ماڭعىستاۋ – مالدى ءوڭىر. الايدا تۇرعىنداردىڭ مال ءجۇنىن پايداعا قالاي جاراتارىن بىلمەي جەلگە ۇشىرىپ, دالاعا اپارىپ ورتەپ, قاجەتسىز دەپ سانالعان سوڭ تۇيەلەردى كۇزەمەي قويۋى كوڭىلدى جۇدەتىپ جۇرگەن بولاتىن. الىستان كەلگەن الىپساتارلاردىڭ تيىن-تەبەنگە ساۋدالاپ, قازاقتىڭ كەڭ دالاسىنداعى سۋ تەگىن تازا شيكىزاتقا ارانىن اشا ۇمتىلاتىنى دا ويلاندىرماي قويمايدى. شەبەر, ديزاينەر ا.سەمبىعاليەۆا وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋعا بىلەك سىبانا كىرىسكەن جايى بار.
قارشادايىنان ءىس تىگۋگە قۇمار ول قازاقتىڭ ۇلتتىق سىرت كيىمى جاداعايدى جاڭعىرتۋعا بەل بايلاپتى. وسى ويمەن ەڭ العاش اكەسىنە تۇيە ءجۇن جاداعاي تىگىپ كيگىزگەنى سول ەكەن, جان-جاقتان قىزىعۋشىلىقپەن تاپسىرىس بەرۋشىلەر كوبەيگەن, ءتىپتى شەتەلدەن سۇرانىستار تۇسە باستاعان.
ايجان بۇل ماسەلەگە ءۇستىرت قاراۋعا بولمايتىندىعىن, جاداعايدى زاماناۋي ۇلگىدە تىگىپ, ءسان مەن ساپا جاعىنان جەتىلدىرە ءتۇسۋ قاجەتتىگىن ۇعىنادى دا, جان-جاقتى ىزدەنىسكە دەن قويادى. ءوزى – ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن شەت ءتىلى ماماندىعى بويىنشا بىتىرگەن جوعارى ءبىلىمدى مامان. ءتىل بىلگەنىنىڭ ارقاسىندا ماسكەۋدەن «سىرت كيىم تىگۋ تەحنولوگياسى» كۋرسىن ءبىتىرىپ, پاندەميا كەزىندە يتاليادان ديزاينەرلىك كۋرستى ونلاين وقىپ, ءبىلىمىن جەتىلدىردى.
– ەڭ العاش وسىدان ون شاقتى جىل بۇرىن جۇمىستا وتىرعانىمدا بولمەمە ەسكى كوك جاداعاي كيگەن اجە كىرىپ كەلدى. جاداعايىنىڭ وڭىرىندە شاشاقپەن ۇلكەن جۇدىرىقتان ءسال كىشى كولەمدە جارقىراپ تۇرعان كۇمىس تۇيمەسىنە كوزىم بىردەن ءتۇستى. كيىم كيىسى مەن سىرت كيىمىندەگى اشەكەيلى تۇيمەسى, ورامال تارتىسى اجەنى بۇگىنگىنىڭ ەمەس, بۇرىنعىنىڭ ادامىنداي, بايىرعى زاماننان بۇگىنگە كوك جاداعايىمەن ءبىر-اق اتتاپ كىرگەن ءتىرى جادىگەردەي سەزىنتتى. ەسكىنىڭ كوزى ەكەنىن ءبىلىپ, جاداعايىن, شاشاقتارى مەن تۇيمەسىن قىزىعۋشىلىقپەن سۋرەتكە بىرنەشە رەت ءتۇسىرىپ العان ەدىم. سول اجەنىڭ بەينەسى ءالى كوز الدىمدا, ماعان قاتتى اسەر ەتتى. كەيىن جاداعاي تىگىپ باستاعانىمدا سول تۇيمەنى جاڭعىرتىپ شىعارۋ ويىمدا ءجۇردى. كوپ ۇزاماي ويىم ىسكە اسىپ, زەرگەرگە بارىپ قوڭىراۋ تۇيمەنى قايتادان جاڭعىرتىپ شىعاردىق. ۇلكەندەردىڭ ايتۋىنشا, زەرگەرلەر شىعارماشىلىعىمەن, قيالىمەن جاسالعان قوڭىراۋلى تۇيمەنىڭ ءتۇر-ءتۇرى بولعان. مەن كورىپ قىزىققان, سۋرەتكە ءتۇسىرىپ الىپ, كەيىن تاپسىرىسپەن جاساتقان تەك ءبىر ۇلگىسى عانا. قازىر ويلاپ وتىرسام ۇلتتىق كيىم جاداعايدى قايتا جاڭعىرتىپ حالىققا ۇسىنۋ, كورمەلەرگە شىعارۋ ماڭدايىما جازىلىپ, الدىن الا دايىندالعاندايمىن. ەلدە جاداعاي كوپ, بىراق تۇيمەسى بار جاداعاي وتە از. سول كوك جاداعايدى كورۋىم ءبىر نىشان شىعار دەپ ويلايمىن, – دەيدى ايجان راحىمبايقىزى ءوز كاسىبىنىڭ باستاۋى تۋرالى.
ەلىمىزدىڭ بىرنەشە قالاسىندا وتكەن كورمەلەرگە قاتىسىپ, دۋباي, اقش-تىڭ ۆاشينگتون جانە نيۋ-يورك قالالارىندا وتكەن «Smithsonian folklife» حالىقارالىق ءسان كورسەتىلىمدەرىندە قازاقتىڭ ۇلتتىق كيىمدەرىن شەتەلدىكتەردىڭ نازارىنا ۇسىندى. اقش-تىڭ 50 شتاتى مەن الەمنىڭ 100-دەن اسا ەلى وكىلدەرى توعىسقان ۇلتتاردىڭ مادەني سالت-ءداستۇرى مەن ادەت-عۇرىپتارى كورسەتىلىمى ايجان شەبەر ءۇشىن شىعارماشىلىق شىڭدالۋ ساتىسى بولدى. وسى ساپارىندا اقش-تا كەزدەسكەن مۇحتار ماعاۋين اتاسىنا جاداعاي كيگىزىپ, باتاسىن الدى.
ايجان سەمبىعاليەۆا اقتاۋدا «Jadagay» ۇلتتىق برەندىنىڭ تۇيە جۇنىنەن سىرت كيىمدەر تىگەتىن تسەحى مەن ءسان ءۇيىن اشىپ, ازىرگە ءوزى دايىنداپ, جاداعاي تىگۋدى ۇيرەتكەن ءۇش ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. ەل ەكونوميكاسىنىڭ نىعايۋىنا «كىرپىش بولىپ قالانعان» ايجاننىڭ الدىنا قويعان ماقساتى از ەمەس.
ماڭعىستاۋ وبلىسى
