كۇنى كەشە وبلىس ورتالىعى ىرگەسىندەگى قاراتال اۋدانىندا 500 باس ءىرى قارا ءوسىرىپ بورداقىلايتىن كەشەن اشىلدى. شارۋاشىلىق سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان قازاقتىڭ اقباس سيىرلارىن جەتكىزگەن. كەلەشەكتە زەڭگى بابا ءتولىن كوبەيتىپ, وتاندىق نارىققا جانە شەتەلگە ەت ەكسپورتتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. جاڭادان قۇرىلعان شارۋاشىلىققا ارداگەر بوكسشى ميحايل يۋرچەنكو جەتەكشىلىك ەتەدى. ول وڭىرگە قازاقتىڭ اقباس سيىرىن ارنايى تاڭداپ العان. سەبەبى اسىل تۇقىمدى ءىرى قاراعا جىلى قورا قاجەت ەمەس. قىركۇيەك ايىندا اكەلىنگەن زەڭگى بابا ءتولى قازىر جەرسىندىرىلىپ جاتىر.
«الداعى قىس قالاي بولاتىنىن بايقاپ كورەمىز. ءبارى ويداعىداي وتسە, كەلەسى جىلى بۇقالاردى ساتا باستايمىز. ارقايسىسى 900 كەلى تارتادى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. سول ءۇشىن ماماندارمەن ازىقتىق راتسيونىن ازىرلەدىك. كەلەشەكتە مال باسىن ارتتىرىپ, 4-5 مىڭ باسقا جەتكىزەمىز. قازىر جايىلىم جانە ەگىستىك جەر الۋ ماسەلەسىنىڭ شەشىلۋىن كۇتىپ وتىرمىز. 2019 جىلدان بەرى قاراتال اۋدانىندا ءتورت-ت ۇلىكتى وسىرەتىن التى قوجالىق قۇرىلدى. ءسويتىپ, مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن سەرىكتەستىكتەر سانى 380-گە جەتتى», دەيدى شارۋاشىلىق ديرەكتورى ميحايل يۋرچەنكو.
قاراتال اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ باس مامانى قانىبەك نامازباەۆ ايتۋىنشا, كەلەر جىلى تاعى وسىنداي 2 شارۋاشىلىق اشىلادى. ولار بۇگىندە بيزنەس جوسپارىن تولىق اياقتاعان. كەلەر جىلى اۋداندا 12 مىڭ توننانىڭ مولشەرىندە ەت بولادى. بيىلعىمەن سالىستىرعاندا 120 پايىزعا كوتەرىلمەك.
وسىنداي يگىلىكتى ىسپەن سارقاندا شاعىن جانە ورتا كاسىپتى وركەندەتىپ جۇرگەندەر جەتەرلىك. سونىڭ ءبىرى – المالى اۋىلىنداعى «ەرعاليەۆ س» شارۋا قوجالىعى. 2017 جىلى مال بورداقىلاۋ الاڭىن قۇرعان شارۋاشىلىق ءىرى قارا مالىن بورداقىلاپ, ەت ونىمدەرىن ۇلكەن قالالارعا جونەلتىپ جاتىر. 150 باسقا لايىقتالعان قورادا 24 باس قازاقتىڭ اقباس سيىرىنىڭ تولدەرى بورداقىلانعان.
شارۋاشىلىق باسشىسى قايرات ەرعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, جۋىق ارادا تاعى 70 مالدى سەمەي قالاسىنان جەتكىزۋ جوسپارلانعان. شامامەن ءاربىر بۇقانىڭ سالماعى – 700 كەلى. سونىمەن قاتار اتالعان شارۋاشىلىق باسشىسى قايرات سەرىكجان ۇلى جىلقى مالىن دا وسىرۋگە دەن قويعانىن ايتتى. بورداقىلاۋ الاڭىنىڭ ىشىندەگى بارلىق جۇمىس اۆتوماتتاندىرىلعان, قولدىڭ كۇشىن قاجەت ەتپەيدى. 6 اي سايىن مال بورداقىلاپ, الماتى قالاسىنا جەتكىزىلەدى. نەگىزگى باعىتى ەت ونىمدەرىن ۇلكەن قالالارعا ساۋدالاپ وتىرعان شارۋاشىلىق وسى جوباعا 15 ميلليون قاراجات جۇمساعان.
اۋداندىق اۋىلشارۋاشىلىق ءبولىمى ماماندارىنىڭ مالىمەتىنشە, اۋدانداعى «ارلان», «بەكيشوۆ» شارۋا قوجالىقتارى اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعى مارتەبەسىن العان. قازىر «ەرعاليەۆ س» شارۋا قوجالىعى دا وسى مارتەبەنى الۋعا قام جاساپ جاتىر. وسىلايشا, قوجالىق ەت ەكسپورتىنا ەسەلەي ءوز ۇلەسىن قوسۋدا. اقسۋ اۋدانىنا قاراستى ماتاي وڭىرىندە 300 باس ساۋىن سيىر مەن 100 باس بۇقا ءوسىرىلىپ جاتىر. جالپى, اۋداندا مال بورداقىلاۋمەن اينالىساتىن ءبىر ەمەس ونداعان شارۋاشىلىق بار. اۋداندا 13 مال بورداقىلاۋ الاڭىندا جوبالاۋ قۋاتتىلىعىمەن 2 520 ءىرى قارا مالىنا ورىن جۇمىس ىستەپ تۇر. بۇگىندە ول جەردە 444 باس مال بورداقىلانۋدا.
ودان بولەك, ىرگەتاسى 2003 جىلى قالانعان الاكولدىك «ناعاشبەك» شارۋا قوجالىعىن اتاپ وتپەسكە بولماس. بۇگىندە اتالعان شارۋاشىلىق «اۋىل مەحانيزاتورى» جشس دەگەن اتپەن جۇرتقا تانىمال. وسى كۇنى مىڭ باس اسىل تۇقىمدى ەتتى باعىتتاعى قالماق سيىرىن باعىپ وتىر.
اتالعان قوجالىق وسى ۋاقىتقا دەيىن اسىل تۇقىمدى مال ءوسىرۋشى رەتىندە تەك قانا اسىل تۇقىمدى مالدىڭ ءتولىن ساتۋمەن اينالىسىپ كەلگەن ەدى. «سىباعا» باعدارلاماسىنىڭ توقتاتىلۋى جانە اسىل تۇقىمدى مالدارعا دەگەن سۇرانىستىڭ تومەندەۋىنە بايلانىستى شارۋاشىلىق ەت ءوندىرىسىن قولعا العان. ارتىنشا بۇقاشىقتار بورداقىلاۋمەن اينالىسىپ, جۇمىس كولەمىنىڭ كەڭەيۋىنە بايلانىستى شاعىن ەت وڭدەۋ تسەحىن اشىپتى.
ەت وڭدەۋ تسەحى كەسىلگەن ەت ونىمدەرىن تۇتىنۋعا ءتيىمدى كۇيىندە ۆاكۋمدەلگەن قاپتاماعا سالىپ, ساۋدا ورىندارىنا ساتۋعا شىعارادى. اتالعان ءونىم ءتۇرى قابانباي اۋىلىندا ۇلكەن سۇرانىسقا يە. الداعى ۋاقىتتا ونى ءۇشارال قالاسىنداعى دۇكەندەرگە ۇسىنۋدى جوسپارلاعان.
ايتا كەتەرلىگى, ەت وندەۋ تسەحى جارتىلاي فابريكات ونىمدەرىن جاسايتىن قۇرالدارمەن تولىقتاي جابدىقتالعان. تاۋلىگىنە 100 كەلى سيىر, قوي ەتى تۇشپاراسىن جانە تارتىلعان ەت دايىنداۋ مۇمكىندىگى بار. سونىمەن قاتار ەت ونىمدەرىمەن بايقاۋ نەگىزىندە وبلىستاعى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىن قامتاماسىز ەتەدى.
جەتىسۋ وبلىسى
