«وفتالمولوگياداعى داستۇرلەر مەن يننوۆاتسيالار» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيادا وتاندىق جەتەكشى نەوناتالدىق وفتالمولوگتەرى قازاقستاندا رەتينوپاتيا سالدارىنان شالا تۋعان سابيلەردىڭ سوقىرلىققا دۋشار بولۋى, كوز مۇگەدەكتىگى كورسەتكىشى تومەندەي باستاعانىن راستادى. ماسەلەن, ەلىمىزدە جىل سايىن 22 مىڭنان اسا نارەستە شالا تۋاتىن بولسا, كوز تورىنىڭ اۋىر دەرتى – شالا تۋعان نارەستەلەر رەتينوپاتياسى دياگنوزى قويىلعان 4 مىڭداي ءسابيدىڭ تاس سوقىر بولىپ قالۋى عاجاپ ەمەس.
باسقوسۋ بارىسىندا قازاقستان, ءۇندىستان مەن رەسەيدىڭ ايتۋلى ماماندارى شاعىن بەينەكامەرالاردان باستاپ ارنايى ءموبيلدى قوسىمشالارعا دەيىنگى سوڭعى ازىرلەمەلەرىمەن ءبولىستى. اۆتورلار بۇل جەتىستىكتەردى قازاقستاندا العاش رەت ۇسىنىپ وتىرعانىمەن, دارىگەرلەر ءبىر-بىرىمەن ءاردايىم بايلانىستا بولعان. وسى ارقىلى ەڭ نازىك ناۋقاستارعا – بىرنەشە اپتالىق سابيلەرگە وپەراتسيا جاساۋدا ايتارلىقتاي ىلگەرىلەۋ بار.
«دوبروۆولنوە وبششەستۆو «ميلوسەرديە» قوعامدىق قورىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ارۋجان سايننىڭ كەلتىرگەن دەرەك بويىنشا, قازاقستاندا 2022 جىلى رەتينوپاتيا دياگنوزىمەن جاڭا تۋعان نارەستەلەردىڭ جالپى سانى 1 523 بولسا, وفتالمولوگتەر 597 وپەراتسيا جاسادى. بۇل 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا 34%-عا جوعارى. سونداي-اق ول «دوم» قورى جۇمىس ىستەگەن كەزەڭدە 2 369 بالاعا جاسالعان 3 751 وپەراتسيانىڭ, ونىڭ ىشىندە 2010-2023 جىلدار ارالىعىندا 632 رەتينوپاتيا وپەراتسيانىڭ اقىسىن تولەگەنىن ايتتى.
ءۇندىستاننان كەلگەن دوكتور اناند ۆينەكار بۇگىنگى تاڭدا ءوز ەلىندە 3,5 ميلليون شالا تۋعان نارەستە بار ەكەنىن ايتتى. بۇل ەل وسى كورسەتكىش بويىنشا الەمدە ءبىرىنشى ورىندا ەكەن.
ء«ۇندىستاندا رەتينوپاتيامەن اۋىراتىن بالالاردى ەمدەيتىن ماماندار سانى قازاقستانداعىعا جۋىق. ءاربىر 2-3 ساعات سايىن ءۇندىستاندا ءبىر سابيگە وپەراتسيا قاجەت ەكەنىن مەن ناقتى بىلەمىن. سكرينينگتى كەيىنگە قالدىرۋعا بولمايتىنىن بالالاردىڭ اتا-انالارىنا ۇنەمى ەسكەرتىپ وتىرامىن. سكرينينگتى العاش رەت 14 جىل بۇرىن باستادىم, كوزدى زەرتتەۋگە ارنالعان رەتينالدى كامەرالاردىڭ جىل وتكەن سايىن جەتىلدىرىلىپ جاتقانىنا قۋانىشتىمىن. بۇگىن ءبىز ءوز ادىستەرىمىزبەن, تاجىريبەمىزبەن ءبولىسىپ وتىرمىز. جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ كومەگىمەن قازىر دارىگەرلەر عانا ەمەس, مەدبيكە دە سابيلەردى تەكسەرە الادى. بۇل جاعداي رەسۋرستار مەن قىمبات ۋاقىتىمىزدى ۇنەمدەيدى», دەيدى ا.ۆينەكار.
ايتقانداي, ءۇندى دارىگەرلەرى قازاقستانعا سابيلەردىڭ كورۋ قابىلەتىنىڭ اۋىتقۋىن ەرتە باستان انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن اۆتورلىق قۇرىلعى اكەلگەن. بۇل سەزىمتال كامەرا امەريكاندىق ارىپتەستەرىنىكى سياقتى كولەمدى ەمەس جانە دياگنوز قويىلعاننان كەيىن 24-72 ساعات ىشىندە كومەك بەرۋگە بولادى. بۇل – بۇكىل الەمدەگى وفتالمولوگتەر اراسىندا «التىن ساعات» ەرەجەسى.
رەتينوپاتيا دياگنوزى قويىلعان سابيلەرگە كومەكتەسۋ ءۇشىن شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن بەلسەندى بايلانىس ورناتۋعا قول جەتكىزگەن بالالار وفتالمولوگى اسەل ءشارىپوۆا: «اتا-انالار ءۇشىن بۇل مەديتسينالىق اتاۋدىڭ استىندا نارەستەنىڭ كورۋ جۇيكەسىنىڭ دامىماۋىمەن سيپاتتالاتىن اۋىر اۋرۋ جاتىر. بيىل العاش رەت وسى كونفەرەنتسياعا رەتينوپاتيا بويىنشا الەمدىك اۋقىمداعى جەتەكشى ماماندار قاتىستى. بۇل عىلىمي زەرتتەۋشىلەردىڭ, وتاندىق وفتالمولوگتەردىڭ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قايىرىمدىلىق قورلارى مەن اتا-انالاردىڭ تاجىريبە الماسۋىنىڭ بىرەگەي الاڭى بولدى. اركىم وزىنە كەرەك ساباق العانىنا سەنىمدىمىز», دەدى.
ەڭ باستىسى, شالا تۋعان بالالاردىڭ رەتينوپاتياسىن انىقتاۋ دارىگەردىڭ جوعارى كاسىبيلىگىن عانا ەمەس, مامانداندىرىلعان قۇرال-جابدىقتاردى – وفتالموسكوپ, رەتينالدى كامەرا, وفتالمولوگيالىق لازەر سياقتى زاماناۋي مەديتسينالىق تەحنولوگيالاردى قاجەت ەتەدى. ال مۇنداي جابدىقتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن قوماقتى قاراجات كەرەك. دەگەنمەن بۇل ماسەلە قايىرىمدىلىق قورلارىنىڭ قولداۋىمەن شەشىمىن تاۋىپ وتىر.
«سابيلەر دۇنيەگە كەلە سالىپ مۇگەدەكتىككە ۇشىراۋ دەڭگەيىن ازايتۋ ءۇشىن الدىمىزدا كۇردەلى مىندەت – قىسقا مەرزىم ىشىندە جاڭا تۋعان نارەستەلەردىڭ بارلىعىن دياگنوستيكالىق قۇرال-جابدىقتاردىڭ وراسان جەتىسپەۋشىلىگىنە قاراماستان, وفتالمولوگيالىق سكرينينگپەن قامتۋ ماسەلەسى تۇردى. AYALA قايىرىمدىلىق قورى مەن «قازاقستان حالقىنا» قورىنىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىنىڭ كومەگىمەن وڭىرلەردەن كەلىپ تۇسكەن وفتالموسكوپتارعا دەگەن سۇرانىس ورىندالدى. مەديتسينالىق كورسەتىلىمدەر بويىنشا قاجەت بولعان جاعدايدا بالالارعا لازەرلىك تۇزەتۋ استانا مەن الماتىدا عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ 7 پەريناتالدىق ورتالىعىندا جۇرگىزىلەدى. بۇل – ەل ءۇشىن ۇلكەن جەتىستىك, ياعني دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاقسارتۋ مەن بالالاردىڭ كورۋ قابىلەتىن ساقتاۋدا ايتارلىقتاي جۇمىستار اتقارىلعانىن كورسەتەدى. جاپپاي وفتالمولوگيالىق سكرينينگتى ەنگىزۋ مەن لازەرحيرۋرگيالىق وپەراتسيالاردى جۇرگىزۋ جاڭا تۋعان نارەستەلەردىڭ كورۋ قابىلەتىن دەر كەزىندە دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدى قامتاماسىز ەتەدى دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەيدى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە قاراستى انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ماعريپا ەمبەرگەنوۆا.
قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ 16 مەديتسينالىق ورتالىعى وفتالموسكوپتارمەن, 5 لازەرلىك قوندىرعى, 5 رەتينالدى كامەرامەن قامتاماسىز ەتىلگەن. وفتالمولوگتەردىڭ بىلىكتىلىگى, قايىرىمدىلىق قورلارى مەن وتانداستارىمىزدىڭ, دەمەۋشىلەردىڭ قوسىلا قولداۋىنىڭ ارقاسىندا نەبارى 1,5 جىلدىڭ ىشىندە سابيلەر سوقىرلىعىن ازايتۋدا ۇلكەن سەرپىلىس جاسالدى.
«وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن عانا جىلىنا جۇزدەگەن بالا كورۋ قابىلەتىنەن ايىرىلىپ, انالارىنىڭ كوزىندەگى مەيىرىم مەن جارىق دۇنيەنى سەزىنۋ باقىتىنان ايىرىلىپ جاتاتىن ەدى. اتا-انالار رەتينوپاتيانى شەتەلدە ەمدەۋدى ءوتىنىپ, قايىرىمدىلىق قورلارىنا تالاي مارتە جۇگىنۋگە تۋرا كەلگەن. وكىنىشكە قاراي, مۇنداي ەمدەلۋ ءاردايىم ءساتتى وتپەدى, سەبەبى بىردەن, تۋعاننان كەيىنگى العاشقى ايدا رەتينوپاتيانىڭ بەلەڭ الۋىن توقتاتۋعا بولاتىن قىمبات ۋاقىت ءوتىپ كەتتى. قازىر ەلىمىزدە شالا تۋعان نارەستەلەردىڭ كوز تورىن دياگنوستيكالاۋ, لازەركواگۋلياتسيالاۋ دا جاپپاي جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەيدى AYALA قايىرىمدىلىق قورىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ايدان سۇلەيمەنوۆا.
الماتى
