋىنە ەگىلدى», دەدى ج.قاسىمبەك.
وعان قوسا ول بۇرىن كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانعان 9 ورىندا گۇلزارلار مەن قوعامدىق كەڭىستىكتەر اشىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. «مىسالى, ايتماتوۆ-سىعاناق كوشەسىنىڭ قيىلىسىنداعى ۋچاسكەدە 12 قاباتتى كوپفۋنكتسيونالدى كەشەننىڭ ورنىنا گۇلزار جاسالدى. روزا باعلانوۆا كوشەسى مەن تۇران داڭعىلىنىڭ قيىلىسىندا جەكە قۇرىلىس سالۋشى تۇرعىن ءۇي كەشەنىن سالۋدى جوسپارلاعان ەدى. ناتيجەسىندە, ينۆەستورمەن بىرلەسىپ, وسى ۋچاسكەدە قوعامدىق كەڭىستىك سالىندى. كۇمىسبەكوۆ كوشەسى, 7/1 مەكەنجايىندا ورنالاسقان ەسكى گاراجداردىڭ ورنىنا قالا تۇرعىندارىنىڭ دەمالىسى ءۇشىن ىڭعايلى ءارى قاۋىپسىز ورىن قۇرىلدى. كوكتوبە تۇيىق كوشەسى, 5 مەكەنجايىندا بوس جەردىڭ ورنىنا سپورتتىق-ويىن ايماعى بوي كوتەردى», دەدى ەلوردا اكىمى.
