تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنىڭ 13 باعىتىن قامتيتىن ءىس-شارانى ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ مەن سانكت-پەتەربور پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى بىرلەسىپ ۇيىمداستىردى.
كونفەرەنتسيادا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتور جانسەيىت تۇيمەباەۆ بايانداما جاساپ, شارانىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.
− ەكونوميكا – كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ قوزعاۋشى كۇشى. ەكونوميكا عىلىم مەن ءوندىرىس بايلانىسى ارقىلى داميدى. الەمدە ەكونوميكا, ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ماماندارعا سۇرانىس ارتۋدا. ءبىز عىلىمعا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, ءار سالاعا بىلىكتى مامان دايارلاپ, جاڭا يننوۆاتسيالىق شەشىمدەردى ىسكە اسىرۋىمىز كەرەك. بۇگىن ءبىز ءوز زامانىمىزدىڭ ەڭ ماڭىزدى جانە وزەكتى تاقىرىپتارىنىڭ ءبىرى – ەكونوميكانى دەكاربونيزاتسيالاۋ جولدارىن تالقىلاۋ ءۇشىن جينالدىق. كوپتەگەن جىلدار بويى ادامزات كليماتتىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى قيىندىقتارعا تاپ بولدى. بۇل قيىندىقتار تەك نازار اۋدارۋدى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ناقتى ارەكەتتەردى دە قاجەت ەتەدى. پارنيكتىك گازدار شىعارىندىلارىن ازايتۋ جانە تۇراقتى ەكونوميكاعا كوشۋ ماقساتى ماڭىزدى بولا باستادى. بۇل پروتسەستە يننوۆاتسيا مەن تەحنولوگيا شەشۋشى ءرول اتقارادى, – دەدى رەكتور.
القالى جيىندا اكادەميك اسقار اقاەۆ: «بۇگىنگى ءىس-شارا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ءۇش باستاماسىن ىسكە اسىرۋ تۇرعىسىنان اسا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. كونفەرەنتسيا جۇمىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاريحي باستامالارىن قولداۋعا باعىتتالعان. ءبىرىنشىسى – قازاقستاندا ورتالىق ازيا ەلدەرى ءۇشىن بۇۇ تدم بويىنشا وڭىرلىك حاب قۇرۋ. ەكىنشىسى – 2026 جىلى الماتىدا بۇۇ قامقورلىعىمەن ءواو ەلدەرى ءۇشىن جوبالىق كەڭسە قۇرا وتىرىپ, وڭىرلىك كليماتتىق سامميت وتكىزۋ. وسى تۇرعىدا ءسامميتتى ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دا وتكىزۋگە وقۋ ورداسىنىڭ مول مۇمكىندىگى بار دەپ ويلايمىن. مەنىڭ ويىمشا, بۇل تاريحي وقيعا بولار ەدى. ءۇشىنشىسى – قازاقستاندا ءواو ەلدەرى ءۇشىن ەنەرگيا كوزدەرىن وتكىزۋ بويىنشا ارىپتەستىك باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋ», دەپ اتاپ ءوتتى.
رعا مۇحيتتانۋ ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي جەتەكشىسى روبەرت نيگماتۋلين بايانداماسىن كليماتتىڭ وزگەرۋىندەگى مۇحيتتاردىڭ اسەرىنە توقتالدى. عالىمنىڭ ايتۋىنشا, جاۋىن-شاشىننىڭ از بولۋى, مۇحيت دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋى, مۇزدىقتاردىڭ ەرۋى اۋا رايىنىڭ قۇبىلۋىنا كوپ اسەر ەتۋدە. سوندىقتان ءوز سوزىندە روبەرت نيگماتۋلين اتالعان پروبلەمالاردى بۇكىل ەل بولىپ شەشۋ قاجەت ەكەنىنە نازار اۋداردى.
ەكونوميكا جانە ەنەرگەتيكا سالالارىنداعى وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋعا قاتىسقان جيىندا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكس-پرەزيدەنتى, رەسەي عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى اسقار اقاەۆ, رعا مۇحيتتانۋ ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي جەتەكشىسى, فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى روبەرت نيگماتۋلين, پروفەسسور, ە.ع.د. بوريس پورفيرەۆ, رعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, ەكونوميكا عىلىمىنىڭ دوكتورى الەكساندر شيروۆ, رعا ءسىبىر بولىمشەسى كومىر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, پروفەسسور ۆلاديمير كليشين, الەۋمەتتىك عىلىمداردى زەرتتەۋ جوعارى مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى ساپير جاك, ليسسابونداعى اتلانتيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى تەسسەلانو كامپوس, ۇعا اكادەميگى نيكولاي بۋكتۋكوۆ, ەكونوميكا عىلىمىنىڭ دوكتورى بولات قۇسايىنوۆ, تاعى دا باسقا وقىتۋشى-پروفەسسورلار پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
كونفەرەنتسيا بارىسىندا تۇراقتى دامۋ باعىتتارى بويىنشا ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ, ادام دەنساۋلىعىن نىعايتۋ, ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ, ءتيىمدى ينستيتۋتتار قۇرۋ, تەحنولوگيالاردى جەتىلدىرۋ, ەكولوگيانى ساقتاۋ, ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ينكليۋزيۆتى ءوسۋ مەن ەنەرگيانى تۇتىنۋ, ەنەرگەتيكالىق اۋىسۋ جانە تسيفرلىق ترانسفورماتسيا ماسەلەلەرى تالقىلاندى. سونىمەن قاتار قالدىقسىز كومىر تەحنولوگيالارى, سۋتەگى مەن اتوم ەنەرگەتيكاسىنىڭ دامۋى, كولىك قوزعالعىشتىعى جانە كليماتتىڭ وزگەرۋ تاقىرىپتارى دا قوزعالدى.
الماتى
