ءاليحان سمايىلوۆ ەىۇ تەك مۇشە ەلدەر ءۇشىن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە جاھاندىق ەكونوميكا ءۇشىن دە ماڭىزدى سانالاتىن الەمنىڭ وراسان زور تابيعي رەسۋرستار قورى بار ستراتەگيالىق ايماعىن بىرىكتىرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
جالپى, ەىۇ ەلدەرى شامامەن 500 ملن حالقى بار 8 ملن شارشى شاقىرىم اۋماقتى الىپ جاتىر, ىشكى جالپى ءونىمى 2 ترلن دوللاردى قۇرايدى.
«بۇل حالىقارالىق ارەنادا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ بەدەلىن ودان ءارى ارتتىرۋ ءۇشىن بيىك ماقساتتار قويۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ۇيىمنىڭ ماڭىزدى ەكونوميكالىق الەۋەتىن ايعاقتاي تۇسەدى», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى وڭىرارالىق ساۋدانى ىنتالاندىرۋ بولۋعا ءتيىس.
«وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاننىڭ ەىۇ ەلدەرىمەن تاۋار اينالىمى 40%-عا ءوسىپ, 16,5 ملرد دوللارعا جەتتى. سونداي-اق وسى جىلدىڭ 8 ايىندا تاۋار اينالىمى 3%-عا تومەندەدى. بۇل كورسەتكىشتەردى جاقسارتۋ ءۇشىن قازاقستان ۇيىمنىڭ ءاربىر ەلىنە قوسىمشا ورتا ەسەپپەن 100-گە جۋىق تاۋار ءتۇرىن ەكسپورتتاۋعا دايىن», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
وعان قوسا ۇكىمەت باسشىسى ەلىمىزدە وڭدەلگەن جانە ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن تاسىمالداۋ كولەمىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ترانسشەكارالىق حابتاردى سالۋ بويىنشا اۋقىمدى جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جاتقانىن ايتتى.
ماسەلەن, زاماناۋي ساۋدا-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋداعى نەگىزگى جوبالاردىڭ ءبىرى – قازاقستان-وزبەكستان شەكاراسىنداعى «ورتالىق ازيا» حالىقارالىق وندىرىستىك ىنتىماقتاستىق ورتالىعى. وسىنداي ونەركاسىپتىك ساۋدا-لوگيستيكالىق كەشەن قىرعىزستانمەن شەكارادا دا سالىنباق.
«سونىمەن قاتار ءبىز بىرلەستىگىمىزدىڭ اياسىندا شەكارامىزدىڭ پەريمەترى بويىنشا قازاقستاندا قۇرىلعان جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعان ۋاقىتشا ساقتاۋ قويمالارىن پايدالانۋ ارقىلى بايلانىستاردى كەڭەيتۋدى ۇسىنامىز», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ءاليحان سمايىلوۆتىڭ سوزىنشە, ەىۇ-عا مۇشە 10 مەملەكەتتىڭ جەتەۋىنىڭ دۇنيەجۇزىلىك مۇحيتقا شىعا المايتىندىعىنا بايلانىستى ايماقتىڭ ءوزارا كولىك بايلانىسىن دامىتۋ ماڭىزدى.
بۇگىندە قازاقستان ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىن دامىتۋعا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, ينفراقۇرىلىمدىق جانە لوگيستيكالىق جوبالارعا بەلسەندى تۇردە قاتىسىپ كەلەدى. ونىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قازاقستان, ازەربايجان, گرۋزيا جانە تۇركيا مەملەكەتتەرى 2027 جىلعا دەيىن «تار» جەرلەردى سينحروندى جويۋ جانە ورتا ءدالىزدى دامىتۋ بويىنشا جول كارتالارىن ىسكە اسىرىپ كەلەدى.
«ولار مارشرۋتتىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن ايتارلىقتاي ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ سوزىنشە, وزبەكستاننان قازاقستاننىڭ باتىس ايماقتارىنا تىكەلەي قاتىناستى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن «بەينەۋ-شالقار» اۆتوجولى سالىنادى, ول 8-تراسەكا جول ءدالىزىن قۇرۋ جۇمىستارىن اياقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«كاسپي تەڭىزىندەگى پورتتارىمىزدىڭ الەۋەتىن بەلسەندى تۇردە كەڭەيتىپ جاتىرمىز. اقتاۋ پورتىندا كونتەينەرلىك حاب جانە قۇرىق پورتىندا «سارجا» كوپفۋنكتسيونالدى تەرمينالى سالىنادى. ورتالىق ازيا ەلدەرى ءۇشىن قىتايمەن وتكىزۋ پۋنكتتەرىندە بولەك ستانسالىق جولداردى سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. ءبىز بۇل باعىتتاعى جۇك اينالىمىن جۇيەلى تۇردە ارتتىرىپ, 2030 جىلعا قاراي ونى جىلىنا 500 مىڭ كونتەينەرگە جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىرمىز», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
پرەمەر-مينيستر وعان قوسا قازاقستان سولتۇستىك-وڭتۇستىك كولىك ءدالىزىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ بويىنشا شارالار قابىلداپ جاتقانىن ايتتى. وسى باعىتتى دامىتۋ ماقساتىندا يران, تۇرىكمەنستان جانە رەسەيمەن بىرلەستىكتە ءتيىستى جول كارتاسى ىسكە اسىرىلۋ ۇستىندە. بۇل ءدالىزدىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن 2027 جىلعا دەيىن 10 ملن-نان 15 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرادى.
«قازاقستان – تۇرىكمەنستان – يران» تەمىرجولى ورتالىق ازيا مەن تاياۋ شىعىستاعى ەىۇ مەملەكەتتەرى اراسىنداعى ەڭ قىسقا جول رەتىندە ەرەكشە ماڭىزعا يە. وسى جىلدىڭ 9 ايىندا اتالعان باعىت بويىنشا يرانعا قاراي جۇك اعىنى 9%-عا ارتىپ, 1,5 ملن توننادان استى.
«جالپى, اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋ, كولىك-لوگيستيكالىق جۇيەلەردىڭ ينتەگراتسياسىن تەرەڭدەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا بىرلەسكەن جۇمىستى كۇشەيتكەن ءجون», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
پرەمەر-مينيستر ىنتىماقتاستىقتىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باسىمدىعى رەتىندە يندۋستريالىق كووپەراتسيانى ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا ەىۇ ەلدەرىمەن 13 مىڭنان استام بىرلەسكەن كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ 1 800-گە جۋىعى وتكەن جىلى عانا قوسىلدى.
«قازىرگى ۋاقىتتا ەىۇ ەلدەرىمەن ماشينا جاساۋ, مەتاللۋرگيا, جەڭىل جانە حيميا ونەركاسىبى, قۇرىلىس يندۋسترياسى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ سياقتى سالالاردا جالپى قۇنى شامامەن 2,7 ملرد دوللاردى قۇرايتىن 26 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بيزنەس-سەرىكتەستەردى جاڭا جوعارى تەحنولوگيالىق جوبالاردى بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرۋعا شاقىرامىز», دەدى پرەمەر-مينيستر.
قورىتىندىلاي كەلە, ءاليحان سمايىلوۆ قازاقستان ەىۇ قاعيداتتارىنا بەرىك جانە ورتاق بيىك ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىن سالۋعا دايىن ەكەنىن ايتتى.
