باسىلىم • 20 قاراشا, 2023

باسقا باسىلىمداردان: قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياسي مۇددەسى

250 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقستان – الەمدىك ارەنادا ءوز پوزيتسياسىن نىعايتۋعا ۇمتىلىپ وتىرعان ەلدەردىڭ ءبىرى. قازىرگى گەوساياسي شيەلەنىس كەزىندە ءوزىنىڭ «كوپۆەكتورلى» سىرتقى ساياسي باعىتىن ساقتاۋعا جانە «باۋىرلاس» كورشى مەملەكەتتەرمەن تىعىز قارىم-قاتىناستى دامىتۋعا تىرىسادى. بىراق بۇل ءتاسىلى استانانىڭ ماسكەۋ جانە بەيجىڭمەن قارىم-قاتىناسىنا قالاي اسەر ەتەدى؟

باسقا باسىلىمداردان: قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياسي مۇددەسى

ساراپشىلار استانا ءوزىنىڭ الىپ كورشىلەرى رەسەي جانە قىتايمەن سالىستىرمالى تۇردە جاقسى بايلانىستا بولادى دەپ بولجايدى. بىراق سونىمەن بىرگە ول ورتالىق ازياداعى ىقپالىن ارتتىرىپ قانا قويماي, باتىسپەن جانە ءىرى الەمدىك ينس­تيتۋتتارمەن بايلانىسىن نىعايتۋعا ۇمتىلادى. بۇۇ-نىڭ بيىل وتكەن استانا حالىقارالىق فورۋمىنىڭ ستراتەگيالىق سە­رىكتەسى بولعان­ى قازاقستاننىڭ ءوزىن الەم­دىك ارەنادا ماڭىزدى ويىنشى رەتىندە كورسەتەتىنىن ايقىن كور­سەتىپ وتىر. بۇعان قوسا قا­زاق­ستان – «ورتا ءدالىزدىڭ» ماڭىزدى نۇكتەسى. قازاقستاننىڭ وسى جوباعا قاتىسۋى كرەملدى الاڭداتۋى مۇمكىن. دەگەنمەن قازىرگى گەوساياسي جاعدايدا رەسەي باتىستان وقشاۋلانعان كەزدە, استانانىڭ ءوزىن ماڭىزدى تران­زيتتىك ەل رەتىندە كورسەتۋ جوس­پارىنا كوز جۇمۋعا تۋرا كە­لەدى. ەكىنشى جاعىنان, بەي­جىڭ بۇرىنعى كەڭەستىك رەسپۋب­ليكانىڭ قىتايدىڭ ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» باستاماسىنان پاي­دا تابۋعا بارلىق مۇمكىندىگى بار ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, قازاق­ستاننىڭ «ورتا ءدالىز» جوباسىنا قاتىسۋىنا مۇددەلى بولۋى مۇمكىن. ويتكەنى «ورتا ءدا­لىز» ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» باس­تاما­سىنا قايشى كەلمەيدى.

 

وركەندەپ كەلە جاتقان جاھاندىق ويىنشى

پر

قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتى ءوزىن قانداي دا ءبىر ەۋرازيالىق شاحمات تاقتاسىنداعى لومبارد رەتىندە ەمەس, ءوز ماقساتتارى مەن مۇددەلەرى بار تاۋەلسىز دەرجاۆا رەتىندە قاراستىرادى. سونىمەن قاتار قازاقستان ورتالىق ازيادا جانە ودان تىس جەرلەردە ءوزىنىڭ ءيميدجى مەن ىقپالىن ارتتىرۋعا ۇمتىلادى.

باق-تىڭ نازارى قىتاي, رەسەي جانە اقش جاريالاعان باس­تامالارعا باعىتتالعان. الاي­­دا ءبىز وسى ۇلى دەرجاۆالار جا­رىسىنىڭ, اتاپ ايتقاندا, اتال­عان ءۇش ەلدىڭ «الەمدەگى قاۋىپ­سىزدىك ارحيتەكتۋراسىن, سونداي-اق قالاي باسەكەلەسەتىنىن» تۇسىن­گىمىز كەلسە, ورتالىق ازيا مەم­لەكەتتەرىنىڭ, اسىرەسە قا­زاق­ستان­نىڭ سىرتقى ساياسي ماقسات­تا­رى مەن باسىمدىقتارىن ءتۇسى­نۋى­مىز كەرەك.

قازاقستان ۇكىمەتى وڭىردە عانا ەمەس, جاھاندىق دەڭگەيدە دە تۇراقتى جانە سەنىمدى سەرىكتەس بەدەلىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ون­داعان جىل بويى جۇمىس ىس­تەپ كەلەدى. شىنىندا, استانا بۇۇ ارقىلى حالىقارالىق قو­عام­داستىقتا ۇلكەن رولگە قول جەتكىزۋ, بەيتاراپ بولۋعا تىرىسۋ جانە گەوگرافيالىق جا­عىنان الىس سەرىكتەستەرمەن ديپلوماتيالىق جانە ساۋدا قاتىناستارىن ورناتۋ ارقىلى جاھاندىق ويىن­شى رەتىندەگى پوزيتسياسىن نى­عايتۋدىڭ قاۋىپ­تى ەمەس جولدارىن ىزدەدى. قا­زاقستان ماسكەۋ مەن بەيجىڭ كورشى ەكەنىن ۇنەمى ەستە ساقتاپ, تەپە-تەڭ بايلانىس ورناتىپ كەلدى. وسى كەزدە قازاقستان ۇكىمەتى ءورشىل ماقساتتار قويۋ جانە ولارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن جاقسى جۇمىس اتقاردى. كەيىن­گى جىلدارداعى جاھاندىق گەوسايا­ساتتىڭ جاعدايىنا كوز جۇگىرتسەك, قازاقستان ءوزىن وركەن­دەپ كەلە جات­قان جاھاندىق ويىنشى رەتىندە كورسەتىپ كەلەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار