قوعام • 07 قاراشا, 2023

ۇلت رۋحانياتىنىڭ جوقشىسى

210 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

وتكەن عاسىردا قازاقتىڭ باعىنا تۋعان تارلان تۇلعالار كوپ بولدى. ولاردى ءبىلۋ, ارداقتى ەسىمدەرىن قاستەرلەۋ – ۇرپاق پارىزى. «وتكەنسىز – بۇگىن, بۇگىنسىز – كەلەشەك جوق» دەگەن بابادان قالعان قاعيدانى ادامزاتقا ورتاق ۇستانىمنىڭ ءبىرى دەپ ساناۋىمىز قاجەت.

ۇلت رۋحانياتىنىڭ جوقشىسى

سول ۋاقىتتا كەڭەس وكىمەتىنىڭ جان-جاقتان قىسپاققا العان ساياسا­تى­نا قاراماستان, حالقىمىزدىڭ ەلدىگى مەن ەرتەڭى ءۇشىن تەر توگىپ, اسا باعالى مۇرالارىمىزدىڭ جويى­لىپ كەتپەۋىنە, جادىگەرلەرىمىزدىڭ كەلەر ۇرپاققا امان جەتۋىنە, ۇلت­تىق قۇن­دى­لىق­تا­رى­مىزدى ساقتاپ قالۋ جولىندا ايان­باي قىزمەت ەتكەن بىرەگەي تۇلعا – وزبەكالى جانىبەك. ول – قازاق مادەنيەتى مەن رۋحانياتىنىڭ قارا نارى, حالقىمىزدىڭ ۇمىت بولعان ادەپ-عۇرپىن قايتا تۇلەتكەن بەلگىلى ەتنوگراف, كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى.

مەن وزبەكالى جانىبەكتىڭ ونگەلى ومىرىمەن استانا قالاسىندا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن جىلدارى تانىستىم. «جۇرتىما قۇربان بولسام دەپ», ەل جۇگىن كوتەرۋگە جارالعان سيرەك جان­­نىڭ قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىنە ءتانتى بولىپ, ونىڭ ءومىرى مەن سوڭىندا قال­عان مۇراسى ءالى دە زەرتتەۋدى قا­جەت ەتەتىندىگىن ءارى وزەكتى ەكەندىگىن سەزىندىم. اراعا جىلدار سالىپ, سول زەرت­تەۋ بۇگىنگى تاڭدا ماعان جانە مە­نىڭ ۇجى­مىما بۇيىرعانىنا قۋانىش­تىمىن.

تۇركىستان وقۋشىلار سارايى جاقسى باستامانى قولعا الىپ, اسىل اعامىزدىڭ تۋعانىنا 92 جىل تولۋىنا وراي حالىق­ارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وتكىزدى. وعان تۇركيا, قىرعىزستان, وزبەكستان جانە قاراقالپاقستان­نان كەلگەن عالىم­دار قاتىستى. ماقساتىمىز – ەتنوگراف, كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى وزبەكالى جانىبەكتىڭ ءومىرىن, تاريحي مۇراسىن جاس ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ, ەلگە سىڭىرگەن ەڭبەگىن جاڭعىرتۋ. كونفەرەنتسيانىڭ الدىندا ونىڭ قارىنداسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى, تۇركىستان قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى ايعانىم سەرىممەن كەزدەسىپ, اعا­مىز تۋرالى كوپ ماعلۇمات الىپ, كىسىلىك قاسيەتتەرىنە قانىقتىق. ايعانىم اپامىز باس بولىپ, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى, تۇر­كىس­تان قالاسىنىڭ قۇر­مەتتى ازا­ماتى, وزبەكالى جانىبەك بول­مى­سىن زەرتتەپ جۇرگەن بايان ادىربەك جانە تۇركىستان وقۋشى­لار سارايىنداعى قازاق ءتىلى ۇيىر­مەسىنىڭ جەتەكشىسى, احمەت ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتى قازاق فيلولوگياسى كافەد­راسىنىڭ قاۋىمداستىرىل­عان پروفەسسورى, فيلولوگيا عىلىم­دارىنىڭ كانديداتى جازيرا يساەۆامەن بىرگە ارداقتى اعامىزدىڭ باسىنا بارىپ, زيارات ەتتىك.

وزبەكالى اعامىزبەن بىرگە جۇ­مىس ىستەگەن, كوزىن كورگەن ادامدار دا كونفەرەنتسيا قوناعى بولىپ, ەستەلىكتەرىن ءبولىستى. سولاردىڭ ءبىرى – «قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىن قورعاۋ» قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ توراعاسى جانتەمىر قاجى اليموۆ تۇركىستانداعى مۇرالاردىڭ ساقتا­لۋىنا, كەسەنەدە جەرلەنگەن حاندار مەن سۇلتاندار, بيلەر جانە با­تىرلاردىڭ قۇلپىتاستارىن مۋ­زەي ەكسپوزيتسياسىنا قويۋ ءۇشىن تانىت­قان تاباندىلىقتارىن باسا ايتتى.

سونداي-اق تاريح عىلىمدارى­نىڭ كانديداتى بايان ادىربەك «وزبەكالى جانىبەك – مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى» تاقىرى­بىندا بايانداما جاساپ, تاۋ تۇلعا تۋرالى عيبراتتى ەستەلىك ايتتى.

«ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي–قورىعى عىلىمي زەرتتەۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى بەرىك بايبولوۆ, استانا قالاسى وزبەك ەتنومادەني ورتالىعىنىڭ توراعاسى, قازاقستان حالقى اس­سامبلەياسى رەسپۋبليكالىق مەدياتسيا كەڭەسىنىڭ توراعاسى, ۇلت­تىق قۇرىلتاي مۇشەسى شەرزود پۋ­لا­توۆ جانە باسقا ازاماتتار وزبەك­الى جانىبەك تۋرالى وي-پىكىر­لەرىن ورتاعا سالىپ, جينالعان جۇرت­شى­لىقتىڭ ىقىلاسىن اۋداردى.

ء«ولى رازى بولماي, ءتىرى بايى­ماس» دەيدى حالقىمىز. تاريحى­مىزدا وزىندىك ورنى بار دارا تۇلعانى ۇلىقتاۋ ارقىلى ونىڭ ريزاشىلىعىن الۋ بۇگىنگى ۇرپاققا ءبىلىم مەن يمان بايلىعى بولىپ بەرىلسە دەگەن ىزگى نيەتىمىز جۇزەگە اسقانداي بولدى. وزاعانىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولى – ءبىز ءۇشىن وشپەس ونەگە. ونىڭ سوڭىندا قالدىرعا مۇراسىن زەرتتەپ, ەسىمىن دارىپتەۋ – بىزگە بۇيىرعان باقىت دەپ بىلەمىز.

 

ينديرا يكاپوۆا,

تۇركىستان وقۋشىلار 

سارايىنىڭ ديرەكتورى,

«Turkistan Qol Oner وداعى»

قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى

سوڭعى جاڭالىقتار