ساياسات • 17 قاراشا, 2023

قىرعىزستان پارلامەنتىنىڭ مەرەيتويلىق كونفەرەنتسياسى

170 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىم­باەۆ باستاعان قازاقستان پار­لامەنتىنىڭ دەلەگاتسياسى بىش­كەك قالاسىندا وتكەن قىرعىز­ستان جوگوركۋ كەنەشىنىڭ قۇ­رىل­عانىنا 85 جىل تولۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان حا­لىق­ارالىق كونفەرەنتسياعا قاتىستى.

قىرعىزستان پارلامەنتىنىڭ مەرەيتويلىق كونفەرەنتسياسى

تمد ەلدەرى پارلامەنتتەرى پالاتالارىنىڭ باسشىلارى مەن دەپۋتاتتارى قاتىسقان ءىس-شارادا ءسوز سوي­لەگەن ماۋلەن اشىمباەۆ الدىمەن, ارىپتەستەرىن اتالعان مەرەي­لى داتا­مەن قۇتتىقتادى. سەنات توراعا­سى قازىرگى تاڭدا جوگوركۋ كەنەش ەلدىڭ دامۋىنا قاتىستى وزەكتى ماسەلە­لەر تالقىلاناتىن جانە ماڭىز­دى شە­شىمدەر قابىلداناتىن جالپىۇلت­تىق الاڭ رەتىندە ايرىقشا ءرول اتقا­رىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.

سونداي-اق ول وڭىردە پارلامەن­تاريزمنىڭ ەجەلدەن قالىپتاسقان داستۇرلەرىنە نازار اۋداردى. ولاردىڭ نەگىزى قۇرىلتاي جانە حالىق جينالىستارى ينستيتۋتى ەكەنى انىق. ءدال وسى جۇيەلەر دالا دەموكراتياسىنىڭ نەگىزىن قالىپتاستىرۋدا زور ماڭىزعا يە بولدى. سەنات توراعاسى تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن ەلدەرىمىزدىڭ ۇدەمەلى دامۋى جولىندا پارلامەنتاريزم ينستيتۋتىنىڭ ورنى ەرەكشە بولعانىن اتاپ ءوتتى.

ء«بىز ەلدەرىمىز تەڭگەرىمدى ساياسي جۇيە قۇرۋ جانە دامۋدىڭ وزىندىك ۇل­گىسىن تابۋ جولىندا ءتۇرلى كەزەڭ­دەر­دى باستان وتكەردى. قازىر تمد ەل­دەرىن­دە پارلامەنتاريزم ينستيتۋتى قا­لىپتاستى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. بۇگىندە ول مەملەكەت پەن قوعامنىڭ مۇد­دەسىنە ساي قىزمەت ەتىپ كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا دا پارلامەنتتەرىمىز ۋاقىت تالابىنا ساي ۇنەمى دامىپ, جەتىلىپ وتىراتىنى انىق», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.

پالاتا سپيكەرى ايماق ەلدەرىنىڭ پارلامەنتتەرى اراسىنداعى بايلا­نىستىڭ جوعارى دەڭگەيىن تىلگە تيەك ەتىپ, پارلامەنتارالىق ىنتىماق­تاس­تىقتى ودان ءارى نىعايتۋدىڭ الەۋەتى زور ەكەنىن ايتتى.

«قازىرگى تاڭدا تاۋەلسىز مەملەكەت­تەر دوستاستىعى ەلدەرىنىڭ پارلا­مەنتتەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جوعارى دەڭگەيدە ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. وعان ءبىزدىڭ حالىق­تارى­مىزدىڭ عاسىرلار بويعى تاريحي بايلانىسى مەن ءوزارا سەنىمگە تابان تىرەيتىن قارىم-قاتىناسى نەگىز بولعانى ءسوزسىز. پارلامەنتتەرىمىزدىڭ قىزمەتى ءوزارا بايلانىستى نىعايتۋعا جانە حالىقتارىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن ارت­تىرۋعا باعىتتالعان. زاڭ شىعارۋ­شى ورگاندار ەلدەرىمىزدىڭ ساۋدا-ەكو­نوميكالىق, مادەني-گۋمانيتار­لىق, قاۋىپسىزدىك, ەكولوگيا جانە باسقا دا سالالارداعى ىنتىماقتاستىعى­نا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ وتىر. سوندىقتان پارلامەنتارالىق ءوزارا ءىس-قيمىل مەن ديالوگتى ودان ءارى بەلسەندى دامىتۋدىڭ ماڭىزى زور», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.

سونىمەن قاتار بۇگىن سەنات توراعاسى تمد ەلدەرى پارلامەنت­ارالىق اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنا قاتىستى. وندا تمد پاا-عا مۇشە مەملەكەتتەر دەلەگاتسيالارىنىڭ باسشىلارى اسسامبلەيانىڭ 56-پلە­نار­لىق وتىرىسىنا دايىندىق بارىسىن تالقىلادى.

ايتا كەتەيىك, پلەنارلىق وتىرىس­تا پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاس­تىقتى ودان ءارى دامىتۋ مەن نىعايتۋ ماسەلەلەرىن جان-جاقتى تالقىلاۋ جوسپارلانعان. اتاپ ايتقاندا, تەرروريزم مەن ەكسترەميزمگە قارسى قىزمەت­تى قۇقىقتىق رەتتەۋدى, ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىكتى, زياتكەرلىك مەنشىكتى قور­عاۋ­دى جانە باسقا دا بىرقاتار ماڭىز­دى ماسەلەنى جەتىلدىرۋ سالاسىن­داعى مودەلدىك اكتىلەر قارالادى.

ساپار اياسىندا ماۋلەن اشىمباەۆ وزبەكستان رەسپۋبليكاسى ولي ءماجى­لى­سىنىڭ توراعاسى تانزيلا نارباەۆامەن كەزدەستى. سۇحبات كەزىندە تاراپتار پارلامەنتارالىق ءىس-قيمىلدى ارتتىرۋ, مادەني جانە گۋمانيتارلىق باي­لانىستاردى, سونداي-اق شەكارا ما­ڭىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نى­عايتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.

ودان بولەك, ماۋلەن اشىمباەۆ رەسەي فەدەرالدىق جينالىسى فەدەرا­تسياسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى ۆالەن­تينا ماتۆيەنكومەن ەكىجاقتى كەزدەسۋ وتكىزدى. وندا قازاقستان پارلامەنتى سەنا­تى مەن رەسەي فەدەرالدىق جينا­لى­سى فەدەراتسياسىنىڭ كەڭەسى اراسىن­­داعى پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاس­تىقتى دامىتۋ جونىندەگى جول كارتاسىنا سايكەس بىرلەسكەن جۇمىس­تىڭ پەرسپەكتيۆالىق باعىت­تارى ءسوز بولدى.

قىرعىزستانعا ەكى كۇندىك ساپار بارىسىندا قازاقستاندىق دەلەگا­تسيا قازاق-قىرعىز جاستار فورۋمىنا, تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى­نىڭ 56-پلەنارلىق وتىرىسىنا جانە شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ تۋعانىنا 95 جىل تولۋىنا ارنالعان كونفەرەنتسياعا قاتىسۋدى جوسپارلاپ وتىر. 

سوڭعى جاڭالىقتار