سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرنار المابەك
سونىمەن, اڭگىمەمىزدىڭ القيسساسىنا «ەڭبەك» ەلەكتروندىق ەڭبەك بيرجاسىنا جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ بيىلعى قازان-قاراشا ايىندا ورنالاستىرعان مال شارۋاشىلىعى جۇمىسكەرلەرىنىڭ بوس ورىندارىن نەگىز ەتىپ وتىرمىز. ءبىزدىڭ نازارىمىزعا قارقارالى اۋدانى بەسوبا اۋىلى «قۇرمەت» شارۋا قوجالىعىنىڭ وسىدان ءبىر اي بۇرىن بەرگەن حابارلاندىرۋى كەزىكتى. 85-150 مىڭ ارالىعىندا ەڭبەكاقى تولەيمىز دەپتى. ەندى قاراڭىز, مال سوڭىندا ات ۇستىنەن تۇسپەي الا تاڭنان قارا كەشكە دەيىن ءجۇرۋى كەرەك. بىراق تاعايىنداعان جالاقىعا جان شىداي ما؟
كەلەسى كەزىكتىرگەن شەت اۋدانىنىڭ قىزىلتاۋ اۋىلىنداعى «اقمارال» شارۋا قوجالىعى دا 100 مىڭنىڭ كولەمىندە ايلىق ۇسىنىپتى. شارۋادا 100 سيىر, 200 قوي بار كورىنەدى. ءبىر ايعا جۋىق ۋاقىت تۇرعان جارناماعا ءبىر كىسى عانا حابارلاسىپتى.
بۇعان قوسا Olx.kz قوسىمشاسىنداعى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جارنامالارىن ءبىر شولىپ شىقتىق. اقتوعاي اۋدانىنىڭ جالاڭاش اۋىلىنداعى «سۇرجال» شارۋا قوجالىعىنىڭ يەسىنە حابارلاسقان ەدىك, بۇل كىسىلەر دە مالشىنى ءالى تاپپاعانىن ايتادى.
– جىلدا مالشى ىزدەيمىز. جيىرما جىل بويى ءبىر مالشىمىز باعىپ, ءوسىرىپ بەردى. ول كىسى زەينەتكە قالاي شىقتى, مىنە, سولاي وسى ماسەلەمەن جىلدا بەتپە-بەت كەلەمىز. جىلقىمىز قىسى-جازى دالادا. 100 سيىرىمىزدى باعاتىن مالشى كەرەك ەدى. مىنىسكە ات تا بار, موتوتسيكل دە بار. شارۋاشىلىق باسىندا جەكە ءۇي دە بار. 150-200 مىڭنىڭ كولەمىندە ايلىق تولەيمىز. مالمەن دە ەسەپتەسەمىز. ايتپاقشى, العاشقىدا الداپ, سوققاندار بولدى. الدىن الا جولىمىزعا دەپ اقشا سالدىرىپ الىپ, ءىزىم-قايىم جوق بولىپ كەتتى. سويتسەك, ينتەرنەت الاياقتارى ەكەن. مىنە, ءدال وسى ۋاقىتتا, كۇزدىڭ قارا سۋىعىندا حابارلاساتىندار كوپ. الايدا كوكتەمگە قاراي قالاعا سۇرانادى دا, جوعالادى, – دەيدى فەرمەر رينات تۇسەنوۆ.
مالشى تابۋ مۇڭعا اينالعانىنان بولەك, كوكتەمدە كوپ فەرمەر تراكتورشى ىزدەپ, جەر-جەردى كەزەدى. جاسىرارى جوق, مەحانيزاتور كەزىكتىرۋ دە جىل وتكەن سايىن كۇردەلەنىپ بارادى. بۇل ءسوزىمىزدى «Qar-Agro Qoldau» قاراعاندى وبلىسىنىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنى سۋبەكتىلەرىنىڭ قاۋىمداستىعىنىڭ زاڭگەرلىك قىزمەت بويىنشا جەتەكشىسى بالعات جۇمكين بىلاي قۋاتتايدى:
– مالشى تابۋدى بىلاي قويا تۇرىڭىز, ناۋقان كەزىندە جۇمىسكەر تاپپاي شىر-پىر بولادى فەرمەرلەر. ماردىمدى جالاقى ۇسىنسا دا, ماي-ماي بولىپ دالادا جۇرگىسى جوق. اۋىلدا تۇرىپ, تراكتور جۇرگىزۋ بىلمەيدى دەگەنگە سەنبەيمىز, راس. بىراق تازا ەڭبەكتەن نەگە قاشاتىندارىن تۇسىنبەيمىز, – دەيدى ب.جۇمكين.
ساراپشىمىزدىڭ ايتقانى دا كوڭىلگە قونادى. فەرمەرلەر مالشى تاپپاعاندىقتان, قۇجاتى جوق, قاراۋسىز قالعان جاندارعا جۇگىرەتىنىن ايتادى. «ولار ازىن-اۋلاق اقشا بەرىپ قويعانعا ءماز. ال قاۋىپسىزدىگىن وزگە تۇرماق, وزدەرى دە ويلامايدى. قۇداي بەتىن ءارى قىلسىن, الگىندەگىدەي جاندار مەن فەرمەرلەر اراسىندا ءتۇرلى جاعداي بولىپ تا جاتىر», دەگەندى ايتادى ساراپشى.
– اشىعىن ايتايىق, مالشى تاپپاي جۇرگەن فەرمەرلەردىڭ وزدەرىنەن دە بار. نەگە دەسەڭىز, جۇمىسكەرلەردى رەسمي تىركەۋ دەگەندى مۇلدەم كەرەك قىلمايدى. ونىڭ زەينەتاقىسىنا اقشا اۋدارۋ قاجەت. الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋى جانە بار. ونىڭ ءبارى شارۋاعا شىعىن. سول سەبەپتى قۇجاتقا دەگەن ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ كەرەك دەپ ويلايمىز. ولاردى دا تۇسىنۋگە بولادى. دۇنيەنىڭ ءبارى قىمباتتاعاندا مال ەتىنىڭ قۇنى ماردىمسىز بولىپ وتىر. وزدەرى تابىسقا شىعا الماي وتىرعاندا قايدان ءتاۋىر جالاقىمەن جارىلقاسىن؟ ۇكىمەت دەڭگەيىندە شەشىلمەسە, ءۇمىتىمىز ءوشىپ بارادى, – دەيدى ب.جۇمكين.
ول ۇكىمەت شارۋا قوجالىعىندا زاڭدى تىركەلگەن جۇمىسكەرلەردى سۋبسيديالاسا, جارتى ايلىعىن فەرمەردىڭ ءوزى تولەسە, بۇل ماسەلە جولعا قويىلىپ قالار دەگەن ۇسىنىسىن دا جەتكىزدى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قاراپايىم ەڭبەك ادامىن قادىرلەي ءبىلۋ قاجەتتىگىن باسا ايتادى. اتاكاسىپتىڭ ابىرويىن قايتا قايىرامىز دەسەك, ۇنەمى ات ۇستىندە جۇرەتىن مالشىلاردىڭ ەڭبەگىن ۇلىقتاعانىمىز ءجون. بىلۋىمىزشە, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى اتاعىن قاراپايىم مالشىلاردىڭ ەشقايسىسى يەلەنبەپتى. بۇدان باسقا دا ماراپاتتاردان ماقرۇم قالىپ جاتادى.
وسى كەزدە ويعا كەلىپ تۇرعان تاعى ءبىر وزەكتى دۇنيە مىناۋ: اگروسالانى وقىپ شىققان تۇلەكتەردىڭ دە اۋىلداعى جۇمىسقا قىزىعۋشىلىعى جوق. مال دارىگەرى بولۋ ءۇشىن ەمەس, اتقا ءمىنىپ, مال قايىرۋ ءۇشىن ەمەس, ايتەۋىر وقىدى دەگەن ات ءۇشىن ديپلومدارىن الادى, ساندىقتارىنا سالادى. وسىدان كەيىن اگرارلىق سالانىڭ كەلەشەگى قايدان كوكتەسىن؟
قاراعاندى وبلىسى
