كىتاپ «مەمۋار مۇراتى», «ۇشقان ۇيا», «جول باسى», «تەمىرتاۋ تاعىلىمى», «بيلىك باسپالداقتارى», «قيلى كەزەڭ», «جەلتوقسان», «قايتا قۇرۋ: قىزىعى مەن شىجىعى», «پوليگون», «ەلەڭ-الاڭ», ء«تاڭسارى», «تەڭگە – تىرەك», «جەكەشەلەندىرۋ: جالپىدان – جالقىعا», «پارلامەنت: تاراتۋ ما, تاراۋ ما؟», «ەلدىك ەمتيحانى», «استانا», «سوقپاقسىز سىرتقى ساياسات», «شەگەندەلگەن شەكارا», «بىتىمگەرلىك بەلەستەرى», ء«ومىر ورىمدەرى», «ساياسات سىناعى», «ەرتەڭى ەڭسەلى ەل» اتتى تاراۋلاردان, ال تاراۋلار بىرنەشە بولىمنەن تۇرادى. تاراۋلاردىڭ تاقىرىپتارى ايتىپ تۇرعانداي, كوزىقاراقتى وقىرمان تەك قايراتكەردىڭ وزىندىك ءومىر جولىن عانا ەمەس, قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارى قالىپتاسۋى مەن دامۋىن ويشا بارلاپ, جاۋاپتى دا كۇردەلى كەزەڭنىڭ دەرەكتەرىنە كوز جەتكىزەدى.
اۆتور ءوز عۇمىرىنىڭ وزەگىن جيناق جەلىسى ەتىپ الا وتىرىپ, قاراپايىم اۋىلدان ءوسىپ جەتىلگەنىن, مارتەن مەن دومنا پەشتەرىنىڭ جانىندا مەتاللۋرگ, ەڭبەككەر رەتىندە شىڭدالعانىن, ىسكەرلىك, ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىمەن تانىلىپ, قوعامدىق, باسقارۋشىلىق قىزمەتتەرگە ەركىن تارتىلعانىن, سول جول ۇكىمەت باسشىلىعىنان ەگەمەن ەلدىڭ العاشقى پرەزيدەنتى دارەجەسىنە دەيىن الىپ كەلگەنىن, عاسىرلار توعىسىندا ەل مەن جەر تاعدىرى تارازىعا تۇسكەن الماعايىپ كەزەڭدە, تالاي-تالاي سىن ساعاتتارىندا قايراتكەر, ساياساتكەر رەتىندە وزىنە جۇكتەلگەن اسا زور جاۋاپكەرشىلىكتى قال-قادىرىنشە اتقارعانىن باياندايدى.
ايتا كەتەلىك, بۇرىنىراقتا دا ن.نازارباەۆ جايىندا بىرنەشە ومىرباياندىق كىتاپ پەن تاريحي زەرتتەۋ جازىلعان. جۋرناليست بەيبىت ساپارالىنىڭ «تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ بالالىق شاعى» كىتابىنان باستاپ, ءار جىلدارى ساياساتكەردىڭ ءومىرى مەن قىزمەتىنىڭ ءار كەزەڭىنە ارنالعان ءبىرشاما دەرەكتى كىتاپ, جيناق جارىق كورگەنى بەلگىلى. شەتەلدىك ەڭبەكتەردىڭ اراسىنان بريتاندىق جازۋشى دج.ايتكەننىڭ, رەسەيلىك قالامگەرلەر ن.زەنكوۆيچ, ر.مەدۆەدەۆ, ل.ملەچين, س.پلەحانوۆ, و.ۆيدوۆانىڭ كىتاپتارىن اتاۋعا بولادى.
قانشا دەگەنمەن مەمۋارلىق كىتاپتىڭ ءجونى بولەك. سول تۇرعىدا اۆتوردىڭ ءوزى دە اتاپ وتكەندەي, بۇل كىتاپتى ءومىربايان دەپ تە, تاريحي زەرتتەۋ دەپ قاراۋعا بولمايدى. كىتاپتا ساياساتكەر ءومىرىنىڭ بەل-بەلەستەرىن ءسوز ەتەدى, قوس عاسىر يىنىندە ءوزى كورگەن نەمەسە تاعدىرىنا اسەر ەتكەن وقيعالار جونىندە جازادى. وتكەن ءومىر جولىن جادىندا جاڭعىرىپ, جىلدار بويى جيناعان تاجىريبەسىنە, كورگەن-بىلگەنىنە, باسىنان كەشكەن تالقى تاعدىرىنا تالداۋ جاساي وتىرىپ, بۇرناعى جانە قازىرگى قىم-قۋىت قۇبىلىستاردى وي ەلەگىنەن وتكىزۋگە تىرىسادى. سوندىقتان دا كىتاپتا نەگىزگى نازاردى وزىنە اۋدارىپ كەتەتىن تۇستار دا كەزدەسەدى. الايدا كىتاپتى وقىعان ادام ءۇشىن ەڭ باستىسى – وسى تۋىندى ارقىلى ەلدىڭ بۇگىنگە دەيىن ءجۇرىپ وتكەن جولىن, بولاشاعىن اۆتوردىڭ تانىمى ارقىلى تارازىلايدى.
قانداي دا قۇبىلىستىڭ باعاسىن ۋاقىت پەن تاريح بەرەدى. ال تاريح – ەڭ الدىمەن, سول ەلدىڭ ادامدارىنىڭ تاعدىرى. ادامداردىڭ تاريحىنان ەل تاعدىرى, ياعني مەملەكەت تاعدىرى قۇرالادى. مەملەكەت تاريحىنا سول ەلدىڭ باسقارۋ بيلىگى قولىندا بولعان ادامنىڭ باسقالاردان كوبىرەك ىقپال ەتە الاتىنى ءوز-وزىنەن تۇسىنىكتى بولسا كەرەك. سول تۇرعىدا كىتاپتى پاراقتاعاندا ساياسي تۇلعانىڭ كوزقاراسى ارقىلى ەلدىڭ تاريحىن بايىپتاعانداي بولاسىز. عۇمىرباياندىق كىتاپ عاسىرلار توعىسىنداعى كەزەڭنىڭ بار سىناعىن, اۋىرتپالىعىن, شيەلەنىسكەن, ساپىرىلىسقان ساياسات ساحناسىندا بەتپە-بەت كەلىپ, ەڭسەرە بىلگەن قيلى قيىندىقتارىن اشىق, ارتىق بوياۋسىز جەتكىزە بىلگەندىگىمەن دە قۇندى جانە بۇل ەڭبەكتى بوستان ءداۋىردىڭ دەرەكتى جازباسى دەۋگە نەگىز بار.
ادەتتە مەمۋار جانرىندا جازىلعان ەڭبەكتەردەگى مالىمەتتەردىڭ شىنايىلىعى مەن ناقتىلىعى اۆتور جادىنىڭ مىقتىلىعىنا, پاراسات-پايىمىنىڭ جۇيەلىلىگىنە بايلانىستى. وسى تۇرعىدان كىتاپ ومىرباياندىق جازبا بولعانىمەن, تۋىندى اۆتوردىڭ جەكە ومىرىمەن تۇيىقتالىپ قالماعان. سول ورايدا قوعامداعى ءىرى وقيعالار مەن بەلگىلى وزگەرىستەردىڭ باسى-قاسىندا بولعان قايراتكەر تۇلعا ەستەلىكتەرىنىڭ تاريحي ءمانى اسا زور.
ساياسي قايراتكەرلەردىڭ, اسىرەسە مەملەكەت باسشىلارىنىڭ قاي-قايسىسىنىڭ بولسىن مەمۋارلىق ەڭبەگىن وقىساڭىز, اۆتوردىڭ الەمدىك ساڭلاق ساياساتكەرلەرمەن ارادا بولعان قارىم-قاتىناسى, ولار تۋرالى وي-تولعامى قىزىقتىرادى. ايتالىق, ن.نازارباەۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى جونىندە: «قانداي ورىندا دا ونىڭ بولەكشە بىلىمدىلىگى, ىشكى مادەنيەتى, ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى, بويىنا و باستان بىتكەن ۇستامدىلىعى, كەڭەستىك ديپلوماتيانىڭ بيىك مارتەبەسىنەن وتكەن كاسىبيلىگى كورىنىپ تۇراتىن. قازاقستاننىڭ كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتىن قالىپتاستىرۋدا, اسىرەسە اينالامىزداعى ەلدەردىڭ بارىمەن شەكارانى دەليميتاتسيالاپ الۋىمىزدا ونىڭ ءبىلىمى كومەككە كەلدى», دەپ جازادى.
كەز كەلگەن حالىق ءوزىنىڭ ۇلتتىق تاريحىن جاساۋدا جازبا دەرەكتەرمەن بىرگە, تاريحي تۇلعالاردىڭ ەستەلىكتەرىن, كۇندەلىكتەرىن, جولجازبالارىن پايدالانۋى – ەجەلدەن بار ءۇردىس. تاريحي دەرەكتەرمەن مەمۋارلىق شىعارمالار اراسىنداعى بايلانىس پەن بىرلىكتى, شىنايىلىق پەن الشاقتىقتى سالىستىرىلا تالداۋدان وتكىزۋ ارقىلى جاسالعان تاريحتىڭ شىنايىلىعى قاشاندا جوعارى بولادى. وسى تۇرعىدان العاندا, تاۋەلسىزدىكتى باياندى ەتۋ جولىنداعى ءتۇرلى تارتىستى, تاعدىرشەشتى وقيعالاردى, ءبىرىن-ءبىرى قايتالامايتىن قابىرعالى تۇلعالار بولمىسىن, جۇزدەگەن ءىس-شارانى, مىڭداعان ادام تاعدىرىن قامتىعان ن.نازارباەۆتىڭ بۇل كىتابى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرىنىڭ پايىمى, كوزقاراسى, تولعامى رەتىندە ساياساتتانۋ سورەسىنەن ءوز ورنىن الادى دەپ سەنەمىز.
